Encyclopædia Britannica — versiyalar orasidagi farq

k
xulosa tahrirlanmadi
k
 
=== Bagʻishlovlar ===
„Britannica“Britannica 1788-yildan 1901-yilgacha Britaniya taxtidagi monarxga bagʻishlangan. Amerikalik hamkorlikka sotilgandan keyin Britaniya monarxi va AQSh prezidentiga bagʻishlangan.<ref name="kister_1994" /> 11-nashr [[George II]], [[Hindiston imperatori]] va AQSh prezidenti [[William Howard Taft]]ga bagʻishlangan."<ref name="EB_1911">{{cite book | year = 1910 | title = Encyclopædia Britannica | edition = 11th | page = 3}}</ref> Bagʻishlovlardagi ketma-ketlik AQSh va Britaniya kuchiga va sotuvga qarab oʻzgarib kelmoqda. 14-nashrning 1954-yilgi versiyasi AQSh prezidenti [[Dwight David Eisenhower]] va qirolicha [[Elizabeth II]]ga bagʻishlangan."<ref name="EB_1954">{{cite book | year = 1954 | title = Encyclopædia Britannica | edition = 14th | page = 3}}</ref> Shu udumga koʻra 15-nashrning 2007-yilgi versiyasi AQSh prezidenti [[George W. Bush]] va qirolicha Elizabeth IIga bagʻishlangan."<ref name="propedia_3">{{cite book | title = The New Encyclopædia Britannica | edition = 15th edition, ''Propædia'' | page = 3}}</ref> 15-nashrning 2010-yilgi versiyasi boʻlsa AQSh prezidenti [[Barack Obama]] va qirolicha Elizabeth IIga bagʻishlangan.<ref name=propedia2010>''The New Encyclopædia Britannica'', ''Propædia: Outline of Knowledge and Guide to the Britannica'', 15th edition, 2010.</ref>
 
== Tanqidiy baho ==
[[File:EB1 Plate 003 lark flower.gif|thumb|left|200px|1-nashr uchun [[Andrew Bell]] tayyorlagan tasvir]]
 
3-nashrdan beri Britannicaga„Britannica“ga tanqidchilar yuqori baho berib kelayapti.<ref name="kister_1994" /><ref name="sader_1995">{{cite book | last = Sader | first = Marian | coauthors = Lewis, Amy | year = 1995 | title = Encyclopedias, Atlases, and Dictionaries | publisher = R. R. Bowker (A Reed Reference Publishing Company) | location = New Providence, New Jersey | isbn = 0-8352-3669-2}}</ref><ref name="library_association_1996">{{cite book | year = 1996 | title = Purchasing an Encyclopedia: 12 Points to Consider | edition = 5th | publisher = Booklist Publications, American Library Association | isbn = 0-8389-7823-1 | author = reviews by the Editorial Board of Reference Books Bulletin ; revised introduction by Sandy Whiteley.}}</ref> AQShda 3- va 9-nashrlarning noqonuniy nusxalari tayyorlangan.<ref name="kogan_1958" /> „Britannica“dagi maqolalar noqonuniy koʻchirilib tayyorlangan birinchi ensiklopediya [[Dobson's Encyclopædia]]dir.<ref>{{cite book | last = Arner | first = Robert D. | year = 1991 | title = Dobson's Encyclopaedia: The Publisher, Text, and Publication of America's First Britannica, 1789–1803 | publisher = University of Pennsylvania Press | location = Philadelphia | isbn = 0-8122-3092-2}}</ref> 14-nashrdan keyin Time jurnali „Britannica“ni „kutubxona boshchisi“ deb nomlagan.<ref>{{cite news | url = http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,732859-1,00.html | title = Patriarch Revised | work= [[Time (magazine)|Time]] | volume = XIV | number = 13 | date = 23 September 1929 | pages = 66–69}}</ref> Bir reklamada [[William Beebe]]ning „„Britannica“ni solishtirib boʻlmaydi, chunki unga mos raqib yoʻq“ degan soʻzlari ishlatilgan.<ref>{{cite news | title = A Completely New Encyclopaedia (''sic'') Britannica | work= [[Time (magazine)|Time]] | volume = XIV | number = 12 | date = 16 September 1929 | pages = 2–3}}</ref> Britannica ingliz adabiyotida koʻp tilga olingan. Masalan, [[Arthur Conan Doyle]]ning [[Sherlok Xolms]] haqidagi „Qizil boshli liga“ hikoyasida. Bu hikoyani „Britannica“ning 200 yilligida Gilbert Inglefield tilga olgan.<ref name="EB_bicentennial" />
 
