Robot — versiyalar orasidagi farq

138 bayt qoʻshildi ,  11 oy oldin
k
qisqa izoh tahrirlanmadi
Teglar: Mobil tahrirlash Mobil dastur orqali tahrirlash
k
 
<!-- Bot tomonidan qoʻshilgan matn boshi -->
Robotni insonning hayoti uchun xavfli sharoitlar (kuchli radiatsiya, yuqori temperatura va boshqalar)da, odam borishi qiyin boʻlgan obyektlarda (suv ostida, kosmosda) kishi funksiyasini qisman yoki toʻla bajaruvchi mashina deb ham atashimiz mumkin. Robot terminini birinchi marta 1920-yilda chex yozuvchisi Karel Chapek oʻzining "R.Robot U. R.Robot" pyesasida ishlatgan.
 
Robotlar, asosan, 3 turga boʻlinadi: qatʼiy dastur asosida ishlaydigan R.Robot, odam (operator) boshqaradigan R.Robot va sunʼiy intellektli (integralli) R.Robot Ish bajarish turiga qarab, R.Robot manipulyatorlar, axborot uzatuvchi R.Robot, odimlovchi R.Robot va boshqalarga boʻlinadi. R.larningRobotlarning tashqi koʻrinishi ham, xattiharakatlari ham odamni eslatadi, yaʼni ular antropomorf (odamsimon) mashinalar hisoblanadi va boshqa mashinalardan shu xususiyati bilan farq qiladi. R.larRobotlar texnikasining asosiy 2 yoʻnalishi mavjud: sanoatda ishlatiladigan va favqulodda (ekstremal) sharoitda ishlatiladigan R.larRobotlar texnikasi. Sanoatda ishlatiladigan R.Robot, Mas, R.manipulyatordaRobotmanipulyatorda "mexanik qoʻllari" va tashqi boshqarish pulti yoki oʻziga oʻrnatilgan dasturli boshqarish qurilmasi, EHM (kompyuter) boʻladi. Operator P. qoʻllarining harakatini bevosita yoki televizor ekranidan kuzatib boshqaradi. Koʻpincha R.Robot avtomatik boshqarish tizimi bilan jihozlanadi. R.manipulyatorlarRobotmanipulyatorlar, asosan, kishi salomatligi uchun xavfli boʻlgan (ekstremal) sharoitlarda qoʻllaniladi. R.larRobotlar jarayonlarni avtomatlashtirishning eng samarali vositasi hisoblanadi.
 
R.lardanRobotlardan foydalanish sohalari borgan sari kengayib bormokda. Mac, Yaponiyada 6 ming metrgacha chuqurlikda ishlay oladigan R.Robot"geolog", notani "oʻqib" elektr gitara chaladigan R.Robot"mashshoq", Avstraliyada qoʻy junini qirqadigan R.Robot"sartarosh", AQSH da suv ostida ishlay oladigan R.Robot"gʻavvos" yaratilgan. Germaniyada esa R.larRobotlar politsiyada ishlaydi (ularga portlovchi moddalar oʻrnatilgan mashinalarni ochish vazifasi topshiriladi). Avtomobilsozlik rivojlangan barcha mamlakatlarda (shu jumladan, Oʻzbekistonda) R.larRobotlar mashinalarni yigʻishda (ayniqsa, payvandlash ishlarida) qatnashadi. Ixtirochilar avtomobilni boshqara oladigan R.niRobotni yasash bilan shugʻullanishmokda. Bunday R.ningRobotning varianti Volkswagen (VW) zdida (Germaniya) yaratilgan. "Klaus" laqabli ushbu R.Robot 2000 yilda namoyish qilingan. U boshqa R.larRobotlar kabi 2 qoʻl va 2 oyokdi emas, balki 3 qoʻl va 3 oyoqqa ega. Bu R.Robot 2002 y.giyilgi koʻrgazmada ham ishtirok etdi, lekin hali amalda qoʻllanilganicha yoʻq. Bunday R.larRobotlar ustida Yaponiyada ham tajribalar olib borilmoqda. "Soni" kompaniyasi (Yaponiya) sunʼiy intellektli "Aybo" ("Oʻrtoq") nomli R.niRobotni yaratdi (2004). U uydagi koʻp ishlarni (mebelni surish, oynani artish, telefon jiringlaganda uy egasini chaqirish va boshqalarni) bajaradi.
 
Mirkomil Mirboboyev.<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>
 
== Etimologiya ==
"Robot" soʻzi ilk bora [[Chexiya|chex]] yozuvchisi [[Karel Čapek]]'ning ''[[R.U.R. (Rossum'ning Universal Robotlari)|RobotU.Robot (Rossum'ning Universal Robotlari)]]'' (1920) dramasida ishlatilgan<ref>[http://www.faculty.ucr.edu/~currie/roboadam.htm The History of Robotics]</ref>. Biroq, Čapek bu soʻzning muallifi sifatida akasi, rassom va yozuvchi [[Josef Čapek]]'ni koʻrsatgan.<ref>[http://capek.misto.cz/english/robot.html Who did actually invent the word "robot" and what does it mean?]</ref>
== Shuningdek ==
* [[ASIMO]]