Vanuatu — versiyalar orasidagi farq

k
imlo, replaced: Taxm. → taxminan, km2 → km{{sup|2}} using AWB
(Removing Link FA template as it is now available in wikidata)
k (imlo, replaced: Taxm. → taxminan, km2 → km{{sup|2}} using AWB)
 
<!-- Bot tomonidan qoʻshilgan matn boshi -->
'''Vanuatu''', Vanuatu Respublikasi (Ripablik blong Vanuatu) — Tinch okeanning jan.-gʻarbiy qismida joylashgan Yangi Gebrid o.lari (80 oroldan iborat)dagi davlat. Bu orollarning eng yiriklari Espiritu-Santo, Ambrim, Malekula, Maevo, Efate. Mayd. 12 190 km2&nbsp;km{{sup|2}}. Aholisi 189,6 ming kishi (1990-y.lar oxiri). Poytaxti — Port-Vila sh. Maʼmuriy jihatdan 6 provinsiyaga boʻlingan.
 
 
== Davlat tuzumi ==
V. Respublikasi Buyuk Britaniya boshchiligidagi Hamdoʻstlikka kiradi. Amaldagi konstitutsiya 1980 i. 30 iyulda qabul qilingan. Davlat boshligi — prezident. U parlament tomonidan 5 y. muddatga saylanadi. Qonun chiqaruvchi hokimiyatni bir palatali parlament amalga oshiradi. Parlament aʼzolari aholi tomonidan 4 y. muddatga saylanadi. Ijrochi hokimiyatni bosh vazir boshchiligidagi hukumat amalga oshiradi.
 
 
== Tabiati ==
Orollar yer yuzasi vulkan jinslaridan tuzilgan togʻlik (eng baland nuqtasi 1810 m). 60 ga yaqin vulkandan 10 tasi harakatda. Orollardagi togʻlar orasida tekis yerlarda dehqonchilik qilinadi. Koʻpgina issiq buloqlar mavjud. Oltingugurt, marganes konlari bor. Iklimi — nam, tropik. Oʻrtacha oylik t-rasi 20—27°. Yiliga 1000 &nbsp;mm gacha yogʻin yogʻadi. Sershamol sharqiy qiyaliklarda tropik oʻrmonlar, gʻarbda Irak oʻrmon.
 
Aholisi asosan melanezlar (95% ga yaqini). Inglizlar, mikronezlar, polinezlar, fransuzlar va b. ham yashaydi. Shaharlarda 18,4% aholi istiqomat qiladi. Rasmiy tili — ingliz va fransuz tillari; davlat tili — bislama tili. Dindorlarning aksariyati — xristianlar (aholining 90% i). Yirik shaharlari — Port-Vila, Luganvil.
 
 
== Tarixi ==
V.da bir necha ming yillardan beri odamlar yashaydi. Taxm.taxminan 4 ming yil avval Yangi Gebrid arxipelagining shim. va markaziy orollariga koʻchib kelgan kishilar shu yerda oʻrnashib qoldi. Orollar portugaliyaliklar tomonidan 1606 y.da kashf etilgan. 1774 y.da orollar ingliz sayyohi J. Kuk tomonidan tadqiq etilgan va Yevropadagi Gebrid orollariga oʻxshashligi uchun Yangi Gebrid deb atalgan. 1906 y.dan Buyuk Britaniya b-n Fransiyaning mushtarak mustamlakasi boʻlgan. Mahalliy aholining koʻp yillik ozodlik kurashi natijasida V. 1980 y. 30 iyulda mustaqil deb eʼlon qilindi. V.—1981 y.dan BMT aʼzosi. Milliy bayrami —30 iyul — Mustaqillik kuni (1980).
 
Siyosiy partiyalari va kasaba uyushmalari. V. leyboristlar partiyasi, 1986 y. tashkil etilgan; Vanuaku partiyasi, 1971 y. tuzilgan; Milliy demokratik partiya, 1986 y.da asos solingan; Melaneziya taraqqiyparvar partiyasi, 1988 y.da tuzilgan; Xalq demokratik partiyasi, 1994 y.da asos solingan; Milliy birlashgan partiya, 1991 y.da tashkil etilgan; Yangi xalq partiyasi, 1986 y.da tuzilgan; Moʻʼtadil partiyalar ittifoqi, 1980 y.da tuzilgan. V. kasaba uyushmalari kengashi, 5 tarmoq kasaba uyushmalarini birlashtiradi.
'''Vanuatu ''' (Vanuatu Respublikasi) poytaxti — [[Port-Vila]] shahri. [[BMT]] aʼzosi
 
== Manbalar ==
{{stub}}
{{manbalar}}
 
[[Turkum:Okeaniya]]
 
 
{{stub}}
== Manbalar ==
{{manbalar}}
197 605

ta tahrir