Burchoqdoshlar — versiyalar orasidagi farq

+ 33 × [[]], imlo; + Turkum:Oʻsimliklar; - {{no iwiki}}
(Maqolaga {{OʻzME}} andozasi qoʻshildi)
(+ 33 × [[]], imlo; + Turkum:Oʻsimliklar; - {{no iwiki}})
'''Burchoqdoshlar''' (dukkakdoshlar), (FadaceaeFabaceae, Leguminosae) — ikki urugʻ pallali oʻsimliklarning[[oʻsimliklar]]ning bir oilasi[[oila (biologiya)|oila]]si. Yer yuzining hamma mintaqalarida keng tarqalgan. Baʼzan B.ni 3 kenja oila — [[mimozadoshlar]] (Mimosaceae), se zalpindoshlar[[sezalpindoshlar]] (Caesalpiniaceae) va [[kapalakguldoshlar]] (Papilionaseaye yoki Fabaceae)ra ajratiladi. B.ning barglari[[barg]]lari koʻpincha ketmaket joylashgan, odatda, yon bargli va murakkab. Gullari[[Gul]]lari asosan boshoqsimon, shingilsimon yoki kallaksimon toʻpgullarda oʻrnashgan, odatda [[zigomorf gul|zigomorf]], ayrimlarida aktinomorf. Mevasi — dukkak.
 
B.ning 12000 turni birlashtirgan 500 turkumi[[turkum]]i (Oʻzbekistonda[[Oʻzbekiston]]da 528 turni[[tur (biologiya)|tur]]ni uz ichiga olgan 57 ta turkumi) bor. B.dan oqsilga boy boʻlgan [[mosh]], [[noʻxat]], [[loviya]], [[soya]], yer yongʻoq [[oziq-ovqat]] uchun, toʻyimli oʻtloq oʻsimliklaridan [[beda]], [[sebarga]], [[esparset]] yemxashak uchun koʻplab ekiladi.
 
B. orasida texnikada ishlatiladigan qimmatbaho mahsulotlar olinadigan, balzamli va qimmatbaho yogʻoch olinadigan daraxtlar bor. Yer yongʻoq, sano[[Sano (oʻt)|Sano]], [[qashqarbeda]], [[shirinmiya]], [[shildirbosh]], [[oqquray]], [[afsonak]] kabilardan olinadigan [[alkaloidlar]], glyukozidlar, smolalar[[smola]]lar, [[vitaminlar]] va [[organik kislotalar]] tibbiyotda turli kasalliklarni davolashda ishlatiladi.
 
Choʻllarda uchraydigan qizboltir, [[oqmiya]], [[achchiqmiya]] kabilar zaharli hisoblanadi. B.ning baʼzi zaharli turlari (derris, lonxokarpus) insektitsid sifatida ishlatiladi.
 
Kup B. ([[akatsiya]], [[gledichiya]], tuxumakva b.) manzarali oʻsimlik sifatida ekiladi. B.ga mansub koʻp oʻsimliklarning ildizida atmosfera azotini oʻzlashtiradigan azotobakter yashaydi. Shuning uchun B. azot birikmalari kam boʻlgan tuproqda ham yaxshi oʻsadi.
 
== Adabiyotlar ==
* [[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
{{stub}} {{no iwiki}} <!-- Bot tomonidan yaratildi -->
 
{{OʻzME}}
[[Turkum:Oʻsimliklar]]
6 567

ta tahrir