Londondagi G-20 sammiti (2009) — versiyalar orasidagi farq

qisqa izoh tahrirlanmadi
| keyingi = ''[[Pittsburgdagi G-20 sammiti (2009)]]''
| avvalgi = ''[[Vashingtondagi G-20 sammiti (2008)]]''
| vebsayti =
}}
 
'''Londondagi G-20 sammit (2009)''' — [[Katta yigirmatalik|G20]] tarkibidagi mamlakatlarning ikkinchi marotiba moliyaviy bozorlar va iqtisodiy inqiroz muhokamasi asosiy mavzu hisoblangan sanmmitlaridan biri. Ushbu sammit [[2009-yil]]ning [[2-aprel]]ida [[Birlashgan Qirollik]] poytahti, [[London]] shaxridagi ExCel deb nomlangan yarmarka markazida boʻlib oʻtgan.<ref>Croft, Adrian. [http://uk.reuters.com/article/domesticNews/idUKTRE51552R20090206 "London'sLondonʼs ExCel Centre chosen as venue for G20 summit, "] Reuters (UK). 6 February 2009. Retrieved 7 April 2011.</ref> Ushbu Bundanuchrashuv hulosagayatakchi kelish mumkin,ki jahonning ilgarilagan mamlakatlaridanmamlakatlardan tarkib topgan [[Katta yigirmatalik]] hisobida [[2008-yil]]ning [[14-noyabr|14]]-[[15-noyabr]] kunlari [[Vashingtondagi G-20 sammiti (2008)|Vashington]]da oʻtkazilgan sammitdan keyingi ilk marotiba moliyaviy bozor va jahon iqtisodiyoti inqirozi muammolari muhokama qilingan sammit hisoblanadi.<ref>[http://www.number10.gov.uk/Page17594 "UK to host G20 financial summit, "] Number 10, Prime Minister'sMinister’s office (UK). 26 November 2008. Retrieved 7 April 2011.</ref> Sammitda ishtirok etish uchun hokimiyat raislari yoki prezidentlari tomonidan moliya vazirlari guruhlarini oʻz ichiga oladigan [[Katta yigirmatalik]] aʻzolariaʼzolari va regionalmintaqaviy hamda xalqaro mavqemavqega ega tashkilotlar roʻyxatga kiritilgan. Londondagi sammit Vashingtondagi sammitga nisbatan ancha keng maqomdaqamrovda oʻtkazilgan.<ref>Flitton, Daniel. [http://www.theage.com.au/opinion/australia-may-struggle-to-find-a-seat-at-a-future-economic-table-20090331-9i8k.html "Australia may struggle to find a seat at a future economic table, "] ''The Age'' (Australia). 1 April 2009. Retrieved 7 April 2011.</ref>
[[2013-yil]]da Britaniyaning Hokimiyat Kommunikatsiya nazorati tomonidanhodimlari, horijlik delegatlar tomonidan soʻdir etilgan telefon qoʻngʻiroqlar aloqalarini nazoratchi kompyuterlar orqali aniqlagaydigan aloqa vositalarini oʻrnatgan. Bu vaziyatni oʻrganib chiqqan britan hokimiyatininig razvedkasi keskin choralar koʻrish maqsadida Maxsus Xizmat tomonidan jiddiy qarorlar qabul qilinishi uchun Britan vazirlar mahkamasiga tegishli arizalarni yetkazgan.<ref name="GuardJun13">{{cite news|title=GCHQ intercepted foreign politicians' communications at G20 summit|work=The Guardian|url=http://www.guardian.co.uk/uk/2013/jun/16/gchq-intercepted-communications-g20-summits}}</ref>
 
== Kun mavzusi ==
Londondagi sammitda [[Birlashgan Qirollik|Britaniya Moliya vazirligi]] uchrashuv aynan shu mamlakatda oʻtkazilishi sababli ishlab chiqarishni kengaytirish takliflarini ilgari surishgan. Bundan asosiy koʻzlangan maqsad ''global kuchlarni boshqarish uchun oʻrta hajmdagi yangi oʻzgartirishlar kiritish protsessini boshlash'' ekanligini Britaniaylik mulozimlar tomonidan taʻkidlangantaʼkidlangan.<ref name="agenda">Great Britain Cabinet Office. (2008). [http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20110218163433/webarchive.nationalarchives.gov.uk/+/http://www.hm-treasury.gov.uk/d/managingtheglobaleconomy_081208.pdf Managing the global economy through turbulent times,'' p. 7]. Retrieved 7 April 2011.</ref>
# Yoʻqolib borayotgan ishonch va talabotning keskin tushib ketishiga kurash maqsadida bir necha kelishuv harakatlari sammitda koʻrish uchun asosiy mavzular qatoriga kiritilgan.(bundan kelib chiqilsa har bir mamlakat oʻzining moliya-kredit siyosati bilan va turli hil imkoniyatlar bilan keskin farq qilishi hisobga olingan) <ref name="agenda"/>
# Kelajakda inqirozni tarqalishiga yoʻl qoʻymaslik va paydo boʻlayotgan hamda rivojlanayotgan bozorla harakatini qoʻllab quvvatlash maqsadida birgalikda yangi yangi usullarni ishlab chiqish kerakligi taʻkidlangantaʼkidlangan.<ref name="agenda"/>
# Inqirozdan chiqish uchun moliyaviya sektorlar kamchiliklarini birgalikda hal etish
# Moliyaviy nazorat tartibi va Xalqaro moliya muassisalari aloqalarini yahshilash. Jumladan Moliyaviy muqarralik forumi (MMF) va Xalqaro Valyuta Jamgʻarmasi kabi tashkilotlar ahamiyatini kengaytirish.<ref name="agenda"/>
# Yanada muqarrar yoʻsinda xavfsiz globallashgan xom-ashyo va mahsulot bozorlari tartibiga oʻtish usullari va jahon savdosini barqarorlashtirish kelishuvlarini qabul qilish.
# Yangitdan jahon jamiyatini ming yillik rivojlanish maqsadi ostida birlashtirish<ref name="agenda"/>
 
