Makka — versiyalar orasidagi farq

Oʻzgarish mavjud emas ,  6 yil oldin
Grammatikani tuzatdim
k (qisqartmalarni toʻliqlash, replaced: sh.lar → shaharlar, 0 y. → 0 yil (2), Mil. av. → Miloddan avvalgi, -a. → -asr (4), Mil. 5 → Milodiy 5 using AWB)
(Grammatikani tuzatdim)
Teg: Mobil dastur orqali
deb ataladigan) shahriga hijrat qilganlar. Rivoyatga koʻra, qadimgi Jurhum, Xuzoʻa qabilalari, 4-asr oxiridan esa, [[Quraysh qabilasi]] koʻchib kelib yashay boshlagan. 6-7-asr oʻrtalarida [[Kaʻba]]dan 800—900 metr shimoli-sharqqa va taxminan 500 m janubi-gʻarbga choʻzilgan vodiy boʻylab aholi istiqomat qilardi. Markazda, Kaʼbadan janubroqda [[bozor]] boʻlgan. Turar-joylar devorlar bilan oʻralgan katta hovlilardan iborat boʻlib, hovli ichida qavmi qarindosh oilalarning imoratlari joylashgan. Oʻsha vaqtda Makkada 6-7 ming aholi yashagan. Makkada
sugʻorish uchun [[suv]] yoʻqligi, muqaddas hududda [[dehqon]]chilik va ov bilan shugʻullanish
man qilingani ustiga atrofdaga qabilalar uchun muqaddas hisoblangani tufayli qurayshlarning savdo bilan mashgʻul boʻlishiga toʻgʻri kelgan. Shahar aholisi asosan diniy marosimlar uchun zarur boʻlgan buyumlarni tayyorlagan va hajga kelganlarga xizmat qilgan. Muhammad (sav) Makkadan chiqib ketgach, [[Madina]]dagi yangi [[masjid]]ni [[Kaʻba]]ga qarshi qoʻya boshlaganlari yoʻq, aksincha, uni [[Kaʻba]] (qibla)ga toʻgʻrilaganlar. 630 yil musulmonlarning Makkani [[fath]] etishlari shaharning muqaddas markaz sifatidagi alohida mavqeini tiklabganatiklabgina qolmay, uni yangi maqomga koʻtardi; haj qilish marosimida Kaʼbani tavof qilish bilan birga [[Arafot togʻi]]ga koʻtarilish ham qoʻshiddiqoʻshildi; Makkani ziyorat qilish islomning asosiy ruknlaridan biri hisoblanadi.
[[Umaviylar]] davrida Makka rivojlandi va qiyofasi butunlay oʻzgardi: bir qavatli imoratlar
oʻrnida koʻp qavatli uylar va qasrlar qad koʻtardi. Makka maʼmurlari suv yigʻiladigan inshootlar bunyod etdilar, osma quvurlar oʻtkazdilar, shahar atroflarida bogʻ-rogʻlar paydo boʻddi. [[Xalifalik]]ning hamma tomonidan kela boshlagan mablagʻlar, shuningdek, ziyoratchilardan tushgan daromad makkaliklarni imtiyozli musulmonlar guruhiga aylantirdi. Kaʼba 624 yil qibla deb eʼlon qilinganidan keyin Kaʼbaga tomon qarab ibodat qilina bopshagan.19-asr boshigacha Makkani [[Gʻarbiy Arabiston]]da hokimiyatni amalga oshirgan davlatlarning noiblari boshqarib kelganlar, lekin shaharning ichki hayotida koʻp narsalarni shariflar (Muhammad (sav) avlodlari) hal qilardi. Maʼlumki, [[Bagʻdod xalifaligi]] inqirozga uchraganidan soʻng Makka [[fotimiylar]], [[ayyubiylar]] va [[mamluklar]] qoʻl ostiga, keyinchalik — 1517 yilda Usmonli turk saltanati tobeligiga oʻtdi. 1925 yildan [[Saudiya Arabistoni]] tarkibida. [[Islom]] dini amal qilayotgan 14 asrdan ortiq vaqt davomida Makka gʻayridinlar uchun yopiq shahar hisoblanadi, ammo 18-asrdan eʼtiboran yevropalik ayrim tadqiqotchilar musulmon ziyoratchilari niqobida unga kira boshlaganlar. 20-asr boshigacha Makka [[abbosiylar]] davridagi hududga teng joyni egallab kelgan, doimiy aholisi 50 ming kishidan oshmagan. Hozirgi vaqtda Makkaning tub aholisi salkam 0,5 mln. kishini tashkil etadi, shahar avtomobil yoʻllari orqali tashqi dunyo bilan bogʻlangan.
5

ta tahrir