Nicolaus Copernicus — versiyalar orasidagi farq

k
qisqartmalarni toʻliqlash, replaced: y.lar → yillar (2), va b. → va boshqa using AWB
k (qisqartmalarni toʻliqlash, replaced: y.lar → yillar (2), va b. → va boshqa using AWB)
'''Nicolaus Copernicus''' ({{lang-de|link=no|Nikolaus Kopernikus}}; {{lang-it|Nicolò Copernico}}; {{lang-pl|{{audio|Pl-Mikołaj Kopernik.ogg|Mikołaj Kopernik}}}}; yoshligida ''Niclas Koppernigk'';<ref>[[Nicolaus Copernicus Gesamtausgabe]]: ''Urkunden, Akten und Nachrichten: Texte und Übersetzungen'', ISBN 3-05-003009-7, pp.&nbsp;23ff. ([http://books.google.com/books?id=aEZrYxkjLkIC&pg=PA23&vq=Koppernigk&source=gbs_search_r&cad=0_1 online]); [[Marian Biskup]]: ''Regesta Copernicana (calendar of Copernicus' Papers)'', Ossolineum, 1973, p.&nbsp;32 ([http://books.google.com/books?id=3gkLAAAAMAAJ&q=Koppernigk&pgis=1#search online]). This spelling of the surname is rendered in many publications ([http://books.google.com/books?lr=&as_brr=3&q=Koppernigk&btnG=Search+Books Auflistung]) [http://scholar.google.de/scholar?hl=en&lr=&q=Koppernigk&btnG=Search]</ref> 19-fevral, 1473 – 24-may, 1543) — [[Uygʻonish davri]]ning [[astronom]]i va [[Yer]]ni [[olam]] markazidan olib tashlagan [[geliosentrizm|geliosentrik]] [[kosmologiya]]ni shakllantirgan birinchi inson.<ref>[[#Reference-Linton-2004|Linton]] (2004, [http://books.google.com.au/books?id=B4br4XJFj0MC&pg=PA39 p.&nbsp;39]). Copernicus geliosentrik tizim turini taklif qilgan birinchi inson emas edi. Yunon matematigi va astronomi [[Samoslik Aristarxus]] buni miloddan avvalgi uchinchi asrda taklif etgan edi. Ammo, u oʻz gʻoyalarini rivojlantirmay, eng oddiy holatda qoldirgan. [[#Reference-Dreyer-1953|(Dreyer]], 1953, [http://www.archive.org/stream/historyofplaneta00dreyuoft#page/134/mode/2up pp.&nbsp;135–48)].</ref>
 
Kopernikning vafotidan oz vaqt avval chop etilgan ''[[De revolutionibus orbium coelestium]]'' (''Osmon sferalarning inqilobi'') nomli kitobi koʻpincha zamonaviy [[astronomiya]]ning boshlangʻich nuqtasi va [[fan inqilobi]]ni boshlab bergan vahiy deya ataladi. Uning Quyosh olam markaziga joylashtirilgan geliosentrik modeli osmon jismlarining harakati Yerni olam markaziga qoʻymasdan turib tushuntirish mumkinligini isbot qiladi. Bu kashfiyot fan tarixida [[Copernicus inqilobi|Kopernik inqilobi]] deya ataladi.
 
Uygʻonish davrining buyuk daholari singari Kopernik [[matematik]], [[astronom]], qonunshunoslikda doktor unvoniga ega boʻlgan [[yurist]], [[shifokor]], [[poliglot]], [[tarjimon]], [[rassom]], katolik cherkovining ishchisi, siyosatchi, diplomat va iqtisodchi boʻlgan.
 
'''Kopernik Nikolay''' (polyakcha — Kopernik, lot. Copernicus — 1473.19.2, Torun, Polsha — 1543.24.5, Frambork, Polsha) — polyak astronomi, geliotsentrik sistema asoschisi. 1492—94 y.lardayillarda Krakov un-tida, keyinchalik Italiyaning Bolonyadagi un-t va b.boshqa un-tlarida huquqshunoslik, tibbiyot, astronomiya va mat. fanlarini oʻrgangan. K. zamonasining yetuk astronomlaridan biri boʻlgan. U 1543 y.dayilda "Osmon sferalarining aylanishi haqida" asarini nashr ettirgan. Bu asarda Ptolemeynnng fan va dinda hukmron boʻlib kelgan geotsentrik sistemasini rad qiluvchi geliotsentrik sistemani bayon etgan. K. oʻz sistemasida Yerni oddiy sayyoralardek Quyosh atrofida va oʻz oʻqi atrofida aylanadi degan fikrni ilgari surgan. Geliotsentrik sistemaning toʻgʻriligi tez orada Galiley, Kepler, I. Nyuton kashfiyotlari bilan isbotlangan. <ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>
 
== Manbalar ==
{{reflist}}
 
{{scientist-stub}}
{{OʻzME}}
 
[[Turkum:Matematiklar]]
 
 
{{scientist-stub}}
197 605

ta tahrir