 
=== Yevropa liderlari sammiti ===
[[Yevropa Ittifoqi]]ning 20 mamlakatlaridan faqat toʻrtta aʻzolariaʼzolari [[Birlashgan Qirollik]], [[Olmoniya]], [[Fransiya]] va [[Italiya]] hamda [[Yevropa]] iqtisodiyotida muhim rol oʻynaydigan ikki mamlakat [[Ispaniya]] va [[Niderlandlar]] [[2009-yil]]ning [[22-fevral]]ida [[Berlin]]da [[London]]dagi sammitga tayyorgarlik va oʻz yoʻnalishlarini aniqlash sifatida sammitda qatnashishgan. Lekin bu ikki mamlakat [[Niderlandlar]] va [[Ispaniya]] G20 sammitida taklif qilinganlar orasida qatnashilishini oldindan ogohlantirishgan.<ref>[http://www.7sur7.be/7s7/fr/1505/Monde/article/detail/714945/2009/02/22/G20-Berlin-une-etape-importance-avant-Londres.dhtml "''Berlin, une étape importante avant Londres''"] ("An„An important step before London"London“). ''7 sur 7'' (Belgium). 22 February 2002. Retrieved 7 April 2011.</ref> Bu [[Berlin]]dagi uchrashuv [[Olmoniya Kansleri|Kansler]] [[Angela Merkel]] tomonidan taklif qilingan asoslar tufayli muhim ahamiyatga ega sammitga aylangan.
Vakillar sammit davomida moliyaviy muassisalarning faoliyatini kengaytirish va bu holatlarda tashkil qilinadigan har bir moliyaviy muassisalar tartibdagi nazorat qoidalariga javob berishi kerakligi haqida kelishuv imzolangan. Bundan tashqari soliq toʻlovidan qochuvchilarga qarshi choralarni kuchaytirish ham nazarda tutilgan muammolar koʻrib chiqilgan.<ref>[http://www.botschaft-frankreich.de/spip.php?article3896 "''Staatspräsident Sarkozy beim G20-Vorbereitungstreffen in Berlin: Wir müssen ehrgeizige und glaubwürdige Maßnahmen vorschlage''"] ("President„President Sarkozy at the G-20 preparatory meeting in Berlin, we must propose ambitious and credible measures"measures“). Embassy of France in Germany. 24 February 2009. Retrieved 7 April 2011.</ref> [[Yevropa]] liderlari baʻzibaʼzi bir muammolar girdobiga tortayotgan mamlakatlarga qarshi choralar va sanksiyalar qoʻllash kerakligi haqida kelishib olishgan. Sammit soʻngida mamlakatlar [[Xalqaro Valyuta Jamgʻarmasi]]dagi faoliyatini mustahkamlash uchun ushbu tashkilotga moliyaviy vositalar yetkazishni ikki barobarga koʻpaytirish hususidagi kelishuvga erishilgan.<ref>[http://www.eu2009.cz/en/news-and-documents/news/g20-in-berlin-10464/ "Meeting of the European members of the G20 group in Berlin, "] Czech Presidency of the European Union. 23 February 2009. Retrieved 7 April 2011</ref>
=== Moliya vazirlari sammiti ===
[[Katta yigirmatalik|G20]]ga aʻzoaʼzo mamlakatlar markaziy banklarining raislari va Moliya vazirlari uchrashuvi [[2009-yil]]ning [[14-mart]]ida [[Horasham]]da [[London]]dagi sammitga tayyorgarlik sifatida oliy maqomda uchrashuv boʻlib oʻtgan. Uchrashuv ishtirokchilari jahon iqtisodiyoti oʻsishini tiklash uchun mashgʻullik va talabotni ragʻbatlantirish harakatlarining yechimlari va bu ishga birgalikda yondashishni tavsiya qilganlar. Ishtirokshilar shu bilan birgalikda proteksionizmning barcha turlariga qarshi kurash va horijiy sarmoyalardan unumli foydalanish hamda savdo aloqalarini qoʻllash shular jumlasidandir.
Bu uchrashuv kelajakda iqtisodiyotning ijobiy tomonida boʻlish maqsadida halqga imtiyozli kreditlar yetkazish va bank sistemasida rekapitalizatsiyalar oʻtkazish hamda ularning rejalarini isloh qilib ragʻbatlantirish masalalari koʻrib chiqilgan. Markaziy banklar vakillari oʻrtasida mamlakatning kurs siyosatini nazoratga olish va tushirish ishlarini qoʻllab quvvatlash haqida fikrlari almashilgan. Sammit davomida liderlar yangi paydo boʻlayotgan bozorlar va rivojlanayotgan mamlakatlar qiziqishlarini [[Xalqaro Valyuta Jamgʻarmasi]]ning faoliyat darajasini oshirish orqali qoʻllab quvvatlash masalalari hal qilingan.
Moliyaviy tizim faoliyatini kengaytirish maqsadida ishtirokchilar bir necha takliflar kiritgan. Moliya muassisalarining barcha muhim javobgarliklarga mos faoliyat yuritishi hamda barcha hisob fondlarini roʻyxatdan oʻtkazish tartiblari va fond hisoblarini qabul qiladigan shaxslar tomonidan tegishli hujjatlar yoki maʻlumotlarmaʼlumotlar mahsus organlarga yetkazilishi shular jumlasidandir.<ref name=communique>[http://www.londonsummit.gov.uk/resources/en/PDF/finance-communique-140309 Official communiqué], issued by the G-20</ref> Ishtirokchilar asosiy muammolardan biri boʻlgan masala yani, biznes shirkatlarida yangicha usulda imtiyozli kreditlar joriy etish va oʻsishni kuchaytirish maqsadida yangicha takliflar kiritishgan.<ref name=communique/> Kelajakda moliyaviy tashkilotlar faoliyatini kengaytirish orqali inqirozdan chiqish yoʻllari koʻrib chiqilgan.<ref name=communique/> Moliya vazirlari hamda Markaziy banklar raislari sammit davomida Xalqaro tashkilotlarning qimmatli qogʻozlar boʻyicha kodeksiga javob berishi muhim sanalgan kredit agentliklari faoliyatini boshqarish zaruriyati, transport vositalari harakatlarini nazoratga olish va kredit ishlab chiqarish bozorlarining taqiqlangan hududlardagi faoliyatini toʻhtatish kelishuvlari imzolangan.<ref name=communique/>
 
