Gulliverning sayohatlari — versiyalar orasidagi farq

k
tahrir izohi yoʻq
k
| Lib =
}}
'''Gulliverning sayohatlari''' - Jonatan Sviftning shoh asari. Bu roman satiriko-fantastik janrida yozilgan. Asarning to’liq nomi «Lemyuel Gulliver­ning jahondagi bir necha olis mamlakatlarga awalo jarroh, keyinchalik esa bir necha kemalar kapitani sifatida qilgan sayohatlari» Roman 1726-1727 yillarda, [[London]]da birinchi marta nashr qilingan. Asar to`rttoʻrt qismdan iborat.
==Tavsif==
Asarning birinchi qismida yozuvchi lilliputlarning o`zinioʻzini hammadan yuqori qo`yishlariqoʻyishlari ustidan kuladi. Ikkinchi qismda, devqomat odamlar davlatida, nuqtai nazar o`zgaradioʻzgaradi.
===Birinchi qism: Lilliputiyaga sayohat===
[[Fayl:Gulliver in Liliput, Bremen.jpg|250x300 px|thumbnail|right|Gulliver Lilliputiyada, [[Bremen]]]]
[[Fayl:Ch 1 Gulliver Grandville 07.jpg|300x116 px|thumbnail|left|Gulliver lilliputlar tomonidan asirga olingan. Jan Granvil rasmi]]
Kema shifokori, Lemuel Gulliver, "Lilliputiya" davlatiga tushib qoladi. U yerda odamlardan o`noʻn ikki marta kichkina bo`lganboʻlgan odamchalar yashaydi. Ular Gulliverni asirga oladilar. Keyinchalik u lilliputlarga itoat qilishga so`zsoʻz beradi va Lilliputiya shohi uni ozod qiladi.
Lilliputlar Gulliverni xushmuomalik bilan qabul qiladilar. Unga yashashga joy beradilar va ovqat bilan ta`minlabtaʻminlab turadilar. Uning kattaligi uchun, unga "Tog`Togʻ Odam" ismini beradilar. Asta-sekin Gulliver davlat hayoti bilan tanishadi. Ularning hayoti, yevropaliklar hayotidan umuman boshqacha tuzilgan bo`ladiboʻladi. U Lilliputiyada ikki partiya mavjudligini va biri ikkinchisidan har xil balanlikdagi poshna kiyishi bilan farqlanishini bilib oladi. Ular orasida doim shavqatsiz baxslar kelib chiqaveradi. Oradan oz vaqt o`tiboʻtib ''Lilliputiya'' va ''Vlefusk'' davlatlari o`rtasidaoʻrtasida jang boshlanadi. Urushga sabab, pishgan tuxumni qaysi tarafidan ( uchli tarafidanmi yoki tekis tarafidan ) sindirgan ma`qulroqligimaʻqulroqligi haqida baxs bo`ladiboʻladi. Gulliver ''Lilliputiya'' davlatining g`alabagʻalaba qozonishiga yordam beradi. ''Vlefusk'' qiroli Gulliverni o`zoʻz davlatiga taklif qiladi. U taklifni qabul qiladi. Gulliver ''Lilliputiyaning'' qahramoni hisoblanadi, unga "nardak" unvoni ( mamlakatdagi eng baland unvon) beriladi. Lekin keyinchalik ''Lilliputiyada'' uning dushmanlari paydo bo`ladiboʻladi. Ular Gulliverni xiyonatlikda ayblaydilar. Gulliverni birinchi ko`rkoʻr qilib, keyin ovqatini kamaytirib ochdan o`ldirmoqchioʻldirmoqchi bo`ladilarboʻladilar. Lekin Gulliverning do`stlaridoʻstlari uni vaqtida ogohlantiradilar va Gulliver ''Vlefuskga'' qochishga majbur bo`ladiboʻladi. U yerda qayiq topib oladi, uni ta`mirlayditaʻmirlaydi va ''Vlefuskni'' tark etadi. Yo`lidaYoʻlida kemani uchratadi va [[Angliyaga]] qaytib keladi. Gulliver uyiga kichkina qo`ychalarqoʻychalar olib keladi.
 
