Sement sanoati: Versiyalar orasidagi farq

k
qisqartmalarni toʻliqlash, replaced: S.s. → {{subst:FULLPAGENAME}} (5), hoz. → hozirgi, y.da → yilda (12), va b. → va boshqa (2) using AWB
(Qatorga koʻchirish toʻgʻrilandi)
k (qisqartmalarni toʻliqlash, replaced: S.s. → {{subst:FULLPAGENAME}} (5), hoz. → hozirgi, y.da → yilda (12), va b. → va boshqa (2) using AWB)
'''Sement sanoati''' - qurilish ma-teriallari sanoatining eng yirik tarmogʻi. Portlandsement, putssolan portlandsementi, toshqol portland-sementi, shifer, asbotsement quvurlar, ganch, gil va b.boshqa mahsulotlar ishlab chiqaradi. Sement dastlab 1824 y.dayilda Angliyaning jan.dagi Portlend sh. yaqinida ("portlandsement" nomi shundan) ingliz ixtirochisi J.Asp-din tomonidan maʼlum nisbatlarda qoʻshilgan ohak va tuproq aralashmasi-ni kuydirib olingan. 19-a.ning 30-y.la-ridan boshlab Bukj Britaniya, AQSH, Rossiya, Germaniyada sement zavodlari qurila boshladi. 19-a.ning 70-y.larigayillariga kelib sement jahon qurilish texnikasi rivojlanishining asosiy yoʻnali-shini belgilab, yigma temirbetonning kashf etilishiga olib keldi. 20-a. davomida jahonning rivojlangan mam-lakatlarida S.s.Sement sanoati yuqori surʼatlarda oʻsdi va sement i.ch.ning umumiy hajmi 1500 mln. t ni tashkil etdi (1998). Oʻrta Osiyoda birinchi boʻlgan Xilkovo (hoz.hozirgi Bekobod) sement zavodi 1913 y.danyildan qurila boshlagan. 1926 y.dayilda korxona qayta ishga tushiriddi. 1932 y.dayilda Quvasoy sement zavodida turli marka-dagi sementlar ishlab chiqarila boshladi. 50-y.lardanyillardan bu korxonalar kengaytirilib, k-tlarga aylantirildi, ularda sementdan tashqari shifer, ohak, asbotsement quvurlarni i.ch. yoʻlga qoʻyildi. Xalq xoʻjaligining sementga nisbatan ortib borayotgan ehtiyojini qondirish maqsadlarida 1962 y.dayilda yillik quvvati 1,7 mln. t boʻlgan Ohangaron sement k-ti, 1976 y.dayilda yillik loyiha quvvati 3,4 mln. t boʻlgan Navoiy sement k-tining 1-navbati (yillik quvvati 1150 ming t) ishga tushirildi. 70-y.laryillar oʻrtalariga kelib S.s.daSement sanoatida 3536 ming t turli markadagi sement ishlab chiqarildi.
 
90-y.laryillar oʻrtalaridan tarmoq korxonalari aksiyadorlik jamiyatlariga aylantirildi, rekonstruksiya ishlari amalga oshirildi, chet el texnologiyalari bilan jihozlandi. "Ohangaron-sement" aksiyadorlik jamiyati huzurida "Ohangaron rangli sement" Oʻzbekiston—Britaniya qoʻshma korxonasi tashkil etildi (1995). "Qizilqumse-ment" aksiyadorlik jamiyati (sobiq Navoiy sement zavodi)da i.ch. quvvatla-rini toʻliq ishga solish tadbirlari amalga oshirildi. Oʻzbekistan S.s.daSement sanoatida gidrotexnika va yer osti inshootlari qurishda yuqori namlik va muzlash sharoitlarida ish-latiladigan, sulfat kislotaga chidamli M400 va M500 markali portlandsement, avtomobil yoʻllari va aeroportlar qurilishida ishlatiladigan portlandsement, neft va gaz quduqlarini burgʻulashda ishlatiladigan tamponaj sementi, shuningdek, putssolan sementi, ohak va may-dalangan ohak, shifer, qurilish gan-chi, mineral paxta va b.boshqa ishlab chiqariladi. 2003 y.dayilda Oʻzbekiston S.s.Sement sanoati korxonalarida 4062,5 ming t sement, 313,7 mln. dona shartli shifer taxtalari ishlab chiqarildi (2002 y.dayilda tegishlicha 3926,7 ming t sement; 298,8 mln. dona shartli shifer taxtalari). Respublika S.s.Sement sanoati korxonalari mahsulotlari chet ellarga eksport qilinadi. Xorijiy mamlakatlardan AQSH, Germaniya, Italiya, Yaponiya va Fransiya sement i.ch. boʻyicha jahonda yetakchi oʻrinlarni egallaydi. Nuriddin Musayev.
 
{{stub}}
{{no iwiki}}
 
{{OʻzME}} <!-- Bot tomonidan yaratildi -->
 
 
{{stub}}
197 605

ta tahrir