=== [[Gordon Brown]] sammit hususida ===
Londondagi sammitga qadar bir necha hafta oldin [[Birlashgan Qirollik Bosh vazirlari|Britaniya Bosh vaziri]] [[Gordon Brown]] uch continent sari bir necha mamlakatlarga tashrif buyurgan. Tashriflar sababi Londonda oʻtkaziladigan sammitda oʻzining moʻljallagan maqsadlarini qolgan mamlakatlar tomonidan qoʻllab-quvvatlanishini koʻzlaganini Bosh vazirning oʻzi taʻkidlagantaʼkidlagan. [[Angliya Banki]] tomonidan boshqariladigan soliq-byudjet harakatlarini ragʻbatlantirish masalalarini [[Gordon Brown|Braun]] tashriflari vaqtida oʻzining koʻzlagan maqsadlarini ham birgalikda bayon etib oʻtgan. [[Fransiya]]ning [[Strasburg]] shaxrida joylashgan [[Yevropa parlamenti|Yevroparlament]] majlisida u rejalashtirgan harajatlar muhokama qilingan. Bosh vazir bulardan tashqari [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|AQSh]], [[Braziliya]], [[Argentina]] va [[Chili]] mamlakatlariga safarlar uyushtirgan.<ref>{{cite news |url=http://www.telegraph.co.uk/finance/financetopics/g20-summit/5053429/Gordon-Brown-takes-pre-G20-tour-to-Brazil.html |work=The Daily Telegraph |title=Gordon Brown takes pre-G20 tour to Brazil | location=London | date=26 March 2009 | accessdate=29 March 2010}}</ref> [[Gordon Brown|Braun]] proteksionizm haqida:
{{quote|''Keyingi haftada sammitda tushadigan habarladan biri bu albatta proteksionistik mamlakatlardan voz kechganimiz boʻladi va biz bu mamlakatlarni nazorat ostimizga olamiz. Erkin savdo amaliyotida qatnashish uchun zaruriy mamlakatlar ham bu sammitda ishtirok etishadi'' –deya hal qiluvchi soʻzini bayon etgan.<ref>{{cite news|url=http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5g2EruQeFAc1xe9Hfi_5GO0K08QzA |agency=Agence France-Presse |title=Brown to urge G20 to fight protectionists | accessdate= 1 April 2009 <!--DASHBot-->|archiveurl=http://web.archive.org/web/20091224190550/http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5g2EruQeFAc1xe9Hfi_5GO0K08QzA|archivedate=2009-12-24}}</ref>}} London sammitiga qadar bir necha hafta oldin byudjetni ragʻbatlantirish savollar va fikrlar muhim joy egallab muhbirlar munozarasiga sabab boʻlgan. Sammitda [[Birlashgan Qirollik|Britan]] va [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|Amerika]] hukumatlari iqtisodiy ragʻbatlantirish masalalarini oʻz foydasiga hal qilishgan. Bu vaqtning oʻzida [[Fransiya|Fransuz]] va [[Olmoniya|Nemis]] hukumatlari odatdagi kabi bu qarorlar dastidan mamlakatlarning tashqi qarzlari koʻpayishiga olib kelishi va bu holat qolgan mamlakatlarga ahamiyatga molik mummolar olib kelishini taʻkidlabtaʼkidlab qarshi chiqishgan. [[2009-yil]]ning [[26-mart]]ida [[Chehiya|Chehiya Bosh vaziri]] [[Mirek Topolanek]] iqtisodiy siyosatining kritikalari sababli [[AQSh Prezidenti]] [[Barack Obama]] bilan tortishib qolishgan.<ref>{{cite news |url=http://www.irishtimes.com/newspaper/world/2009/0326/1224243451230.html |title=Topolanek's criticisms of Obama's policies could sour EU-US relations |work=The Irish Times |date=26 March 2009| accessdate= 1 April 2009 <!--DASHBot-->|archiveurl=https://archive.is/EI1gQ|archivedate=26 January 2013}}</ref>
 
