Qirgʻiziston — versiyalar orasidagi farq

k (qisqartmalarni toʻliqlash, replaced: sh. → shahri (4), 3 y. → 3 yil (55), Mil.av. → Miloddan avvalgi (6), -a.lar → -asrlar (38), i.ch. → ishlab chiqarish, mil. 2 → milodiy 2 (3) using AWB)
 
== Teatri ==
Drama teatri sarchashmalari turli marosimlar, xalq oʻyinlari, oqinlar aytishuvi, manaschi, qoʻmuzchi va qiziqchilarning faoliyati bilan bogʻliq ravishda qadim zamonlardan boshlangan.
Drama teatri sarchashmalari turli marosimlar, xalq oʻyinlari, oqinlar aytishuvi, manaschi, qoʻmuzchi va qiziqchilarning faoliyati bilan bogʻliq ravishda qadim zamonlardan boshlangan. 1918 yili [[Bobur nomli Oʻsh oʻzbek akademik musiqali-drama teatri|Oʻshda oʻzbek musiqali drama teatri]] va Qorakoʻlda havaskorlik xalq teatri tashkil etildi. 1920 yil Pishpek, Qorakoʻl va Norin uyezdlarida faqat havaskorlik teatrlari ishladi. Professional teatr 1920-yillarda vujudga keldi. 1926 yilda Musiqali drama studiyasi tashkil etildi. 1930 yil u professional drama teatriga aylantirildi, 1936 yildan musiqali drama teatri deb nomlandi; 1942 yildan Qirgʻiz opera va balet teatri. Qirgʻiz tilida dramatik spektakllar Yosh tomoshabinlar teatri sahnasida qoʻyildi (u 1936 yil tashkil qilinib, 1941 yilgacha ishlagan). 1941 yil Frunze (hozirgi Bishkek)da Qirgʻiz drama teatri truppasi tuzildi. 1960- yillarda qirgʻiz xalqining hayoti aks ettirilgan koʻpgina spektakllar yaratildi ("Otaning qismati", B.Jaqiyev; "Qichan", Sh.Beyshenaliyev; "Yangi kelin", M.Toʻyboyev; "Yuzma-yuz", "Momo yer", ikkalasi ham Ch.Aytmatov qissalari asosida). Q.dagi teatrlarda qirgʻiz va jahon dramaturgiyasining eng yaxshi namunalari asosida koʻptina spektakllar namoyish etildi. Mamlakatda 15 professional teatr, jumladan, Bishkek shahrida qirgiz akademik drama teatri, Rus drama teatri, qirgʻiz drama teatri (1972-1974), Norin shahrida Tyanshan musiqali drama teatri, Bishkekda qoʻgʻirchoq teatri (1938) va boshqa ishlaydi. Teatr sanʼati ustalaridan [[Rahmonberdi Madazimov|R.Madazimov]], D.Kuyukova, B.Kidikeyeva, M.Risqulov, [[Joʻraxon Rahmonov|J.Rahmonov]], S.Balqibekova, S.Jamanov, A.Jonqoʻrozova, [[Oʻrinboy Rahmonov|Oʻ.Rahmonov]], S.Kumushaliyeva, A.Quttiboyeva b. mashhur.
 
'''<big>Rahmonberdi Madazimov</big>''' ([[1875]]—[[1933]]) — [[Qirgʻiziston]] [[teatr]] [[harakat]]ining asoschisi, [[Bobur nomli Oʻsh Davlat akademik musiqali drama teatri]]ning birinchi asoschisi, tashkilotchisi va badiiy rahbari, [[yozuvchi]].
 
[[1914]] yili [[Rahmonberdi Madazimov]] rahbarligida [[Oʻsh shahri]]da [[Rus-tuzem maktablari|rus-tuzem maktabi]] oʻqituvchilari bilan birgalikda teatr toʻgaragi tashkil etilgan<ref>[http://www.knews.kg/culture/39275_osh_stareyshiy_teatr_respubliki_otmetil_svoe_95-letie/ Osh stareyshiy teatr respubliki otmetil svoyo 95-letie]</ref>.
 
