Bosh menuni ochish

Oʻzgarishlar

k
62.209.150.66 tahrirlari 195.158.19.235 versiyasiga qaytarildi
Oʻzbekcha soʻzlar oʻzbek tili sharoitida, oʻzbek tili yoki boshqa til elementlari yordamida koʻpgina soʻzlar yaratilgan. Masalan: ishxona, soʻroq, ulfatchilik, bogʻdorchilik…
 
[[Fors tili|Fors]] tillaridan oʻzlashgan soʻzlar hozirgi oʻzbek tilida tubandagi kabi soʻzlar bor. Ular dasturxon, chiroq, parda, marvarid, marjon…
[[Fors tili|Fors]] tillaridan oʻzlashgan soʻzlar hozirgi oʻzbek tilida tubandagi kabi soʻzlar bor. Ular dasturxon, chiroq, parda, marvarid, marjon… Hozirgi zamon O'zbek tilining aksariyat so'zlari forsiy tilidan o'zlashtirilgan. Bunga asosiy sabab 1924-yilgacha O'rta Osiyoning uchchala davlatida forsiy tili rasmiy davlat tili hisoblanganligidir. Ularni biz -at, -ot, -it, -kor, -dor va boshqa suffikslar va affikslar bilan ajratib olishimiz mumkin. Hozirda ham Buxoro, Samarqand, Surxondaryoda bolalar maktabda o'zbek tilida o'qitilsada, o'z ona tili deb fors-tojik tilini tan olishadi. Bu adabiy tilda ham aksini topgan. O'zbek tilida forsiycha so'zlarsiz gapirishning iloji yo'q. Turkcha manbalarda o'zbek tili forsiylashgan turkiy til deyilsa, fors tilidagi manbalarda turkiylashgan forsiy tili deya sharh beriladi. O'zbekistonda Olot, Qorako'l, Xorazm, Qashqadaryo nomli joylarda sof o'zbek tili saqlanib qolingan.
 
[[Arab tili]]dan oʻzlashgan soʻzlar. Arab soʻzlari oʻzbek tiliga [[VII]]—[[VIII]] asrlardan boshlab kiradi. Bu hol arablarning shu davrda Oʻrta Osiyoni jabt etishlari bilan bogʻliq. Hozirgi oʻzbek tilida arab tilidan kirgan quyidagi kabi soʻzlar mavjud: kasb, mehnat, hayvon, ittifoq, millat…
Arab soʻzlari birinchidan kitob, madrasa, din, davlat tuzimi orqali kirgan. Ikkinchidan Eroni tillar orqali kirgan. Uni masalan arab soʻzlariga tojikcha morfemalar qoʻshib yasalgan. Masalan: mafkuradarxaqiqat, ma'nomansabdor, fikrmulkdor, tafakkur...baquvvat… kabi soʻzlardan bilsa boʻladi.
[[Rus tili]]dan oʻzlashgan soʻzlar. Oʻzbek milliy tilining shakillanishi va rivojlanishida rus millatining tili gʻoyat katta rol oʻynaydi. Rus xalqi bilan oʻzbek xalqi orasidagi yaqin aloqa, ayniqsa ruslarning iqtisodiy va madaniy taʼsiri rus tilidan ruscha va yevropa tillariga oid soʻzlkarning oʻzbek tiliga kirishiga sabab boʻlgan. Rus tilidan oʻzlashgan soʻzlar: fabrika, gimnaziya, doktor, shapka…