== Qatnashuv ==
 
[[File:Dmitry Medvedev 2 April 2009-1.jpg|thumb|left|600px|G20 vakillari mahsus Londondagi sammit uchun suraʼtga tushishmoqda]]
[[Katta yigirmatalik|G20]] barcha vakillari [[London]]dagi sammit ishtirok etish uchun [[1-aprel]] kuni yetib kelishgan. [[London]]dagi sammitga qilgan safaridan oldin [[Fransiya Prezidenti]] [[Nicolas Sarkozy]]ining taklifiga koʻra [[Fransiya]] sammitdan chiqish kabi hodisalarda biron bir ahamiyatga molik muammo boʻlmasa bunday qilish kerak emas deya [[1965-yil]]dagi [[Charles de Gaulle]] qarori bilan mamlakatning [[NATO]]dan chiqishi va bu holatda mamlakat boʻshliqda qolganligini yana bir bor tanqid qilgan.<ref>{{cite news |url=http://www.guardian.co.uk/politics/blog/2009/apr/01/sarkozy-obama-eu |work=The Guardian |date=1 April 2009 |title=G20: Sarkozy's empty-chair threat shows EU fails to realise times have changed | location=London | first=Nicholas | last=Watt | accessdate=29 March 2010}}</ref> Londondagi matbuot anjumanida [[Barack Obama|Obama]] va [[Gordon Brown|Braun]]lar birgalikda sammitga kiritiladigan yangi takliflar faqatgina koʻpayishini taʻkidlashgantaʼkidlashgan.<ref>{{cite news |url=http://www.reuters.com/article/latestCrisis/idUS123858898655 |date=1 April 2009 |agency=Reuters |title=UPDATE 1-Obama plays down G20 splits, seeks consensus | first=Caren | last=Bohan| accessdate= 1 April 2009 <!--DASHBot-->| archiveurl= https://web.archive.org/web/20090405191123/http://www.reuters.com/article/latestCrisis/idUS123858898655| archivedate= 5 April 2009| deadurl= no}}</ref> [[Nicolas Sarkozy|Sarkozi]] va [[Angela Merkel|Merkel]] alohida uyushtirilgan matbuot anjumanida ikkalasi ham moliyaviy bozorlar nazoratini qattiq nazoratga olish va oʻz jamoasini kelajakda moliyaviy ragʻbatlantirish kabi masalalar borasida G20 sammiti kelishuvlar qabul qilishini izohlab oʻtishgan.<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/7977407.stm |title=France and Germany united at G20 |date=1 April 2009 |publisher=BBC News| accessdate= 2 April 2009 <!--DASHBot-->| archiveurl= https://web.archive.org/web/20090404111615/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/7977407.stm| archivedate= 4 April 2009| deadurl= no}}</ref>
[[1-aprel]]ning oqshomida barcha [[Katta yigirmatalik|G20]] sammitida ishtirok etayotgan vakillar qirolicha [[Elizabeth II]] tomonidan [[Bukingem saroyi]]da tashkil etilgan uchrashuvda ishtirok etishgan. Saroydagi uchrashuvdan soʻng vakillar [[London]]ning Dauning koʻchasida joylashgan muhtasham bosh vazir qarorgohida uyushtirilgan tushlik dasturhon atrofida yigʻilishgan.<ref>{{cite news|last=Singh |first=Anita |url=http://www.telegraph.co.uk/finance/financetopics/g20-summit/5088390/G20-Summit-Jamie-Olivers-Downing-Street-menu.html |title=ACTUAL ARTICLE TITLE BELONGS HERE! |work=The Daily Telegraph |date=1 April 2009 |accessdate=27 June 2010 | location=London| archiveurl= https://web.archive.org/web/20100605151818/http://www.telegraph.co.uk/finance/financetopics/g20-summit/5088390/G20-Summit-Jamie-Olivers-Downing-Street-menu.html| archivedate= 5 June 2010 <!--DASHBot-->| deadurl= no}}</ref> Sammit rasmiy ravishda [[2-aprel]]ning tongida Excel va Custom House markazlarida oʻz faoliyatini boshlagan.
=== Asosiy ishtirokchilar ===
Londondagi sammitda 19 mamlakat va o’zoʻz doirasiga [[Yevropa maslahati kengashi]] va [[Yevropa Komissiyasi]]ni oladigan [[Yevropa Ittifoqi]] boʻlgan [[Katta yigirmatalik|G20]] vakillari <ref>Rieffel, Lex. [http://www.brookings.edu/opinions/2009/0327_global_governance_rieffel.aspx "Regional Voices in Global Governance: Looking to 2010 (Part&nbsp;IV), "] Brookings. 27 March 2009; [http://g20.gc.ca/about-the-g20/g20-members/ "core"„core“ members (G20 official site)]</ref> va har bir qit’aqitʼa hududlaridan mamlakatlar, halqaro tashkilotlar vakillari ushbu sammit ishtirokchilari qatoriga kiritilgan.
[[File:Dmitry Medvedev 1 April 2009-4.jpg|thumb|right|250px|[[Gordon Brown]] va [[Dmitriy Medvedev]] bosh vazir qarorgohiga kiraverish eshigi oldida.]]
[[File:Dinner-G20 (2009).jpg|thumb|right|250px|Sammitdagi tushlik ustida muhokama — Chapdan oʻngga: [[Angela Merkel|Merkel]], [[Barack Obama|Obama]], [[Lee Myung-bak|Lee]], [[Abdullah of Saudi Arabia|Abdullah]], [[Luiz Inácio Lula da Silva|Lula da Silva]].]]
 