Britannica bilimni umumlashtirtuvchi ensiklopediya sifatida shuhrat qozongan.<ref name="thomas_1992">{{cite book| last = Thomas | first = Gillian | authorlink = Gillian Thomas | year = 1992 | title = A Position to Command Respect: Women and the Eleventh Britannica | publisher = [[Rowman & Littlefield|Scarecrow Press]] | isbn = 0-8108-2567-8}}</ref> Baʼzi odamlar bilimlarini chuqurlashtirish uchun „Britannica“ni boshdan-oyoq oʻqib chiqishga qaror qilishgan. Buning uchun 3 yildan 22 yilgacha vaqt sarflashgan.<ref name="kogan_1958" /> 1797-yil [[Fat′h Ali Shah Qajar]] shoh boʻlganida unga „Britannica“ning 3-nashri toʻplami berilgan va u ensiklopediyani boshidan oxirigacha oʻqib chiqqan. Bundan keyin shoh oʻzining rasmiy unvoniga "Eng Buyuk Shoh va Encyclopædia „Britannica“ning ustasi" nomini qoʻshgan.<ref name="EB_bicentennial">{{cite book | year = 1968 | title = Banquet at Guildhall in the City of London, Tuesday 15 October 1968: Celebrating the 200th Anniversary of the Encyclopædia Britannica and the 25th Anniversary of the Honorable William Benton as its Chair and Publisher | publisher = [[Encyclopædia Britannica, Inc.|Encyclopædia Britannica International, Ltd.]] | location = United Kingdom}}</ref> Yozuvchi [[George Bernard Shaw]] ilmiy maqolalardan tashqari 9-nashrni butunlay oʻqib chiqqanini aytgan.<ref name="kogan_1958" /> [[Richard Evelyn Byrd]] 1934-yil [[Janubiy qutb]]ga qilgan 5 oylik sayohati davomida „Britannica“ni oʻqish uchun olib olgan. [[Philip Beaver]] dengizda qilgan sayohati davomida „Britannica“ni oʻqigan.
=== Qamrovi ===
[[File:Britannica 1. baskı.JPG|thumb|right|150px|Encyclopædia Britannica, 1-nashr]]
„Britannica“da mavzular [[Propædia]]dagi „Bilimning qisqacha sxemasi“ga qarab tanlanadi.<ref name="propedia_preface" /> „Britannica“da jugʻrofiya ([[Macropædia]]ning 26 %i), biografiya (14 %), biologiya va tibbiyot (11 %), adabiyot (7 %), fizika va astrnomiya (6 %), din (5 %), sanʼat (4 %), gʻarb falsafasi (4 %) va huquqshunoslik (3 %) haqida maqolalar yozilgan.<ref name="kister_1994" /> Bir izlanishga koʻra [[Micropædia]]da geografiya boʻyicha maqolalar 25 % ni, ilm boʻyicha — 18 % ni, ijtimoiy fanlar boʻyicha — 17 % ni, biografiyalar — 17 % ni, boshqa gumanitar fanlar boʻyicha maqolalar qolgan 25 % ni tashkil qiladi.<ref name="sader_1995" /> 1992-yil bir taqrizchi: "mavzularning koʻlami, chuqurligi va universalligi boʻyicha Britannicaga„Britannica“ga teng keladiga ensiklopediya yoʻq, " — deb yozgan.<ref>{{cite book | last = Lang | first = JP | year = 1992 | title = Reference Sources for Small and Medium-Sized Libraries | edition = 5th | publisher = American Library Association | location = Chicago | page = 34 | isbn = 0-8389-3406-4}}</ref>
 
