Uzuklar hukmdori — versiyalar orasidagi farq

tahrir izohi yoʻq
Teglar: Mobil tahrirlash Mobil dastur orqali tahrirlash Kengaytirilgan mobil tahrirlash
Uzuklar hukmdori ( {{lang-en|Lord of the Rings}} ) - — ingliz yozuvchisi JRR Tolkienning epik trilogiya romani , fantaziya janrining eng taniqli asarlaridan biri. Uzuklar hukmdori bitta kitob sifatida yozilgan, lekin hajmi tufayli uch qismga bo'libboʻlib nashr etilgan. Bular Uzuklar ittifoqi, Ikki qal'aqal’a va Qirolning qaytishi. Trilogiya bugungi kungacha har-xil jildlarda nashr etilgan. Roman epik fantaziya janrining birinchi mumtoz asari hisoblanadi.Uzuklar hukmdori 20-asrning eng taniqli va mashhur kitoblaridan biri. Kitob kamida 38 tilga tarjima qilingan. U fantastik adabiyotga, kompyuter o'yinlarida oʻyinlarida, kinoda va umuman jahon madaniyatiga ulkan ta'sirtaʼsir ko'rsatdikoʻrsatdi. Professor Tolkienning ishi ta'siridataʼsirida rol harakatlari paydo bo'ldiboʻldi. Rejissor Piter Jackson tomonidan suratga olingan kitobning shu nomlarda trilogiya shaklida filmga moslashishi ham katta muvaffaqiyatga erishdi.
 
== Yaratilish tarixi ==
Dastlab, Tolkien " Xobbit " ning davomini yozishni niyat qilmagan ("Uzuklar„Uzuklar Rabbi"Rabbi“ romani aslida shunday davomi). Biroq, 1937 yil 15-noyabrda "Hobbit"„Hobbit“ ni birinchi bo'libboʻlib nashr etgan " Allen & Unwin"Unwin“ ning egasi Stenli Unvin bilan tushlik paytida Tolkien boshqa asarlarni ko'ribkoʻrib chiqish uchun yuborishga taklif oldi. Nashriyotning sharhlovchisi taqdim etilgan " Silmarillion " ni rad etdi , garchi u bu haqda ijobiy gapirgan bo'lsaboʻlsa. Bundan ilhomlangan Tolkien "Xobbit"„Xobbit“ ning davomini yozishni boshladi va 1937 yil 16-dekabrda noshirga yo'llaganyoʻllagan maktubida yangi kitobning birinchi bobini e'loneʼlon qildi.
 
Tolkienning maqsadi ingliz eposini yaratish edi . Tolkien bir edi Oksford hamda o'rtaoʻrta asr afsonalaridan bilan tanishish edi filolog Shimoliy Evropa kabi, Herver ning saga , Volsung haqidagi saga , hatto , shuningdek, boshqa Old germanium, sobiq norsk, Old ingliz va o'rtaoʻrta asrlar ingliz matnlar. Uzuklar Rabbisi boshqa adabiy manbalardan ham ilhomlangan, masalan, Arturov tsikli afsonalari va kareliya-fin eposi Kalevala . Tolkienning so'zlarigasoʻzlariga ko'rakoʻra, ingliz-sakslarda bunday miqyosdagi epik etishmayotgan edi. " ArturianU afsonani anglo-sakson ildizlaridan ko'rakoʻra aniq Keltlar tufayli yoqimsiz o'rinbosaroʻrinbosar deb hisoblagan.
 
Ingliz eposini yaratish to'g'risidatoʻgʻrisida Tolkienning Inklinglar bilan uchrashuvlarida (Oksford Universitetidagi adabiy munozara guruhi, ushbu guruhning haftalik yig'ilishlaridayigʻilishlarida Islandiyalik afsonalar va ularning nashr qilinmagan asarlari muhokama qilingan ). Tolkien ushbu guruh a'zolaridanaʼzolaridan biri Klayv S. Lyuis bilan ingliz eposi bo'lmaganboʻlmagan taqdirda uni o'zimizoʻzimiz yaratishimiz zarurligi to'g'risidatoʻgʻrisida kelishib oldi .
 