{| class="wikitable"
|-
! colspan="4" style="background: LightSteelBlue;"|'''[[Katta yigirmatalik|G-20 mamlakatlari]]'''<br /><small>qalin harflarda belgilangan mamlakatlar mezbon sammit uchun sanaladi</small>
|- style="background:#ccc; text-align:center;"
! colspan=2 | Mamlakat
! Vakil
| [[Saudiya Arabistoni Qiroli|Qirol]]
|-
! {{JAR bayrogʻi}}[[Janubiy Afrika Respublikasi]]
| [[Janubiy Afrika Respublikasi|JAR]]
| [[Kgalema Motlanthe]]
{| class="wikitable"
|-
| colspan="4" style="text-align:center; background:Gainsboro;"|'''Taklif qilingan mamlakatlar'''
|- style="background:LightSteelBlue; text-align:center;"
! colspan=2 | Mamlakat
! Vakil
{| class="wikitable"
|-
| colspan="4" style="text-align:center; background:Gainsboro;"|'''Xalqaro tashkilotlar'''
|- style="background:LightSteelBlue; text-align:center;"
! colspan=2 | Tashkilot
! Vakil
!
| [[Janubi-Sharqiy Osiyo davlatlari uyushmasi|Janubiy-Sharqiy Osiyo mamlakatlarining assosiatsiyasi]]
| [[Surin Pitsuwan]] <!-- [[Abhisit Vejjajiva]], [Prime Minister of Thailand]]? --><ref>Rana, Pradumna B. [http://www.koreatimes.co.kr/www/news/opinon/2010/07/137_68891.html "How„How can Asia strengthen its voice at G-20?"] ''The Korea Times''. 6 July 2010; excerpt, "''Under the present G-20 practice of inviting representatives of regional groupings, the ASEAN chair and the ASEAN secretary general participated at the London, Pittsburgh, and Toronto summits''; [http://www.channelnewsasia.com/stories/afp_asiapacific_business/view/419509/1/.html "Thai PM warns of over-ambitious G20 summit, "] [[Agence France-Presse]] (AGF). 2 April 2009.</ref>
| [[Janubiy-Sharqiy Osiyo mamlakatlarining assosiatsiyasi bosh kotibi|Bosh kotib]]
|-
 
