Bunday nomdagi diplomatik lavozim uchun qarang maqola Vakolatli vazir .

Vazir — hukumat aʼzosi; odatda — davlatdagi har qanday vazirlikning boshligʻi . MESBE vazir davlat rahbariga toʻgʻridan-toʻgʻri boʻysunuvchi, butun hokimiyat tarmogʻiga mas’ul boʻlgan oliy davlat mansabdor shaxsi ekanligini taʼkidlaydi. Vazir odatda mansabdor shaxslar, davlat arbobi boʻlib, u milliy, mintaqaviy, tan olingan yaʼni xalq biluvchi yoki tan olinmagan va hokazolarda minbarlarni egallaydi. Boshqa tillarda bu pozitsiya bu lavozim boshqacha nomlanishi mumkin. Vazir ham jamiyatdagi inson sanaladi, xalqning bir qismi. Uning faoliyati esa lavozimi hisoblanadi.

Kelib chiqishiTahrirlash

Vazir soʻz atamasi (fransuzcha: ministre lotincha: minister — xizmatchi) — родовое[2663 kundan beri manba koʻrsatilmadi] hukumat tuzilmasi tarkibiga kiruvchi eng muhimdavlat boshqaruvi organlari rahbarlarining nomi — vazirliklar . Turli shtatlarda ular har xil nomlanadi, AQSh, Buyuk Britaniya, Meksika va boshqa baʼzi shtatlarda vazirlarning hammasi yoki bir qismi davlat kotiblari, Buyuk Britaniyada alohida vazirlar kansler deb ataladi. Lankaster gersogligi va boshqalarni misol keltirish munkin.

Maqsad va holatTahrirlash

Koʻpgina mamlakatlarda vazirlarning maxsus toifalarga boʻlinishi mavjud. Masalan, Buyuk Britaniyada quyidagilar mavjud:

  • Tarmoqli vazirliklarni boshqaradigan vazirlar;
  • portfelsiz vazirlar — vazirliklarga rahbarlik qilmaydigan, lekin bosh vazirning individual topshiriqlarini bajaradigan hamda hukumat majlislarida hal qiluvchi ovoz berish huquqiga ega boʻlgan hukumat aʼzolari;
  • Vazirliklar rahbarlarining oʻrinbosarlari boʻlgan davlat vazirlari;
  • Kichik vazirlar parlament kotiblari boʻlib, vazirlarni parlament bilan bogʻlaydilar.

Turli mamlakatlarda konstitutsiyaviy va huquqiy maqomi va vazirlarning haqiqiy roli sezilarli darajada farqlanadi. Shunday qilib, zamonaviy mamlakatlarning konstitutsiyaviy huquqida vazir lavozimining deputatlik mandati bilan muvofiqligi masalasiga uchta asosiy yondashuv mavjud. Birinchi guruhda, ayniqsa Vestminster tizimidan foydalanadiganlar (Buyuk Britaniya, Irlandiya, Kanada, Avstraliya) bunday kombinatsiya zarur, ikkinchisida (Germaniya, Italiya, Avstriya, Polsha), uchinchisida (Rossiya), Bolgariya, Litva, Norvegiya, Niderlandiya) — taqiqlangan. Vazirlarning haqiqiy roli parlamentar davlatlarda vazirlar lavozimlarini, qoida tariqasida, professional siyosatchilar, prezidentlik respublikalarida esa professional maʼmurlar (kadrlar xodimlari) egallashi bilan farqlanadi. Baʼzi mamlakatlarda (masalan, AQSh, Meksikada) vazir soʻzi oʻrniga kotib yoki davlat kotibi soʻzi ishlatiladi. Baʼzi sharq mamlakatlarida forscha vazir (vazir) soʻzi ishlatiladi.

Mamlakatlar boʻyicha vazirlarTahrirlash

Rossiya Federatsiyasida vazirTahrirlash

Vazirlarning turlariTahrirlash

Vazirlik lavozimlariga misollar keltirilgan (barchasi emas):

  • Metodist, Presviterian va Jamoat cherkovlarida ruhoniy.
  • vazirligi
  • Vazirlar Mahkamasi