Ushbu munozaralarga parallel ravishda 1937 yil dekabrda Tolkien "yangi"„yangi“ Xobbit "ni ishga tushirdi. Bir nechta muvaffaqiyatsiz urinishlardan so'ngsoʻng, voqea tez davom eta boshladi, "Hobbit"„Hobbit“ filmining oddiy davomidan, aksincha nashr etilmagan "Silmarillion"„Silmarillion“ filmining davomi. Birinchi bobning g'oyasigʻoyasi tugallangan shaklda darhol paydo bo'ldiboʻldi, ammo Bilboning yo'qyoʻq bo'libboʻlib ketishiga sabab bo'lganboʻlgan narsa , hamma narsaga qodirlik halqasining ahamiyati haqidagi g'oyavagʻoyava roman nomi faqat 1938 yilning bahorida aniq bo'ldiboʻldi. Dastlab, Tolkien yana bir hikoya yozmoqchi edi, unda Bilbo o'ziningoʻzining barcha xazinalarini sarflab, yangi sarguzashtlarga kirishdi, lekin uzuk va uning kuchini eslab, bu haqda yozishga qaror qildi. Dastlab, bosh qahramon Bilbo edi, ammo keyinchalik muallif voqeani bunday kulgili va kulgili personaj uchun o'taoʻta jiddiy deb qaror qildi. Tolkien o'g'lioʻgʻli Bilboni safarga jo'natishnijoʻnatishni o'ylaydioʻylaydi, ammo savollar tug'ilditugʻildi: uning xotini qaerda edi? Bilbo qanday qilib o'g'linioʻgʻlini bunday xavfli safarga qo'yibqoʻyib yubordi? Natijada, Tolkien qadimiy yunon afsonalarini , sehrli kuchga ega bo'lganboʻlgan asarlar qahramonning jiyani tomonidan qabul qilinadigan an'analarnianʼanalarni davom ettirishga qaror qildi . Shunday qilib, xobbit Frodo Baggins tug'ilditugʻildi .
 
Tolkien o'zoʻz maktublarida "Uzuklar„Uzuklar hukmdori"hukmdori“ asarini yozishdan maqsad, qisman "haqiqatni„haqiqatni tushuntirish va axloqni bizning haqiqiy dunyomizda saqlash"saqlash“ ekanligini ta'kidlayditaʼkidlaydi. [1] sifatida mükemmeliyetçi , Tolkien sekin yozgan. Uning adabiy faoliyati tez-tez akademik vazifalar bilan to'xtatibtoʻxtatib turar edi, xususan, Tolkien talabalarni imtihondan o'tkazishioʻtkazishi kerak edi (hatto "Hobbit"„Hobbit“ ning birinchi iborasi - — ingliz tili. "Tuproqdagi„Tuproqdagi teshikda Hobbit yashagan" -yashagan“ — talabalardan birining imtihon varag'iningvaragʻining bo'shboʻsh sahifasida yozilgan) ... 1943 yilning aksariyat qismida Tolkien matn ustida ishlamagan, ammo 1944 yil aprelda ishini davom ettirgan. Tolkien romanning boblarini Afrikada xizmat qilgan o'g'lioʻgʻli Kristoferga yuborgan .Britaniya havo kuchlarida va Kliv Lyuisga. Hikoya yakunlandi yilda 1948 , lekin Uzuklar Parvardigorining erta qismlari tahrir 1949 yilgacha davom etdi.
 
== Nashr tarixi ==
Tolkien "Ring„Ring of the Lord"Lord“ ni Allen va Unvinga taklif qildi. Tolkienning rejasiga ko'rakoʻra, "Silmarillion"„Silmarillion“ "Uzuklar„Uzuklar hukmdori"hukmdori“ bilan bir vaqtda nashr etilishi kerak edi, ammo nashriyot bunga rozi bo'lmadiboʻlmadi. Keyin 1950 yilda Tolkien o'ziningoʻzining noshiri Kollinzga taklif qildi, ammo nashriyot xodimi Milton UOLDMII ( ing. Milton is Waldman ) roman " pulni qisqartirishga juda muhtoj"muhtoj“ deb aytdi. 1952 yilda Tolkien yana Allen & Unwin-da yozdi. Xususan, u shunday deb yozgan edi: "Men„Men matnning istalgan qismini nashr etish imkoniyatini mamnuniyat bilan ko'ribkoʻrib chiqaman"chiqaman“. Nashriyotchi romanni to'liqtoʻliq va "kesimlarsiz"„kesimlarsiz“ nashr etishga rozi bo'ldiboʻldi. Shartnomaga ko'rakoʻra, muallif hech narsa olmagan, ammo kitobni nashr etish uchun sarflangan xarajatlar to'langandantoʻlangandan so'ngsoʻng, muallif savdolarning sezilarli qismini olgan.
 