[[1918]] yili Mirzo Rahmonberdi [[hoji]] Muhammadaʼzim [[aʼlam]] oʻgʻli ([[Rahmonberdi Madazimov|Madazimov]]) rahbarligida Ibrohim Musaboyev, Beknazar Nazarov, Joʻraxon Zaynobiddinov, Nazirxon Kamolov, A.Saidov, A.Eshonxonov, Abduqodir Isxoqov, Isroiljon Ismoilov, Jalil Sobitovlar bilan birga [[Qirgʻiziston]]da birinchi boʻlib [[musulmon]] [[aktyor]]lardan iborat [[Turkiston]] [[front]]i harbiy kengashi qoshidagi [[konsert]] [[brigada]]si negizida [[Oʻsh]]da xavaskor [[teatr]] toʻgaragini tuzgan. [[Rahmonberdi Madazimov]] [[Qirgʻiziston]]dagi mahalliy [[musulmon]] [[teatr]] harakatining birinchi asoschisi va [[Oʻsh]]dagi [[oʻzbek]] [[teatr]]ining birinchi badiiy rahbari va asoschisi boʻlgan. [[1919]] yili [[teatr]] toʻgaragi teatr [[drama]] [[truppa]]siga aylantirilgan. Ushbu [[truppa]] [[Qirgʻiziston]]ning janubida nafaqat [[teatr]] [[sanʼat]]ini, balkim professional [[musiqa]] [[sanʼat]]ining rivojlanishiga ham yuksak [[hissa]] qoʻshgan<ref>[https://archive.is/ZiH72 Oni stoyali u istokov]</ref>. Chunki [[truppa]]ning [[repertuar]]ida [[drama]] [[asar]]laridan tashqari, koʻplab [[konsert]] [[dastur]]lari namoyish etilardi, shuningdek [[musiqa]]li [[spektakl]]lar qoʻyilardi, bu professional [[musiqachi]]lar yetishib chiqishiga aloxida bosqich boʻldi. [[Teatr]] [[truppa]]si Bobur (Kirov) nomli [[Oʻsh]] [[Davlat]] akademik [[oʻzbek]] [[musiqa]]li [[drama]] [[teatr]]ini tuzishga asos boʻlgan.
 
Ushbu [[teatr]] [[Oʻzbek milliy akademik drama teatri|Toshkentdagi Hamza nomli Oʻzbek milliy akademik drama teatridan]] keyin [[Markaziy Osiyo]]dagi eng keksa [[teatr]]dir.
 
Drama teatri sarchashmalari turli marosimlar, xalq oʻyinlari, oqinlar aytishuvi, manaschi, qoʻmuzchi va qiziqchilarning faoliyati bilan bogʻliq ravishda qadim zamonlardan boshlangan. [[1918]] yili [[Bobur nomli Oʻsh oʻzbek akademik musiqali-drama teatri|Oʻshda oʻzbek musiqali drama teatri]] va Qorakoʻlda havaskorlik xalq teatri tashkil etildi. [[1920]] yil Pishpek, Qorakoʻl va Norin uyezdlarida faqat havaskorlik teatrlari ishladi. Professional teatr [[1920]]-yillarda vujudga keldi. [[1926]] yilda Musiqali drama studiyasi tashkil etildi. 1930 yil u professional drama teatriga aylantirildi, [[1936]] yildan musiqali drama teatri deb nomlandi; [[1942]] yildan Qirgʻiz opera va balet teatri. Qirgʻiz tilida dramatik spektakllar Yosh tomoshabinlar teatri sahnasida qoʻyildi (u 1936 yil tashkil qilinib, [[1941]] yilgacha ishlagan). [[1941]] yil Frunze (hozirgi Bishkek)da Qirgʻiz drama teatri truppasi tuzildi. 1960- yillarda qirgʻiz xalqining hayoti aks ettirilgan koʻpgina spektakllar yaratildi ("Otaning„Otaning qismati"qismati“, B.Jaqiyev; "Qichan"„Qichan“, Sh.Beyshenaliyev; "Yangi„Yangi kelin"kelin“, M.Toʻyboyev; "Yuzma„Yuzma-yuz"yuz“, "Momo„Momo yer"yer“, ikkalasi ham Ch.Aytmatov qissalari asosida). Q.dagi teatrlarda qirgʻiz va jahon dramaturgiyasining eng yaxshi namunalari asosida koʻptina spektakllar namoyish etildi. Mamlakatda 15 professional teatr, jumladan, Bishkek shahrida qirgiz akademik drama teatri, Rus drama teatri, qirgʻiz drama teatri ([[1972]]-[[1974]]), Norin shahrida Tyanshan musiqali drama teatri, Bishkekda qoʻgʻirchoq teatri (1938) va boshqa ishlaydi. Teatr sanʼati ustalaridan [[Rahmonberdi Madazimov|R.Madazimov]], D.Kuyukova, B.Kidikeyeva, M.Risqulov, [[Joʻraxon Rahmonov|J.Rahmonov]], S.Balqibekova, S.Jamanov, A.Jonqoʻrozova, [[Oʻrinboy Rahmonov|Oʻ.Rahmonov]], S.Kumushaliyeva, A.Quttiboyeva b. mashhur.
 
== Kinosi ==
1 355

ta tahrir