== Havfsizlik jarayoni ==
Havfsizlik operatsiyasiga boshchilik qilgan [[Bob Broadhurst]] sammitda havfsizlikga tahminan £7.2 million fun sterling sarflanishini izohlab oʻtgan. Oltiga yaqin politsiya kuchlari sammit vaqtida havfsizlik operatsiyasi sifatida foydalanilgan: Poytaht politsiyasi, London shahar politsiyasi, Britaniya transport nazorati politsiyasi, Esseks politsiya kuchlari, Sasseks politsiyasi va Bedfordshir politsiyalari [[Katta yigirmatalik|G20]]ning [[London]]dagi sammitida havfsizlikni taʻminlashgataʼminlashga maʻsulmaʼsul etib tayinlangan. Bundan tashqari havfsizlik uchun Mudofa vazirligining politsiya boʻlinmalari ham jalb qilingan. Shuningdek sammit havfsizligi uchun sarflangan harajatlar [[Birlashgan Qirollik|Britaniya taʻrihidataʼrihida]] eng yuqori koʻrsatkish sifatida qayd etilgan.<ref>{{cite news|url=http://www.telegraph.co.uk/finance/financetopics/g20-summit/5065553/G20-summit-security-operation-launched.html |title=G20 summit: security operation launched |work=The Daily Telegraph |date=28 March 2009 |accessdate=27 June 2010 | location=London}}</ref>
=== Horijlik siyosatchilar ortidan josuslik ===
[[2013-yil]]ning iyunida The Guardian matbuotida qayd etilishicha sammit vaqtida yashirincha oʻrnatilgan josuslik tehnikalari tufayli sammitda ishtirok etgan horijlik vakillarning telefon qoʻngʻiroqlari yashirincha tinglangan va elektron hatlar josuslik kompyuterlari orqali oʻ qilgan boʻlib, bu holat Britaniya mahsus hizmati hukumatining aloqalar boʻlimida ushbu josuslik ishlari amalga oshirilgan. Va qayd etilishicha [[London]]dagi sammitdan keyin ham ushbu josuslik harakatlari davom ettirilgan.<ref name="GuardJun13"/>
== Namoyishchilar ==
[[File:Marx outside the Bank of England.jpg|thumb|left|350px|[[Angliya Banki]] atrofidagi namoyishchilar (1 aprel, 2009 yil)]]
Londondagi G-20 sammiti bir necha savollarni ichiga oladigan noroziliklar va har hil guruhlarga boʻlingan namoyishchilarning diqqat markazida boʻlgan. Namoyishchilar yaqin orada iqtisodiy siyosatdan, bank tizimlarining oʻzgarishi hamda bankirlarning maoshi va qoʻshimcha mukofotlaridan, davom etayotgan terrorchilikga qarshi kurash va iqlim oʻzgarishi havflaridan havotirda ekanliklarini izhor etishgan. Asosan koʻpchilik namoyishchilar tinch yoʻsinda noroziliklarini izhor etishgan. Lekin baʻzibaʼzi bir namoyishchilarning qonun qoidalarni buzib jinoyat sodir etishi namoyishchilar uchun politsiya tomonidan mahsus tizim qoʻllanishiga majbur qilgan.
=== Yan Tomplinson oʻ limi ===
[[London]]ning gazeta sotish shohobchalarining birida ishlaydigan Yan Tomplinson [[Angliya Banki]] atrofida G-20 sammitiga qarshi oʻtkazilgan namoyishlarning birida, politsiyachilar bilan boʻlgan toʻqnashuv chogʻida halok boʻlgan. Avvaliga London shahar politsiyasi namoyishchilar bilan boʻlgan hodisalar rivojini rad etgan. Kunlarning birida [[Ommaviy Axborot Vositalari|OAV]] manbalarida keltirilgan foto va videolavhalar asosida mustaqil politsiya komissiyasi tomonidan tasdiqlanishicha Yan Tomplinson politsiyachilar bilan boʻlgan toʻqnashuvda ishtirok etgani va u yerga yiqilishidan oldin yurak hurujidan vafot etganini bayon etishgan. Undan keyingi tafsilotlarga koʻra Tomplinson politsiyachilar tayogʻidan yaralangani aks etgan qoʻshimcha videomateriallar erkin Britan jamiyatining bahs-munozarasiga sabab boʻlgan. Mustaqil Politsiya komissiyasi hodimlari ikkinchi marotiba murda ustida taftish ishlarini oʻtkazishga ruhsat soʻragan.<ref name=DoddApril8>Dodd, Vikram. [http://www.guardian.co.uk/uk/2009/apr/08/ian-tomlinson-video-inquiry-ipcc Ian Tomlinson death: IPCC takes over inquiry from G20 protests police force], ''The Guardian'', 8 April 2009.</ref> Ikkinchi marotiba oʻtkazilgan tadqiqotlarga qaraganda shuni aniqlashganki, murdada [[koronar]] [[Ateroskleroz]] aniqlangan va juda koʻp qon yoʻqotganligi sababli vafot etganiga oydinlik kiritishgan.<ref name='N000102'>{{cite news | title=Ian Tomlinson second postmortem: coroner and family statements | date=18 April 2009 | url =http://www.guardian.co.uk/uk/2009/apr/17/ian-tomlinson-statements | work =The Guardian | accessdate = 18 April 2009 | location=London| archiveurl= https://web.archive.org/web/20090420031139/http://www.guardian.co.uk/uk/2009/apr/17/ian-tomlinson-statements| archivedate= 20 April 2009 <!--DASHBot-->| deadurl= no}}</ref>
 
