Bosh menuni ochish

Oʻzgarishlar

+tuzatish
'''Siyosat''' ([[arab tili|arab.]] سياسة (siyasa) - ''ot tarbiyalash'', ''ot boqish'') biror guruh, jamiyatni boshqarish jarayonidir. Ushbu jarayonda tegishli guruh vakillari ham qatnashishadi. Bu atama ostida koʻpincha [[hukumat]] faoliyati tushuniladi.
 
'''SIYOSATSiyosat''' ([[arab tili|arab.]] سياسة (siyasa) - ''ot tarbiyalash'', ''ot boqish'') — davlatni boshqarish sanʼati. SSiyosat biror guruh, jamiyatni boshqarish jarayonidir. Ushbu jarayonda tegishli guruh vakillari ham qatnashishadi. Bu atama ostida koʻpincha [[hukumat]] faoliyati tushuniladi. siyosat turli ijtimoiysiyosiyijtimoiy-siyosiy intlarinstitutlar, ijtimoiy qatlamlar, tabaqa va guruhlar oʻrtasidagi munosabatlar bilan bog'liqbogʻliq. Uning mohiyatini davlat hokimiyati shakllari, uni amalga oshirish va boshqarish tashkil etadi. S.Siyosat Kengkeng maʼnoda jamiyatning siyosiy tizimi, siyosiy hayoti, davlat hokimiyati, uning ichki va tashqi faoliyati, siyosiy tashkilotlar va harakatlarning hokimiyatga munosabati, uni boshqarishda siyosiy manfaatlarni amalga oshirishning ustuvor yoʻnalishlarini oʻzida ifoda etadi. Shunga koʻra adolatli va adolatsiz, xolis va noxolis, insonparvar yoki inson manfaatlariga zid Ssiyosat, demokratik va avtoritar S.siyosat koʻrinishlarini boshqaruvda kuzatish mumkin.
 
Qadimda S.gasiyosatga jamiyat va shahardavlat (polis)ni boshqarish toʻgʻrisidagi fan (Platon va Aristotel) sifatida qaralgankaralgan boʻlsa, hozirgi vaqtda S.siyosat deganda davlatni boshqarishningboshkarishning vazifa va maqsadlarimaksadlari hamda bu maqsadlarnimaksadlarni amalga oshirish uchun mavjud yoki zarur boʻladigan ijtimoiy-siyosiy intlar, jamoat boshqarishdagi ishtiroki tushuniladi. Amaliy S.siyosat odamlarning saylovchisayovchi, deputat va vazir va sh.k. sifatida davlat hayotida faol ishtirok etishini anglatadi.
 
S.Siyosat oʻz taʼsir etish obyektiga koʻra 2 ga: ichki va tashqi S.gasiyosatga boʻlinadi. S.Siyosat ijtimoiy hodisa sifatida jamiyat hayoti sohalari: iqtisodiy, ijtimoiy, milliy, ilmiytexnikaviyilmiy-texnikaviy, ekologiya, madaniyat, harbiy va boshqa sohalarni qamrab oladi. Shu tarzda iqtisodiy Ssiyosat, ijtimoiy Ssiyosat, milliy Ssiyosat, demografik Ssiyosat, agrar Ssiyosat, texnikaviy Ssiyosat, ekologik Ssiyosat, madaniy Ssiyosat, kadrlar Sisiyosati, harbiy S.siyosat va boshqa yoʻnalishlarda namoyon boʻladi. S.Siyosat subʼyektlari orqali ham ifodalanadi. MacMasalan, davlat Sisiyosati, partiyalar va jamoat birlashmalari va harakatlari Sisiyosati va h.k.
 
S. niSiyosatni tushunishga turli xil yondoshuvlar bor. Ular teologik, tabiiy, sotsial, ratsionaltanqidiyratsional-tanqidiy yoʻnalishlarda S. ningsiyosatning tabiatini tushunish va tushuntirish bilan bogʻliq qarashlardir. Mustabid Sovet davrida S.nisiyosatni ijtimoiysinfiyijtimoiy-sinfiy nuqtai nazardan tushunish, uning ustuvor yoʻnalishini belgilashsa muayyan ijtimoiy qatlam (proletariat) manfaatidan kelib chiqqan holda baholash odat boʻlgan. Bunday yondoshuv S.ningsiyosatning mohiyatini noxolisona tushunishga olib keddikeldi va inson S.ningsiyosatning passiv obʼyektiga aylantirildi. Natijada inson S.siyosat bilan emas, balki S.siyosat inson bilan shugʻullana boshladi. Oxir oqibatda S.siyosat sinfiy manfaatlar asosida haddan tashqari mafkuralashib ketdi. S.Siyosat demokratik, umuminsoniy tamoyillardan ajratilib, milliymaʼnaviymilliy-maʼnaviy xususiyatlarni hisobga olmaydigan holga keltirildi, asl mohiyatiga zid boʻlgan maʼno kasb etdi. S .Siyosat "boshqarish sanʼati"ga emas, aksincha, zoʻrlik, taʼqib etish vositasiga aylandi. Davlat boshkaruvidaboshqaruvida manfaatlar uygunligiuygʻunligi buzildi. Siyosiy xayotdahayotda "davlat — jamiyat — inson" munosabati qaror topib, davlat manfaati jamiyat va inson manfaatidan ustun boʻlib qoldi.
 
Mustaqillik tufayli Oʻzbekiston Respublikasining davlat Sisiyosati yangicha maʼno va mazmun kasb eta boshladi. Bu Ssiyosat, avvalo, Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasiga asoslanmoqda. Oʻzbekiston Respublikasining Prezidenti, Vazirlar Mahkamasi, Oliy Majlis siyosiy intlarinstitutlar faoliyati orqali amalga oshirilmoqda. Mamlakatimizda demokratiyaning umuminsoniy prinsiplariga rioya qilinishi, ularga koʻra inson, uning hayoti, erkinligi, shaʼni, qadr-qimmati va boshqa daxlsiz huquqlari oliy qadriyat hisoblanadi. Bu hol bugungi Oʻzbekiston olib borayotgan S.ningsiyosatning asosiy mohiyatini, uning insonparvar S.siyosat ekanligini belgilaydi<ref>Ibodulla Ergashev. [[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>.
 
== Adabiyot ==
* [[Karimov, Islom Abdugʻaniyevich|Karimov I. A.]], Oʻzbekiston — kelajagi buyuk davlat, T., 1993;
* Leviti n L., Oʻzbekiston tarixiy burilish pallasida, T., 2001.