Buxoriy — versiyalar orasidagi farq

137 bytes removed ,  1 yil oldin
k
Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi tahrirlari EdgarsBot versiyasiga qaytarildi
k (Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi tahrirlari EdgarsBot versiyasiga qaytarildi)
Teg: Rollback
| qiziqishi =
| olgan_taʼsirlari =
| koʻrsatgan_taʼsirlari = Hadis ilmining sultoni
| mashhur_fikrlari =
| mashhur_hadisi =
}}
[[Fayl:Мемориальный комплекс Аль-Бухари 05.JPG|thumb|Imom al-Buxoriy maqbarasi, Samarqand yaqiniga]]
'''Imom al Buxoriy''', Imom al-Buxoriy (asl ismi Abu Abdulloh Muhammad ibn Ismoil al Buxoriy) (810.21.7, Buxoro — 870.31.8, Samarqand yaqinidagi Hartang qishlog‘i) — islom olamining yirik mutafakkiri. Muhaddislar imomi, hadis ilmining sultoni deb ham yuritiladi. Otasi Ismoil o‘z davrining yetuk muhaddislaridan, Malik ibn Alasning shogirdi va yaqinlaridan biri bo‘lib, tijorat ishlari bilan shug‘ullangan. Onasi taqvodor, diyonatli, oqila ayol edi. Otasi vafot etgach, uning tarbiyasi volidasi zimmasiga tushgan. U 5—6 yoshidan islomiy ilmlarni, Muhammad (sollallohu alayhi vassalamsav)ning hadislarini o‘rganishga va yodlashga kirishadi. Taniqli muhaddislar — al DoxiliyalDoxiliy, Muhammad ibn Salom al PoykandiyalPoykandiy, Muhammad ibn Yusuf al PoykandiyalPoykandiy, Abdulloh ibn Muhammad al MasnadiyalMasnadiy va boshqalardan saboq olgan. Azaldan muhaddislar safarga chiqishdan oldin o‘z yurtidagi roviylardan birorta ham hadis qoldirmasdan yozib olgan bo‘lishi va shundan keyingina boshqa shahar yoki mamlakatga safarga otlanishi mumkin edi. BuxoriyB. 16 yoshga yetguncha, o‘z yurtidagi mashoyixlardan hadis eshitib, yozib olib, xalifalikning turli viloyatlari tomon yo‘l oladi. 825 yil BuxoriyB. onasi va akasi Ahmad bilan Makkaga kelib, haj ibodatini ado etadi. Onasi va akasini Buxoroga qaytarib, o‘zi Makkada qoladi. Bu yerda faoliyat ko‘rsatayotgan mashoyixlarning ilmiy yig‘inida qatnashadi. 827- yil Madinaga boradi. Madinadagi mashhur ulamolardan Ibrohim ibn al MunziralMunzir, Mutrif ibn Abdulloh, Ibrohim ibn Hamza va boshqa bilan muloqotda bo‘lib, ulardan hadislar bo‘yicha saboq oladi. Bu vaqtda Rasulullohning sahobalari, sahobalarning izdoshlari turli mamlakatga tarqab ketgan edilar. Shunday sharoitda Muhammad(sollallohu alayhi vassalamas)ning hadislarini to‘plash turli shahar va mamlakatlarga borishni taqozo qilar edi. Bir necha tarixchilarning taʼkidlashicha, BuxoriyB. Hijoz, Makka, Madina, Toif, Jiddaga qilgan rihlati 6 yil davom etgan. So‘ng Basra, Kufa va Bag‘dodga safar qiladi. Shom va Misrga o‘tadi. Bundan tashqari Xuroson, Marv, Balx, Hirot, Nishopur, Ray, Jibol kabi shaharlarda bo‘lib, bu shaharlardagi olimlardan saboq oldi va hadislar to‘pladi. Xorijiy yurtlardagi safardan keyin Buxoroga qaytgach, hadis ilmini targ‘ib etishga kirishadi. Ul zotning bu saʼyu ko‘shishlari bu vaqtda Buxoroda isoblanadi. Bu asar Hindiston va Qohirada chop etilgan. BuxoriyB. yaratgan "Kitob„Kitob alfavoid"alfavoid“ (Foydali„Foydali ashyolar haqida kitobkitob“), "Al„AlJomi’ Jomi’ al kabiyr"alkabiyr“ (Katta„Katta tayanchtayanch“), "Xalq„Xalq af’ol alibod"alibod“, (Alloh„Alloh bandalari