===Ikkinchi qism: Brobdingnegga sayohat===
[[Fayl:The king of Brobdingnag and Gulliver.jpg|150x188,5 px|thumbnail|right|Devqomat odamlar qiroli va Gulliver]]
Gulliver devqomat odamlar davlatiga tushib qoladi. Uni, bo`yiboʻyi 22 metr bo`lganboʻlgan fermer topib oladi. Dev Gulliverni vatandoshlariga ko`rsatadikoʻrsatadi va shu orqali pul ishlaydi. Gulliver buni haqoratomuzlik deb biladi. Keyinchalik ''Brobdingnegning'' qirolichasi Gulliverni sotib oladi. Qirolicha unga o`yinchoqdekoʻyinchoqdek munosabatda bo`ladiboʻladi. Gulliver uchun maxsus quti yasaladi. Sayohatlarda Gulliverni shu qutida olib yuradilar.
Kichik, lekin xavfli sarguzashtlar orasida u qirol bilan [[yevropa]] siyosatini mulohaza qiladi. Bu yerda, huddi I qismdagidek, jamiyat xulq-atvorlari satirik ravishda tanqidlanadi. Faqat ''lilliputlar'' niqobi ostida emas, qirolning nutqida.
Safarlarning birida, Gulliverning qutisini ulkan burgut olib ketadi va dengizga tashlab yuboradi. Gulliverni dengizchilar qutqaradilar va uyiga qaytaradilar.
===Uchinchi qism: Laputa, Balnibarbi, Laggnegg, Glabbdobdrib va [[Yaponiya]]ga sayohat===
[[Fayl:Laputa - Grandville.jpg|150x200 px|thumbnail|left|Gulliver va uchar orol - Laputa]]
Gulliver ''Laputa'' nomli uchar orolga tushib qoladi. Bu orol Balnibarbi davlatining poytaxti. Gulliver davlatning qit`aqitʻa qismiga tushadi. U yerda barcha ziyoli odamlar haddan tashqari matematika va musiqa bilan band bo`lganlariboʻlganlari uchun, boshqa hech narsaga e`tiboreʻtibor bermaydilar. Qit`adaQitʻada "projektorlar akademiyasi" mavjud. U yerda har xil ilmiy bo`lmaganboʻlmagan, kulgili tashabbuslar hayotga tadbiq qilinadi. Davlat hokimiyati esa bularni qo`llabqoʻllab quvvatlaydi. Shu sababli Davlatning rivoji past darajada bo`ladiboʻladi. Kitobning bu qismida, muallif yashagan vaqtda mavjud bo`lganboʻlgan, chayqovchilikka asoslangan nazariyalarga o`yuvchioʻyuvchi satira mavjud. Gulliver, kemasi kelguncha, ''Glabbdobdribga'' sayohat qiladi. U yerda oʻlganlarning soyalarini chaqira oladigan afsungarlar bilan tanishadi va buyuk ilm arboblari bilan suxbat quradi. U oʻzining zamondoshlari va ajdodlarini taqqoslaydi.
Bundan keyin Gulliver ''Laggnegg'' davlatiga keladi. Bu yerda ''struldbrug''lar - abadiy yashaydigan, o`lmasoʻlmas odamlarni ko`radikoʻradi. Ular doimiy, mazmunsiz, azob va kasalliklarga to`latoʻla hayotga mahqum bo`ladilarboʻladilar.
Gulliver, kemasi kelguncha, ''Glabbdobdribga'' sayohat qiladi. U yerda o`lganlarning soyalarini chaqira oladigan afsungarlar bilan tanishadi va buyuk ilm arboblari bilan suxbat quradi. U o`zining zamondoshlari va ajdodlarini taqqoslaydi.
Hikoyaning ohirida Gulliver Yaponiyaga yo`lyoʻl oladi. [[Svift]] yashagan zamonda [[Yaponiya]] [[Yevropa]] uchun deyarli yopiq edi (yevropaliklardan faqat gollandiyaliklar [[Yaponiya]]ga kira olgan). U yerdan Gulliver vataniga qaytib ketadi.
Bundan keyin Gulliver ''Laggnegg'' davlatiga keladi. Bu yerda ''struldbrug''lar - abadiy yashaydigan, o`lmas odamlarni ko`radi. Ular doimiy, mazmunsiz, azob va kasalliklarga to`la hayotga mahqum bo`ladilar.
===To`rtinchiToʻrtinchi qism: Guigngnmlar davlatiga sayohat===
Hikoyaning ohirida Gulliver Yaponiyaga yo`l oladi. [[Svift]] yashagan zamonda [[Yaponiya]] [[Yevropa]] uchun deyarli yopiq edi (yevropaliklardan faqat gollandiyaliklar [[Yaponiya]]ga kira olgan). U yerdan Gulliver vataniga qaytib ketadi.
===To`rtinchi qism: Guigngnmlar davlatiga sayohat===
[[File:Gulliver u Hvajninimů - Grandville.jpg|200x144,67 px|thumbnail|right|Gulliver va guigngnmlar]]
Gulliver aqlli va xushkor otlar - guigngnmlar davlatiga tushib qoladi. Bu davlatda jirkanch yexular - odamlar ham yashaydi. Yexularning xulq-atvorlari misolida odamlarning nuqsonlari ko`rsatilgankoʻrsatilgan. Guigngnmlar Gulliverni yexularga o`xshatadilaroʻxshatadilar, lekin ularga qaraganda aqliy va ma`daniymaʻdaniy rivoji balandroqligini ta`ntaʻn oladilar. Hikoyaning ohirida Gulliver bu [[utopiya]]dan haydaladi va u [[Angliya]]ga, oʻz oilasiga qaytib keladi.
Hikoyaning ohirida Gulliver bu [[utopiya]]dan haydaladi va u [[Angliya]]ga, o`z oilasiga qaytib keladi.
 
==Havolalar==
[http://adabiyot.uzedu.uz/uzb/print/jonatansvift.html kitobni online o`qishoʻqish]
 
[http://kitob.uz/view_data.php?id=2074 kitobni yuklab olish]