Urushdan keyingi davrda qog'ozqogʻoz tanqisligi tufayli noshirlar Tolkiendan romanni sarlavhasiz 6 ta kitobga bo'lishiniboʻlishini iltimos qildilar. Keyin, qulaylik uchun noshir ularni uch qismga bo'linibboʻlinib, " Ring the Fellowship " ( Inglizcha The Fellowship of Ring ; 1 va 2-kitoblar), " The Two Towers " ( English The Two Towers ; 3 va 4-kitoblar) deb nomlangan . va "Qirolning„Qirolning qaytishi"qaytishi“ ( ing. King of Return) ; 5 va 6-kitoblar). Tolkienning o'zioʻzi romanini ushbu qismlarga ajratishga qarshi edi va hech bir nashriyot kitobni to'liqtoʻliq nashr etishga rozi bo'lmagandaginaboʻlmagandagina bunga rozi bo'ldiboʻldi. Bu erda gap qog'ozningqogʻozning etishmasligi va birinchi jildning narxining pasayishi va seriyaning muvaffaqiyatini baholashda edi.
 
O'rtaOʻrta Yer xaritasini yaratishda sustkashliklar tufayli va 1954 yilda - — 1955 yillarda roman nashr etilgan . Uch qism 1954 yil 29 iyulda, 1954 yil 11 noyabrda va 1955 yil 20 oktyabrda Angliyada va birozdan keyin AQShda nashr etilgan . Oxirgi qismning nashr etilishining kechikishiga, xususan, uning sarlavhasi bo'yichaboʻyicha tortishuvlar sabab bo'ldiboʻldi. Tolkienga "Qirolning„Qirolning qaytishi"qaytishi“ yoqmadi va ushbu qismni "Uzuk„Uzuk urushi"urushi“ deb nomlashni taklif qildi, ammo noshirlar qarshi chiqdilar va o'zlariningoʻzlarining versiyalarida turib oldilar.
 
O'shandanOʻshandan beri "Uzuklar„Uzuklar Rabbisi"Rabbisi“ trilogiya deb nomlandi . Tolkienning o'zioʻzi bu atamani ishlatgan, garchi boshqa hollarda u bu noto'g'rinotoʻgʻri deb aytgan. Roman turli noshirlar tomonidan bir, ikki, uch, olti yoki etti jildli nashr etilgan.
 
Kitob jamoatchilik tomonidan turli xil qabul qilindi. Umuman olganda, sharhlarning aksariyati ijobiy bo'ldiboʻldi va Tolkienning Inklingsdagi hamkasblari xursand bo'lishdiboʻlishdi. Jonning do'stidoʻsti, Klayv S. Lyuis , kitob o'zoʻz vaqtidan oshib ketishini bashorat qilgan. Shu bilan birga, ko'plabkoʻplab gazeta tanqidchilari konservatizm va xarakterning chuqurligi yo'qliginiyoʻqligini ta'kidladilartaʼkidladilar. Tanqidchi Edmund Uilsonning ta'kidlashichataʼkidlashicha, Tolkienning kitobi kattalarga emas, balki yosh o'quvchilargaoʻquvchilarga yaxshi mos keladi [2] .
 
AQShda nashr etilgan. Tolkienning "portlashi"„portlashi“ Tahrirlash
1960-yillarning boshlarida Ace Books badiiy adabiyotlar bo'limiboʻlimi muharriri Donald A. Vollheym (Ing . Of Donald A. The Wollheim ) AQShda roman mualliflik huquqi bilan himoyalanmaganligini aniqladi , chunki noshir Xyuton Mifflin asarlar yopiq holda nashr etilgan, u unutilgan. qilmoq. Shunday qilib, 1965 yilda "Uzuklar„Uzuklar hukmdori"hukmdori“ ning yangi nashri Qo'shmaQoʻshma Shtatlarda muallifning ruxsatisiz va royalti bo'lmaganboʻlmagan holda nashr etildi , bu safar qog'ozdaqogʻozda. [3] [4] Tolkien ushbu voqeani amerikalik o'quvchilaroʻquvchilar e'tiborigaeʼtiboriga havola etdi. [besh]Tolkienning muxlislari shunchalik g'azablandilarkigʻazablandilarki, nashriyot kitob savdosini cheklashga va muallifga nominal badal to'lashgatoʻlashga majbur bo'ldiboʻldi. [6] [T 1]
 