„Britannica“da maqolalar bir xil chuqurlikda yoritilmagan. Masalan, [[Buddizm]] va boshqa koʻp dinlar [[Macropædia]]da bitta maqolada berilgan. [[Xristian dini]] boʻyicha 14 maqola berilgan va bu din haqidagi barcha maqolalarning yarmini tashkil qiladi.<ref name="macropaedia_2007">{{cite book | year = 2007 | title = The New Encyclopædia Britannica | edition= 15th edition, ''[[Macropædia]]''}}</ref> Shunday boʻlsa ham, „Britannica“ni gʻarbdagi oʻquvchilarga taklif qilinadigan eng betaraf ensiklopediya deb baholashgan.<ref name="kister_1994" /> Yana barcha davrda yashagan ayollar haqida yozilga biografiyalar ham olqishlanadi.<ref name="sader_1995" />
 
=== Internet ensiklopediyalar ===
Britannicaga„Britannica“ga onlayn alternativ ensiklopediya [[Vikipediya]] ochiq ensiklopediyasidir. Ikki ensiklopediya orasidagi muhim farq mualliflikdadir. Macropædiadagi 699 maqolani maʼlum odamlar yozadi. Micropædiadagi 65,000 atrofidagi maqolani muharrirlar va maʼlum tashqaridan kelgan mualliflar yozadi. „Britannica“da mualliflar nomi maʼlumdir. Yoki nomlar maʼlum boʻlmasa muharrirlar yozgan deb bilish mumkin. Muharrirlardan tashqari Britannicaga„Britannica“ga hissa qoʻshuvchilar oʻz sohasi boʻyicha mutaxassislardir. Hissa qoʻshuvchilar orasida [[Nobel mukofoti]] sovrindorlari bor.<ref name="macropaedia_contributors">{{cite book | year = 2007 | title = The New Encyclopædia Britannica | edition= 15th edition, ''[[Propædia]]''| pages = 531–674}}</ref> Vikipediyada boʻlsa maqolalar turli xil tajribaga ega odamlar tomonidan yoziladi. Koʻp vikipediyachilar tajribalari bor deb aytishmaydi. Tajribalilar boʻlsa ham ularning ismi nomaʼlum boʻlishi mumkin va ularning kimligini aniqlashning iloji boʻlmasligi mumkin. „Britannica“dan maosh oluvchi Robert McHenry Vikipediya Britannicaga„Britannica“ga aniqlik boʻyicha teng kela olmaydi degan.<ref name="FBE">{{cite news | first=Robert | last=McHenry | title=The Faith-Based Encyclopedia | work=TCS Daily | date=15 November 2004 | url=http://www.tcsdaily.com/article.aspx?id=111504A}}</ref>
 
Ikkinchi farq maqolalardagi oʻzgarishlarning tezligidir. „Britannica“ning bosma nashri bir necha yilda bir yangi chiqqan. Vikipediyaning maqolalari boʻlsa tez-tez yangilanadi. [[Encyclopædia Britannica Online|"Britannica"ning onlayn nusxasi]] boʻlsa tezroq yangilanadi. Vikipediyaga oʻxshab hozirda onlayn „Britannica“ni tahrirlash mumkin. Ammo tahrir qilganda ismni koʻrsatish kerak va oʻzgarishlar tahrirlarni mutaxassislar tekshirib maʼqullashgandan keyingina saytda koʻrinadi.
}}</ref>
 
„Britannica“ning direktori 2009-yil intervu berib bunday degan: {{quote|Vikipediya qiziqarli sayt va u yerda juda qiziq maʼlumot bor. Ammo ularning metodi Britannicaga„Britannica“ga toʻgʻri kelmaydi. Mening vazifam odamlar ongida nashriyotga boʻlgan boshqacha qarashimiz haqida fikr tugʻdirishdan iborat. Ular iskana, biz drel va ishni qilish uchun sizda toʻgʻri asbob boʻlishi kerak.<ref name="econsultancy_20090210">{{cite web |url=http://econsultancy.com/blog/3268-q-a-ian-grant-of-encyclopaedia-britannica-uk |title=Q&A: Ian Grant of Encyclopædia Britannica UK [interview] |author=Graham Charlton |publisher=Econsultancy |date=10 February 2009 |accessdate=10 February 2009}}</ref>}}
 
== Nashrlar haqida qisqacha maʼlumot ==
3 951

ta tahrir