Mirzo Ulugʻbek — versiyalar orasidagi farq

12 bayt olib tashlandi ,  8 yil oldin
k
qisqa izoh tahrirlanmadi
k (Bot qoʻshdi: sq:Ulug Begu)
k
| death_place = [[Samarqand]] yaqinida
| residence = [[Koʻk Saroy]], Samarqand
| citizenship =
| ethnicity = [[turkiy]]
| field = [[Siyosat]], [[astronomiya]], [[matematika]]
| work_institution =
| alma_mater =
| doctoral_advisor =
| known_for = [[Ziji jadidi Koʻragoniy]], [[sferik geometriya]], [[trigonometriya]]
| prizes =
}}'''Mirzo (keyinchalik Sulton) Muhammad ibn Shohruh ibn Temur Ulug'bekUlugʻbek KoKoʻragon'ragon''' - — [[Temuriylar]] davlatining hukmdori, [[Shohruh]]ning o'g'lioʻgʻli. Buyuk [[astronomiya|astronom]] va [[matematika|matematik]] boʻlgan.
}}
 
== Shaxsiyati ==
'''Mirzo (keyinchalik Sulton) Muhammad ibn Shohruh ibn Temur Ulug'bek Ko'ragon''' - [[Temuriylar]] davlatining hukmdori, [[Shohruh]]ning o'g'li. Buyuk [[astronomiya|astronom]] va [[matematika|matematik]] boʻlgan.
 
Mirzo Ulug‘bekUlugʻbek [[Amir Temur]]ning sevimli nabirasi va [[Shohrux Mirzo]]ning o‘g‘lioʻgʻli bo‘libboʻlib, asl ismi Muhammad Tarag‘aydirTaragʻaydir. Yoshligidan uni “ulug‘„Ulugʻ bek”bek“ deya izzat qilishgan va yosh shahzoda keyinchalik ayni shu nom bilan mashhur bo‘lganboʻlgan. Xat-savod, diniy va dunyoviy ilmlarning asoslari yosh Muhammad Tarag‘aygaTaragʻayga begona emas edi. Ulug‘bekningUlugʻbekning onasi [[Gavharshodbegim]] bo‘lsaboʻlsa ham, Temur saroyida hukm surgan an’anagaanʼanaga ko‘ra shahzoda sohibqironning katta xotini [[Saroymulkxonim]] tarbiyasiga topshiriladi. 3-4 yoshlaridayoq shayx Orif Ozariy unga murabbiy qilib tayinlanadi.
==Shaxsiyati==
 
== Hukmdorlik yillari ==
Mirzo Ulug‘bek [[Amir Temur]]ning sevimli nabirasi va [[Shohrux Mirzo]]ning o‘g‘li bo‘lib, asl ismi Muhammad Tarag‘aydir. Yoshligidan uni “ulug‘ bek” deya izzat qilishgan va yosh shahzoda keyinchalik ayni shu nom bilan mashhur bo‘lgan. Xat-savod, diniy va dunyoviy ilmlarning asoslari yosh Muhammad Tarag‘ayga begona emas edi. Ulug‘bekning onasi [[Gavharshodbegim]] bo‘lsa ham, Temur saroyida hukm surgan an’anaga ko‘ra shahzoda sohibqironning katta xotini [[Saroymulkxonim]] tarbiyasiga topshiriladi. 3-4 yoshlaridayoq shayx Orif Ozariy unga murabbiy qilib tayinlanadi.
 
Temur vafotidan so‘ngsoʻng temuriylar o‘rtasida hokimiyat uchun jang avj oldi. Kurashlar natijasida [[Xuroson]] va [[Movarounnahrda]] ikki mustaqil davlat yuzaga keldi. [[1409|1409-yilda]] Ulug‘bek markazi Samarqand bo‘lgan Movarounnahrga hukmdor bo‘ldiboʻldi. Ulug‘bek [[Amir Temur|bobosi]] kabi harbiy yurishlar qilmadi. [[1425|1425-yilda]] Shermuhammadxonni yengib, [[1427|1427-yilda]] Baroqxondan mag‘lubmagʻlub bo‘lgachboʻlgach, 20 yil mobaynida harbiy yurish amalga oshirmadi.
==Hukmdorlik yillari==
 
==Me’morchilik Meʼmorchilik ishlari ==
Temur vafotidan so‘ng temuriylar o‘rtasida hokimiyat uchun jang avj oldi. Kurashlar natijasida [[Xuroson]] va [[Movarounnahrda]] ikki mustaqil davlat yuzaga keldi. [[1409|1409-yilda]] Ulug‘bek markazi Samarqand bo‘lgan Movarounnahrga hukmdor bo‘ldi. Ulug‘bek [[Amir Temur|bobosi]] kabi harbiy yurishlar qilmadi. [[1425|1425-yilda]] Shermuhammadxonni yengib, [[1427|1427-yilda]] Baroqxondan mag‘lub bo‘lgach, 20 yil mobaynida harbiy yurish amalga oshirmadi.
 