ishlarining tabiatitabiati“), "Al„AlMusnad Musnad al kabiyr"alkabiyr“ (Katta„Katta tayanchtayanch“), "Attafsir„Attafsir al kabiyr"alkabiyr“ (Katta„Katta tafsirtafsir“), "Kitob„Kitob alxiba"alxiba“ (Xayrehson„Xayrehson haqida kitobkitob“) va boshqa asarlarning baʼzilari bizgacha yetib kelmagan, baʼzilari jahonning turli mamlakatlari kutubxonalarida saqlanayotganligi haqida maʼlumotlar bor. BuxoriyningB.ning boshqa asarlari orasida "Tafsir al„Tafsir Qur’on"alQur’on“ (Qur’on„Qur’on tafsiritafsiri“) kitobini ham alohida taʼkidlash kerak. BuxoriyB. asarlari musulmon dunyosining barcha Madrasa va doril fununlaridadorilfununlarida payg‘ambar (sollallohu alayhi vassalamas) sunnatlari bo‘yicha asosiy darslik, qo‘llanma hisoblanadi. Jamoat arboblari, olimu ulamolar va din peshvolari BuxoriB. asarlariga tayanib ish tutadilar. Istiqlol sharofati bilan BuxoriyningB.ning o‘lmas merosi el-yurtielyurti bag‘riga qaytdi. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining "Imom„Imom alBuxoriy tavalludining hijriy qamariyhijriyqamariy taqvim bo‘yicha 1225 yilligini nishonlash to‘g‘risida"gito‘g‘risida“gi qarori (1997 yil 29 aprel) asosida BuxoriyningB.ning ilmiy merosini o‘rganish va targ‘ib qilish, xotirasini abadiylashtirish borasida katta ishlar qilindi. 1998 yili. 23 oktyabrdaokt.da Samarqandda yubiley to‘y tantanalarito‘ytantanalari bo‘lib o‘tdi. www.ziyouz.com kutubxonasi 750 Alloma750Alloma abadiy qo‘nim topgan Chelak tumanidagi Hartang qishlog‘ida ulkan yodgorlik majmui ochildi (qarang Buxoriy yodgorlik majmui). BuxoriyningB.ning boy maʼnaviy merosini chuqur o‘rganish va keng targ‘ib qilish maqsadida O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti I.A. Karimovning tashabbusi bilan Imom alBuxoriy xalqaro jamg‘armasi tuzildi (1998 yil 4 noyabrnoyab.; raisi Zohidillo Munavvarov). Jamg‘armaning asosiy vazifasi Qur’oni karim va BuxoriyningB.ning "al„alJomi’ Jomi’ as sahih"iassahih“i tarjimalarining akademik nashrlarini tayyorlash, buyuk islomshunoslar ilmiy merosini tadqiq etish, diniy falsafiydiniyfalsafiy mavzularda ilmiy anjumanlar o‘tkazish va shular yordamida yosh avlodni milliy anʼanalarimizga sadoqat ruhida tarbiyalashdan iborat. 2000 yildan boshlab mazkur jamg‘arma o‘zining maʼnaviy maʼrifiymaʼnaviymaʼrifiy, ilmiyilmiyadabiy adabiy "Imom„Imom alBuxoriy saboqlari"saboqlari“ jurnalinijur.ini nashr eta boshladi. JurnalJur. xalqimizni milliy maʼnaviymilliymaʼnaviy merosimizdan bahramand etish, milliy, diniyliniy qadriyatlarning sog‘lom idrok etilishiga yordam berishni o'zuz oldiga maqsadmaksad qilib qo‘ygan. O‘zbekistonda Buxoriyning xotirasi munosib tarzda abadiylashtirilgan. Toshkent Islom institutigain-tiga BuxoriyningB. nomi berilgan. BuxoriyningningB.ning hayoti va ijodiga bag‘ishlab bir necha tillarda kitob va albomkitobalbom, 2 qismli film (1995), "Hadis„Hadis ilmining sultoni"sultoni“ 4 qismli kino qissakinoqissa (1998) yaratilgan.
== Asarlar ==
* Aladab al mufradalmufrad (Adab durdonalari), T., 1990;
* Hadis [AlAlJomi’ Jomi’ as sahihassahih], 1—4 j.lar (2nashri), T., 1997.
 
== Adabiyotlar ==
 
{{OʻzME}}
{{MovaraunnahrXuroson allomalari}}
 
[[Turkum:Hadisshunoslar]]