Keyinchalik, "Uzuklar„Uzuklar hukmdori"hukmdori“ AQShda "Ballantine„Ballantine Books"Books“ tomonidan Tolkienning ruxsati bilan ozod qilindi va ulkan tijorat muvaffaqiyatiga erishdi. Tolkien matnni tahrir qildi va bu safar nashr uning to'liqtoʻliq roziligi bilan va mualliflik huquqining inkor etilmaydigan himoyasiga ega ekanligiga ishonch hosil qildi. Ushbu matn "Uzuklar„Uzuklar hukmdori"hukmdori“ ning ikkinchi nashri sifatida tanildi. [6] Va nihoyat, eng muhimi, buning sababi nashrning shakli edi: qog'ozliqogʻozli va nisbatan arzon. Shu tufayli kitob o'spirinlaroʻspirinlar va yoshlar auditoriyasi uchun ochiq bo'ldiboʻldi.
 
"Uzuklar„Uzuklar Rabbisi"Rabbisi“ serhosil tuproqqa tushdi. 60-yillardagi yoshlar hippi harakati va tinchlik va erkinlik g'oyalarigʻoyalari tomonidan olib ketilgan , Tolkienni hamfikr odam sifatida ko'rishgankoʻrishgan [7] . 1960-yillarning o'rtalaridaoʻrtalarida "Rings„Rings Lord"Lord“ haqiqiy gullab-yashnagan. Muallifning o'zioʻzi uning "kultidan"„kultidan“ norozi edi, garchi u bunday muvaffaqiyat unga xushomad qilganini tan olsa ham. U hatto telefon raqamini o'zgartirishgaoʻzgartirishga majbur bo'ldiboʻldi, chunki muxlislar uni qo'ng'iroqlarqoʻngʻiroqlar bilan bezovta qildilar.
 
"Uzuklar„Uzuklar hukmdori"hukmdori“ ning ikkinchi nashri uchun Tolkien kitobni O'rtaOʻrta Yer dunyosiga oid keng qamrovli qo'shimchalarqoʻshimchalar bilan ta'minladitaʼminladi va shuningdek, matnga bir qator o'zgartirishlaroʻzgartirishlar kiritdi, bu esa AQShda mualliflik huquqiga ega bo'ldiboʻldi.
 
Boshqa tillarga tarjimalar Tahrirlash
Roman o'nlaboʻnlab tillarga tarjima qilingan va Filki mutaxassisi Tolkien ko'pinchakoʻpincha tarjima sifatini o'zioʻzi tekshirgan.
 
"Uzuklar„Uzuklar Rabbisi"Rabbisi“ birinchi marta 1976 yilda rus tiliga perm tilshunosi A. A. Gruzberg tomonidan tarjima qilingan . Hozirda kitobning oltita turli xil tarjimalari nashr etildi (bu raqam bepul parafrazani, to'liqtoʻliq bo'lmaganboʻlmagan tarjimalarni va nashr etilmagan tarjimalarni o'zoʻz ichiga olmaydi), tanqidchilarning fikriga ko'rakoʻra, juda boy va jonli tilga ega bo'lganboʻlgan A.A.Kistyakovskiy va V.S Muravyovalarni tarjimasi bilan keng tanilgan.Biroq, ishqibozlar va ko'plabkoʻplab filologlar orasida ushbu tarjima asl nusxa ruhi va harfidan juda yiroq "gag"„gag“ dan boshqa narsa emas degan fikr bor. Kitob SSSRda 1980-yillarning oxiri va 1990-yillarning boshlarida keng tanilgan SSSRdagi jonli harakatli rol o'ynashoʻynash o'yinlarioʻyinlari Tolkienistlar orasida ham paydo bo'lganboʻlgan .
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==