Bosh menuni ochish

Oʻzgarishlar

14 bytes removed ,  1 yil oldin
xulosa tahrirlanmadi
{{birlashtirish|Qadimgi Xorazm}}
{{Tarixiy davlat
|nomi = Xorazm
|gerb_izohi =
|xarita = Khwarezmian Empire 1190 - 1220 (AD).PNG
|oʻlchami = 300px
|izohi = 1190—1220 yillarda Xorazm imperiyasi.
|p1 =
|eslat =
}}
{{birlashtirish|Qadimgi Xorazm}}
 
Bot tomonidan qoʻshilgan matn boshi '''Xorazm''', Qadimgi Xorazm — [[Turon]] va [[Eron]] [[mintaqa]]lari oraligʻida joylashgan tarixiy oʻlka va qadimgi davlat. Xorazm hududi qadimda [[Amudaryo]] adoqlaridan janubga tomon [[Murgʻob]] va [[Tajan]] daryolarining yuqori oqimlarigacha choʻzilgan. Shu boisdan bu qad. tarixiy oʻlka fanda 2 xil: Kdd. Xorazm va Katta Xorazm nomlari bilan maʼlum. X. haqidagi ilk maʼlumotlar Avesto, Doro I ning Bixistun kitobalari, qad. yunon mualliflari (Gekatey, Gerodot, Strabon va boshqalar) hamda ilk oʻrta ayerlarning arab geograflari asarlarida uchraydi.
<!-- Bot tomonidan qoʻshilgan matn boshi -->
'''Xorazm''', Qadimgi Xorazm — [[Turon]] va [[Eron]] [[mintaqa]]lari oraligʻida joylashgan tarixiy oʻlka va qadimgi davlat. Xorazm hududi qadimda [[Amudaryo]] adoqlaridan janubga tomon [[Murgʻob]] va [[Tajan]] daryolarining yuqori oqimlarigacha choʻzilgan. Shu boisdan bu qad. tarixiy oʻlka fanda 2 xil: Kdd. Xorazm va Katta Xorazm nomlari bilan maʼlum. X. haqidagi ilk maʼlumotlar Avesto, Doro I ning Bixistun kitobalari, qad. yunon mualliflari (Gekatey, Gerodot, Strabon va boshqalar) hamda ilk oʻrta ayerlarning arab geograflari asarlarida uchraydi.
 
"X." atamasi (toponimi) Avestoda Xvairizem, qad. forsiychada Uvarazmis, lotinchada Xorasmiya va yunonchada Xorazmiya deb yuritilgan. Arabcha yozma manbalarda bu oʻlka Xvorazm talaffuzida tilga olinadi. "X." atamasining semantikasi haqida bir qancha fikrlar mavjud. X. tarixining bilimdoni SP. Tolstoye "X." atamasi talqinlari orasida eroncha "XurrXurshed" va "zmzem" soʻzlari asosida yuzaga kelgan nomning "Quyoshli oʻlka", "Quyoshli yer" deb atalishi haqiqatga eng yaqin etnonimdir deb taʼkidlasada, X.ni "Xvarri yoki Xarri (Xurriy) xalqi oʻlkasi", "quyosh (xalqi) yeri" deb izohlaydi. Sugʻdshunos olim M. N. Bogolyubovning fikricha, X. ayrimayrim 3 soʻzlardan tarkib topgan. Xu (Xush, Xash), var (vara) va zm (zim, zem). Eroniy tillarda Xu —"yaxshi" "maʼqul", var(vara) — "devor", "marza", "fob", "qalʼa", "qoʻra" degan maʼnolarni bildirgan. Zm (zim, zem) esa — "er", "oʻlka", "diyor", "mamlakat" kabi maʼnolarni anglatgan. Demak, "X." atamasi qanday shaklda qayd etilmasin, u "yaxshi qoʻrali yer", "ajoyib qalʼali oʻlka", "mustahkam qalʼalari bor diyor" degan maʼnoni anglatgan.
Anonim foydalanuvchi