Burchoqdoshlar — versiyalar orasidagi farq

Maqola yangilandi
(Yangi maqola yaratildi)
 
(Maqola yangilandi)
'''Burchoqdoshlar''' (dukkakdoshlar), (Fadaceae, Leguminosae) — ikki urug‘urugʻ pallali o‘simliklarningoʻsimliklarning bir oilasi. Yer yuzining hamma mintaqalarida keng tarqalgan. Ba’zanBaʼzan B.ni 3 kenja oila — mimozadoshlar (Mimosaceae), se zalpindoshlar (Caesalpiniaceae) va kapalakguldoshlar (Papilionaseaye yoki Fabaceae)ra ajratiladi. B.ning at, loviya, soya, yerbarglari yong‘oqkoʻpincha oziq-ovqatketmaket uchunjoylashgan, to‘yimli o‘tloq o‘simliklaridan bedaodatda, sebarga,yon esparset yemxashak uchun ko‘plab ekiladi.B. orasida texnikada ishlatiladigan qimmatbaho mahsulotlar olinadigan, balzamlibargli va qimmatbaho yog‘och olinadigan daraxtlar bormurakkab. YerGullari yong‘oq,asosan sanoboshoqsimon, qashqarbeda,shingilsimon shirinmiya,yoki shildirbosh,kallaksimon oqquray,toʻpgullarda afsonak kabilardan olinadigan alkaloidlaroʻrnashgan, glyukozidlar,odatda smolalarzigomorf, vitaminlarayrimlarida va organik kislotalar tibbiyotda turli kasalliklarni davolashda ishlatiladiaktinomorf.Cho‘llarda uchraydiganMevasi qizboltir, oqmiya, achchiqmiya kabilar zaharli hisoblanadidukkak. B.ning ba’zi zaharli turlari (derris, lonxokarpus) insektitsid sifatida ishlatiladi.Kup B. (akatsiya, gledichiya, tuxumakva b.) manzarali o‘simlik sifatida ekiladi. B.ga mansub ko‘p o‘simliklarning ildizida atmosfera azotini o‘zlashtiradigan azotobakter yashaydi. Shuning uchun B. azot birikmalari kam bo‘lgan tuproqda ham yaxshi o‘sadi.
 
B.ning 12000 turni birlashtirgan 500 turkumi (Oʻzbekistonda 528 turni uz ichiga olgan 57 ta turkumi) bor. B.dan oqsilga boy boʻlgan mosh, noʻxat, loviya, soya, yer yongʻoq oziq-ovqat uchun, toʻyimli oʻtloq oʻsimliklaridan beda, sebarga, esparset yemxashak uchun koʻplab ekiladi.
 
B. orasida texnikada ishlatiladigan qimmatbaho mahsulotlar olinadigan, balzamli va qimmatbaho yogʻoch olinadigan daraxtlar bor. Yer yongʻoq, sano, qashqarbeda, shirinmiya, shildirbosh, oqquray, afsonak kabilardan olinadigan alkaloidlar, glyukozidlar, smolalar, vitaminlar va organik kislotalar tibbiyotda turli kasalliklarni davolashda ishlatiladi.
 
Choʻllarda uchraydigan qizboltir, oqmiya, achchiqmiya kabilar zaharli hisoblanadi. B.ning baʼzi zaharli turlari (derris, lonxokarpus) insektitsid sifatida ishlatiladi.
 
Kup B. (akatsiya, gledichiya, tuxumakva b.) manzarali oʻsimlik sifatida ekiladi. B.ga mansub koʻp oʻsimliklarning ildizida atmosfera azotini oʻzlashtiradigan azotobakter yashaydi. Shuning uchun B. azot birikmalari kam boʻlgan tuproqda ham yaxshi oʻsadi.
 
== Adabiyotlar ==
* [[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
{{stub}} {{no iwiki}} <!-- Bot tomonidan yaratildi -->
187 762

ta tahrir