Pargali Ibrohim posho — versiyalar orasidagi farq

qisqa izoh tahrirlanmadi
|bolalari = Usmon, Hurijahon
}}
'''Ibrohim Posho''' ([[1493]], PorgʻaParga — [[15-mart]] [[1536]], [[İstanbulIstanbul]]) - [[UsmonlilarUsmoniylar imperyasiimperiyasi]]ning eng nomdor va turk davlati tarixida buyuk izlar qoldirgan davlat arbobi [[Qonuni Sulton Sulaymon I]] ning Vaziri-Aʼzami va Xodicha Sultonning erisi. U hozirgi [[Gretsiya]]da joylashgan [[Parga qishlogʻi]]da tugʻilgan. Shu sababdan Pargali Ibrohim Paşa nomi bilan chaqirilgan. Shuningdek, I.Sulaymonga yaqin inson sifatida davlat mansablaridan yuqori pogʻonalarga koʻtarilgani uchun Maqbul Ibrohim Paşa nomi bilan tanilgan, ammo uning oʻlimidan keyin Maktul Ibrohim Paşa laqabi berilgan.
 
== Yoshligi ==
Baʼzi bir tarix kitoblarida uning [[italyanlar|italyan]] yoki rumlik ekanligi aytiladi. Uning otasi baliqchi boʻlib oʻzi bolaligida dengiz qaroqchilari tomonidan oʻgʻirlab ketilgan va [[AnadoluOnado'li]] yerlariga olib kelinib u yerda bir dul qolgan xotinga sotilgan. Oʻziga toʻq boy boʻlgan bu xotin Ibrohimning har tomonlama mukammal yetishishiga sababchi boʻlgan. Shu paytlarda Yovuz Salimning oʻgʻli Sulaymon hokimlik qilayotgan hududda, uning oʻzi bilan tanishgan. Baʼzi rivoyatlarga koʻra, Ibrohimning yaxshi [[skripka]] chalgani aytiladi va shu xususiyat ularning ilk tanishishiga sababchi boʻlgan.
 
== Faoliyati ==
[[Eron]]ning [[Safaviylar]]iga qarshi jangda birinchi safda joy oldi va [[Tabriz]] shahri egallandi. Tabrizdan keyin I.Sulaymonning qoʻshinlari bilan birlashib [[Bagʻdod]]ni egallashdi.<br />
Ibrohimning usmonli davlatidagi kuch-qudrati alohida diqqatga sazovordir. U davlatning eng oliy maqomi boʻlmish lashkarboshi boʻlganida oʻsha paytdagi davlat ramzlari 4 ta boʻlib, u 7 taga chiqarilgan va shu 7 ta ramzlardan 6 tasini Ibrohimga berilgan. Hukmdor oʻziga faqat 1 ta ramzni qoldirib, u ham boʻlsa, islom xalifaligi ramzi boʻlgan. Yana baʼzi bir manbalarga koʻra, Ibrohimning Sulaymonning singlisiga uylangani unga davlatda qudratli boʻlishiga yordam bergan. Ammo bu unchalik ham toʻgʻri emas. Ibrohimning yana xorij tillarini va madaniyatini bilishi ham unga davlat boshqarishida juda koʻp yordam bergan. Hozirga davrga qiyos qilib aytiladigan boʻlsa, Ibrohim usmonli davlatining tashqi ishlari vaziri ham hisoblangan. Davlatning butunlay tashqi masalalari Ibrohimning tamoman boshqaruvida boʻlgan. Istanbul Kelishuvida sadraʼzam sifatida Avstriya Imperatoriga tenglashtirilgan.<ref>Jenkins1911</ref><ref>[http://www.theottomans.org/ Usmoniylar imperiasi]</ref>
== O'limi ==
Ma'lumotlarga qaraganda Ibrohim posho o'limi bilan bog'liq ko'plab sabablar ilgari surilgan. [[1533-yil]]da [[Avstriya]] bilan tinchlik muzokaralari paytida elchilarga davlatning kuchi to'g'risida gapirib bergandan so'ng, u o'z kuchini quyidagicha ta'kidladi:
 
''Men bu buyuk davlatni boshqarayotgan odamman.Hamma kuch mening qo'limda.Men viloyatlarni beraman,men xohlaganim bo'ladi,xohlamaganim bo'lmaydi.Hatto buyuk sulton ham biror narsani qilmoqchi bo'lsa, mening muhrimsiz hech nima qila olmaydi.Chunki harbiy kuch, tinchlik va urush o'rnatish, g'azna hammasi mening qo'limda.''
 
Ushbu so'zlar bilan Ibrohim Poshoning hokimiyat ambitsiyasi shu darajaga yetgani tushuniladi. Iroqeyn yurishi paytida Posho sultondan soviy boshladi. Daftardor Iskender Chelebiyning qatl etilishi sultonni undan sovutgan sabablardan biri deb taxmin qilinadi.Ko'pgina tarixchilarning ta'kidlashicha, chet el elchilarining Ibrohim Posho bilan uchrashganligi to'g'risidagi xabarlariga asoslanib, u hokimiyatda shijoati bilan o'zi ko'p qarorlar qabul qilgan. Shuning uchun u [[1536-yil]]da o'z hokimiyatidan xavotirda bo'lgan Sulaymonning buyrug'i bilan o'ldirilgan deb da'vo qilinadi.Shuningdek, Xurrem Sultonning o'g'li bo'lmagan Shahzoda Mustafoni qo'llab-quvvatlagani uchun Ibrohim Poshoning o'limida Xurram Sulton katta rol o'ynaganligi haqida mish-mishlar tarqalgan.
== Bunyodkorlik ishlari ==
13 yil bosh vazirlik qilgan Ibrohim posho [[Istanbul]], [[Makka]],Selenik, Hezergrad, Kavalada masjid, maktab,madrasa, hammom, chashmaqurdirgan.
Bugungi kunda poshoning saroyi Turk-islom muzeyi sifatida ish olib bormoqda.
 
== Manbalar ==