== Natija ==
London sammitida [[Katta yigirmatalik|G20]] vakillari orqali oqsab borayotgan jahon iqtisodiyoti protsessida ''Xalqaro iqtisodiy hamkorlik monitoringi va kelajakdagi rejalar muhokamasi uchun moʻljallangan asosiy forum sifatida ''. yangi qadamlar qoʻyilgan.<ref>Parliament (UK): Townsend, Ian. [http://www.parliament.uk/briefingpapers/commons/lib/research/briefings/snep-05028.pdf "G20„G20 & the November 2010 Seoul summit"summit“ (SN/EP/5028)], 19 October 2010. Retrieved 7 April 2011; excerpt, "Today„Today, we designated the G-20 as the premier forum for our international economic cooperation"cooperation“ citing [http://docs.google.com/viewer?a=v&q=cache:gTcw3OEbzSkJ:www.g20.org/Documents/pittsburgh_summit_leaders_statement_250909.pdf+Pittsburgh+G20+Leaders%E2%80%99+summit+communiqu%C3%A9&hl=en&gl=us&pid=bl&srcid=ADGEESgX9FHigBaPzkGW9Wb3upzotx0Y_mQM_6OLscOkat_e3zksfLRbPZXdpSlHE2V5iTLvwCJf0EX7atRAqNaVYDCO9qiuAPcb6PkcxRuBikMzd6b8nKERQAwdr6vczsRKdau6FEMa&sig=AHIEtbTqzVyf8ZM5uYXbe-EdOm2B6-OuDg "Pittsburgh„Pittsburgh G20 Leaders’ summit communiqué," ¶50] 29 September 2009. Retrieved 2011-04-07; excerpt, "Today, we designated the G-20 as the premier forum for our international economic co-operation. We have asked our representatives to report back at the next meeting with recommendations on how to maximise the effectiveness of our co-operation. We
agreed to have a G-20 Summit in Canada in June 2010, and in Korea in November 2010. We expect to meet annually thereafter, and will meet in France in 2011.</ref>
 
=== Moliyaviy kelishuvlar ===
[[Katta yigirmatalik|G20]] vakillari sammit soʻngida xalqaro moliya tizimi, kredit sharoiti, savdo erkinligini, iqtisodiy barqarorlik va tiklanishga qaratilgan bir qancha dasturlarga [[AQSH dollari|$]]1,1 trln ajratishga kelishishdi. Bir necha bor sammit vaqtida qanday qilib iqtisodiyotni oldinga olib chiqish borasida vakillar oʻrtasida turli hil bahslar yuritilgan. [[Birlashgan Qirollik]] va yirik moliya kompaniyalari tomonidan jahon iqtisodiyotida moliyaviy ragʻbatlantirishni kushaytirishni taklif qilishgan. Boshqa tomondan [[Fransiya]] va [[Olmoniya]] moliyaviy operatsiyalar ustidan nazoratni kuchaytirishni sammit davomida oʻz bayonotlarining bir qismida qayd etib oʻtishgan.<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/7974190.stm "France is threatening G20 walkout, "] BBC. 31 March 2009. Retrieved 7 April 2011.</ref> Dastur oʻz ichiga:<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/7979483.stm|title=G20 leaders seal $1tn36tn global deal|date=2 April 2009|publisher=BBC| accessdate= 3 April 2009 <!--DASHBot-->| archiveurl= https://web.archive.org/web/20090403012250/http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/7979483.stm| archivedate= 3 April 2009| deadurl= no}}</ref>
* $500 mlrd. AQSh Dollari.
* $250 mlrd. AQSh Dollari moliyaviy savdoni rivojlantirish tarzida;<ref>{{cite news|url=http://uk.reuters.com/article/idUKTRE53127W20090402|title=G20 agrees $250 billion trade financing deal|date=2 April 2009|agency=Reuters| accessdate= 3 April 2009 <!--DASHBot-->| archiveurl= https://web.archive.org/web/20090408194217/http://uk.reuters.com/article/idUKTRE53127W20090402| archivedate= 8 April 2009| deadurl= no}}</ref>
* $250 mlrd. AQSh Dollari
* $100 mlrd. AQSh Dollari
 
=== Vaziyat ===
Shunungdek London sammitida [[Katta yigirmatalik|G20]] vakillari kelajakda kredit-reyting agentliklari va hedj fondlari ustidan kengaytirilgan global nazoratni yoʻlga qoʻyish hamda bank tizimidagi nosozliklarga chek qoʻyishborasidagi kelishuv qabul qilingan. Bundan tashqari aynan mana shu [[Katta yigirmatalik|G20]] vakillarining Londondagi sammitida [[Xalqaro Valyuta Jamgʻarmasi]] bilan birgalikda faoliyat yuritadigan muhim tashkilotlardan biri [[Moliya muqarraligi borasida maslahat]] forumi borasida kleishuvlar imzolangan. [[Moliya muqarraligi borasida maslahat]] tashkilotining yaratilish sababi global hamkorlikni kengaytirish hamda taʻminlashtaʼminlash va kelajakda roʻy berishi mumkin boʻlgan moliyaviy inqirozlardan ogohlantiradigan tizim sifatida foydalanish shular sirasiga kiritilgan.
 