Mirzo Ulug‘bekUlugʻbek davrida [[Samarqand]] gullab-yashnadi. Uning farmoyishi bilan [[1417|1417-yilda]] [[Buxoro]]da, [[1420|1420-yilda]] [[Samarqand]]da va [[1433|1433-yilda]] G‘ijduvondaGʻijduvonda madrasalar barpo etildi. Marv shahrida xayriya muassasalari qurildi. Bibixonim masjidi, [[Go'ri Amir|Amir Temur maqbarasi]], [[Shohi Zinda|Shohi Zinda ansambli]] qurilishlari nihoyasiga yetkazildi. Shuningdek, Ulug'bekUlugʻbek karvon-saroy, tim, chorsu, hammom kabi talay jamoat binolari ham barpo ettirgan. Samarqanddagi XV asr me’morchiliginingmeʼmorchiligining nodir namunalaridan biri [[Ulug‘bek rasadxonasi]]dir. Bu inshoot Ulug‘bekUlugʻbek farmoyishi bilan 1428-1429-yillarda Ko‘hakKoʻhak tepaligida bunyod etilgan.
==Me’morchilik ishlari==
 
== Ilmiy-madaniy merosi ==
Mirzo Ulug‘bek davrida [[Samarqand]] gullab-yashnadi. Uning farmoyishi bilan [[1417|1417-yilda]] [[Buxoro]]da, [[1420|1420-yilda]] [[Samarqand]]da va [[1433|1433-yilda]] G‘ijduvonda madrasalar barpo etildi. Marv shahrida xayriya muassasalari qurildi. Bibixonim masjidi, [[Go'ri Amir|Amir Temur maqbarasi]], [[Shohi Zinda|Shohi Zinda ansambli]] qurilishlari nihoyasiga yetkazildi. Shuningdek, Ulug'bek karvon-saroy, tim, chorsu, hammom kabi talay jamoat binolari ham barpo ettirgan. Samarqanddagi XV asr me’morchiligining nodir namunalaridan biri [[Ulug‘bek rasadxonasi]]dir. Bu inshoot Ulug‘bek farmoyishi bilan 1428-1429-yillarda Ko‘hak tepaligida bunyod etilgan.
 
Ulug‘bekUlugʻbek ilm-fan olamida buyuk astronom sifatida mashhur. Bu borada u amalga oshirgan eng buyuk ish [[Ziji jadidi Koʻragoniy]] deb nomlangan astronomik jadval sanaladi. Ulug‘bek tibbiyot va musiqa bilan qiziqqan, she’rlarsheʼrlar ham yozgan. Alisher Navoiyning “Majolis„Majolis un-nafois”nafois“ asarida uning she’rlaridansheʼrlaridan namunalar keltirilgan.
==Ilmiy-madaniy merosi==
 
Ulug‘bek ilm-fan olamida buyuk astronom sifatida mashhur. Bu borada u amalga oshirgan eng buyuk ish [[Ziji jadidi Koʻragoniy]] deb nomlangan astronomik jadval sanaladi. Ulug‘bek tibbiyot va musiqa bilan qiziqqan, she’rlar ham yozgan. Alisher Navoiyning “Majolis un-nafois” asarida uning she’rlaridan namunalar keltirilgan.
Olimdan bizga 4 ta asar meros qolgan:
1) [[Ziji jadidi Koʻragoniy]]” –“ — astronomiyaga oid;
2) [[Bir daraja sinusini aniqlash haqida risola]]” –“ — matematikaga oid;
3) [[Risolayi Ulug‘bek]]” –“ — yulduzlarga bag‘ishlangan;
4) [[Tarixi arba’ ulus]] (To‘rt ulus tarixi) — tarixga oid.
 
Ulug‘bekUlugʻbek davrida ko‘pgina asarlar arab va fors tilidan eski o‘zbek tiliga tarjima qilingan. U tashkil etgan boy kutubxonada 15000 dan ortiq kitob bo‘lganboʻlgan.
 
== Havolalar ==
* [http://www.abituriyent.uz/news/2011/03/mirzo-ulugbek Mirzo Ulug'bekUlugʻbek haqida www.abituriyent.uz saytida]
 
{{bio-stub}}
1 390

ta tahrir