Kurdiston (forscha: کردستان‎ / Kordestân) — Eron ustonlaridan biri. Kurdiston viloyatining nomi kurd va iston soʻzlaridan tashkil topgan boʻlib, kurdlar yashaydigan makon maʼnosini anglatadi. Bu soʻz rasmiy ravishda saljuqiylar davrida qoʻllanilgan. Eronning shimoli-gʻarbiy qismida joylashgan. Maʼmuriy markazi — Sanandaj shahri. Aholisi soni — 1 493 000dan ziyod. Shimoldan Gʻarbiy va Sharqiy Ozarbayjon ustonlari, janubdan Karmonshoh, gʻarbdan Hamadon va Zanjon ustoni, gʻarbdan Iroq hududi bilan chegaradosh[1].

Kurdiston
forscha: کردستان‎ / Kordestân
Uston
Maʼmuriy markazi Sanandaj
Yirik shahari Sanandaj
Boshqa yirik shaharlari Saqqiz, Marivon
Rasmiy tili forscha
Aholi (2011) 1 493 645
Zichligi 51 kishi./km²
Millatlar tarkibi asosan kurdlar, ozarbayjonlar va forslar
Dinlar tarkibi asosan musulmonlar
Maydoni 29 137 km²
Kurdiston xaritada
Soat mintaqasi UTC+3:30
Koordinatalari: 35°43′40.01″N 46°58′1.99″E / 35.7277806°N 46.9672194°E / 35.7277806; 46.9672194 G O

ShahristonlariTahrirlash

Kurdiston ustoni 10 ta shahriston (viloyat), 27 ta tuman, 84 ta qishloq va 23 ta shaharga boʻlingan: Quyida ushbu shahristonlar roʻyxati keltirilgan:

  1. Bona
  2. Bijor
  3. Dahgoʻlon
  4. Devondarra
  5. Kamyoron
  6. Kurva
  7. Marivon
  8. Saqqiz
  9. Sanandaj
  10. Sarvobod

AholisiTahrirlash

2011-yilgi maʼlumotlarga koʻra, Kurdiston ustonida 1 493 645 kishi istiqomat qiladi. Aholining asosiy qismini kurdlar va ozarbayjonlar tashkil etadi. Ustonda shunigdek forslar, armanlar va boshqa millat vakillari istiqomat qiladi. Aholi dindorlarining asosiy qismi musulmonlardir (ushbu ustonda asosan shialik mazhabi tarqalgan). Uston rasmiy tili — forscha. Kurd va ozarbayjon tillari norasmiy maqomga ega.

TabiatiTahrirlash

Kurdistonda bahor va yoz oylari havo iliq va moʻtadil, qish va kuz oylarida esa havo sovuqdir. Sanandej havosi yilning olti oyida sayohat uchun qulaydir. Issiq va sovuq havo oqimlari viloyatda turlicha ob-havoni vujudga keltiradi. Eng yuqori yogʻin miqdori viloyatning gʻarbida boʻlib, 800 mm.gacha yetadi va yogʻinning eng past miqdori viloyat sharqida boʻlib, 400 mm.ni tashkil etadi. Yomgʻirlar suvi viloyat oʻsimliklar olamini sugʻoradi. Viloyat gʻarbida Bona va Marivon shaharlari atrofida quyuq oʻrmonlar joylashgan. Bu oʻrmonlar gʻarbdan sharqqa tomon yurgan sayin yogʻin miqdori kamayishi hisobiga siyraklashib boradi. Bulardan tashqari, viloyatda Saqqez va Sanandej hududida oʻrmonlar mavjud. Kurdiston viloyatining yogʻin miqdori yiliga 500 mm.ni tashkil etadi. Viloyatning suv manbalari yer usti va yer osti suv havzalariga boʻlinadi. Geografik joylashuvi tufayli viloyat hududida koʻplab daryolar va oqar suvlar oqadi. Zarinarud, Siminarud, Zobi kuchak, Siravon daryolari va Karxa daryosining bir qismi viloyatning yer osti suv manbalari hisoblanadi. Marivon, Chorduli, Qarvi, Dahgalon va Komiyoron dashtlarida muhim yer osti suv manbalari joylashgandir.

TogʻlariTahrirlash

Kurdiston viloyati togʻli mintaqa boʻlib, dengiz sathidan 1373,4 metr balandlikda joylashgan va mamlakatning balandlikda joylashgan viloyatlari qatoriga kiradi. Ushbu viloyatda asosan, Zagros togʻ tizmasining togʻlari joylashgandir. Viloyatning eng baland va eng past nuqtasi orasidagi farq 2400 metrni tashkil etadi. Masalan, janubi-gʻarbda joylashgan Shohu togʻining balandligi 3390 m. boʻlib, viloyatning eng baland nuqtasi va Olut mintaqasining balandligi 900 m. boʻlib, viloyatning eng past nuqtasi hisoblanadi. Viloyat maydoni sathidagi bunday oʻzgarishlar albatta, viloyat iqlimiga taʼsir koʻrsatadi [2].

Kurdiston musiqa madaniyatiTahrirlash

Kurd musiqa madaniyati alohida eʼtiborga egadir. Kurdiston viloyati kuylar va qoʻshiqlar oʻlkasi hisoblanib, uning har bir goʻshasida yuzlab qoʻshiqlar, musiqalar, alla kuylari mavjud. Shu jihatdan, Kurdistonni Eron musiqa madaniyati beshigi, desak mubolagʻa qilmaymiz. Zero, kurd musiqasi qadimiy Eron qoʻshiqlari bilan uygʻunlikka egadir. Kurd musiqasi durdonalari ichida „hoʻvare“ va „shamshol“ musiqalari eng qadimiy musiqa namunalaridan hisoblanadi. Baʼzi Eron musiqa madaniyati namunalarining tarixi ming yillar, Islom dini tarqalishidan oldingi davrlarga borib taqaladi. Kurd musiqa madaniyati durdonalarini qadimiyligi jihatidan ikki guruhga taqsimlash mumkin. Bular — qadimiy musiqalar guruhi va maqom musiqalari guruhi. Mintaqaning qadimiy musiqa namunalari „hure“, „mure“, „lure“, „siyochmone“ (qora koʻzlar) va milliy musiqa nomlari bilan yuritilib keladi [3].

Diqqatga sazovor joylariTahrirlash

Kurdiston ustonining diqqatga sazovor joylari Zarivor koʻli, Chixilchashma, Xusravobodlardir.

ManbalarTahrirlash

  1. Iran Provinces „Iran Provinces“. //www.statoids.com.
  2. Mostafaviy, Hamid. Tasvirlarda Eron bo'ylab sayohat, 2013, SOKHANVARAN PUB. — 186-194 bet. ISBN 978-600-9675-31-3. 
  3. Mostafaviy, Hamid. Tasvirlarda Eron bo'ylab sayohat, 2013, SOKHANVARAN PUB. — 192-193 bet. ISBN 978-600-9675-31-3.