=== Endi yashil siyosatlarsiz ===
BaʻziBaʼzi bir manbalarga asoslangan holda umumiy kelishuv sifatida sammit oxirida qabul qilingan mablagʻ $ 1,1 trln.AQSh Dollarining biron bir qismida ekologik investitsiyanai ragʻbatlantrish dasturlari koʻrib chiqilmagan<ref>{{cite web |url=http://www.greenpeace.org/china/en/news/G20-China-Greenpeace |publisher=Greaenpeace.org |date=1 April 2009 |title=G20: What a laugh! |archiveurl= https://web.archive.org/web/20100725022018/http://www.greenpeace.org/china/en/news/G20-China-Greenpeace |archivedate=25 July 2010 <!--DASHBot--> |deadurl=yes |accessdate=7 August 2013}}</ref> va biron bir tabiatni muhofaza qilish muammolari aks etgan dasturlar kleishuvi taklif etilmagan.<ref name='N000004'>{{cite news | first=George | last=Monbiot | title= G20 forgets the environment – Climate breakdown, peak oil and resource depletion all dwarf the financial crisis in financial and humanitarian terms | date=2 April 2009 | url =http://www.guardian.co.uk/environment/georgemonbiot/2009/apr/02/1 | work =The Guardian | accessdate = 8 April 2009 | location=London| archiveurl= https://web.archive.org/web/20090406132434/http://www.guardian.co.uk/environment/georgemonbiot/2009/apr/02/1?| archivedate= 6 April 2009 <!--DASHBot-->| deadurl= no}}</ref>
=== AQSh taʻsiriningtaʼsirining susayishi ===
G20 vakillarinig [[London]]da oʻtkazilgan sammitida qabul qilingan shartnoma va kelishuvlar koʻrsatkichlari shuni koʻrsatganki, [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|AQSh]] oldingi kabi jahon iqtisodiyotida mavqesini ushlab turgan rolni qoʻldan boy bergan va har bir mamlakatlarning biznes ustidan davlat nazoratini oshirishi bu holatga sabab boʻlgan. Goldman Sachs International kompaniyasining vitse-raisi [[Robert Hormats]] sammit vaziyatini sharhlagan holda, AQSh borasida:
{{quoation|'' AQSh tobora jahon hamjamiyatida oʻz taʻsirini yoʻqotib bormoqda va bu oʻz oʻrnida boshqa mamlakatlarning bu vaziyatdan unumli foydalanishiga olib kelmoqda.'' - degan.<ref>{{cite news|url=http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601087&sid=axEnb_LXw5yc&refer=home|title=G-20 Shapes New World Order With Lesser Role for U.S., Markets|date=2 April 2009|publisher=Bloomberg L.P.| accessdate= 3 April 2009 <!--DASHBot-->}}</ref>}}
 
=== Xitoyning sammitga taʻsiritaʼsiri ===
G20 sharhlovchilarining aytishlariga qaraganda London sammitida [[Xitoy Xalq Respublikasi|Xitoy]] koʻzga koʻrinarli yangi qadamlarni tashlagan va bu holat uning sammitdagi taʻsirinitaʼsirini yanada kuchaytirgan.<ref>{{cite news|title=China and the G20: China takes centre stage &#124; The Economist |url=http://www.economist.com/world/asia/displaystory.cfm?story_id=13398646|archiveurl=http://www.webcitation.org/5iiSdEcha|archivedate=1 August 2009|deadurl=no|accessdate=31 July 2009|date=31 March 2009}}</ref><ref>{{cite news|author=Logged in as click here to log out |url=http://www.guardian.co.uk/commentisfree/2009/mar/26/europe-g20-financial-crisis |title=ACTUAL ARTICLE TITLE BELONGS HERE! |work=The Guardian |date=26 March 2009 |accessdate=27 June 2010 | location=London}}</ref><ref>{{cite web|url=http://blogs.ft.com/economistsforum/2009/04/what-the-g2-must-discuss-now-the-g20-is-over/ |title=ACTUAL ARTICLE TITLE BELONGS HERE! |work=Financial Times |date=8 April 2009 |accessdate=27 June 2010}}</ref>
 
== See also ==
* [[Katta yigirmatalik]]
 
== Manbalar ==
{{reflist|colwidth=30em}}
 
* [http://www.telegraph.co.uk/finance/financetopics/g20-summit/ News coverage] from ''[[The Daily Telegraph]]'', telegraph.co.uk
* [http://g20london.wordpress.com Tracking the London Summit 2009] blog from The [[Centre for International Governance Innovation]] and [[Chatham House]], g20london.wordpress.com
* [http://www.forbes.com/2009/03/30/g20-protests-london-business-wall-street-g20-protests.html The G-20: A City Survival Guide] by Parmy Olson, ''Forbes'', 30 March 2009. forbes.com
{{G 20 sammitlari}}
{{Katta yigirmattalik}}
1 626

ta tahrir