Ayb: Versiyalar orasidagi farq

57 bayt olib tashlandi ,  8 oy oldin
k
Bot v1: Tuzatmalar
k (qisqartmalarni toʻliqlash (via JWB))
k (Bot v1: Tuzatmalar)
 
 
<!-- Bot tomonidan qoʻshilgan matn boshi -->
'''Ayb''' (huquqda) – javobgarlikka tortishning zarur sharti. Jinoyat sodir etganlikda ayblanayotgan har bir shaxs qonuniy tartibda aybi sudda oshkora ko‘ribkoʻrib chiqilib, aniqlanmaganiga qadar A.li emas, deb hisoblanadi (Oʻzbekiston Respublikasi Kon-stitutsiyasining 26-moddasi). Jinoyat sodir etishda A.dor deb topilgan shaxs qonunda belgilangan huquqlardan foy-dalanadi va majburiyatlarni bajaradi (Oʻzbekiston Respublikasi JK 4-moddasi). Jinoyat sodir etishda A.dor bo‘lganboʻlgan shaxsga nisbatan qo‘llaniladiganqoʻllaniladigan jazo yoki boshqa huquqiy ta’sir chorasi odilona bo‘lishiboʻlishi, ya’ni jinoyatning og‘irogʻir-yengilligiga, A.ning va shaxsning ijtimoiy xavflilik da-rajasiga muvofiq bo‘lishiboʻlishi, hech kim ay-nan bitta jinoyat uchun ikki marta ja-229vobgarlikka tortilishi mumkin emas (Oʻzbekiston Respublikasi JKning 8-moddasi). Ma’lum yoshga to‘lgantoʻlgan, akli raso shaxs qonunda belgi-langan tartibda A.i isbotlangan va Oʻzbekiston Respublikasi JK bilan taqiqlangan ijtimoiy xavfli qilmish (harakat yoki harakatsizlik) uchungina javobgar bo‘ladiboʻladi, shuningdek qilmishida jinoyat tarki-bining mav-judligi aniqlangan har bir shaxs ja-vobgarlikka tortilishi shart(8–10-; 14-; 16–18-moddalar). Oʻzbekiston Respublikasi JKda na-zarda tutilgan jinoiy qilmishni shaxs qasddan yoki ehtiyotsizlik orqasida so-dir etishda A.li deb topilishi mum-kin (20–23-moddalar). Agar shaxs o‘zoʻz qilmishining ijtimoiy xavflilik xususiyatini anglamagan, anglashi mum-kin va lozim ham bo‘lmaganboʻlmagan yoki uning ijtimoiy xavfli oqibatlariga ko‘zikoʻzi yet-magan va ishning holatlariga ko‘rakoʻra ko‘zikoʻzi yetishi mumkin va lozim ham bo‘lmaganboʻlmagan bo‘lsaboʻlsa, bunday qilmish A.siz holda so-dir etilgan deb topiladi (24-modda). Jinoyat sodir etishdan ixtiyoriy qaytish shaxsning javobgarligini va uni Ali deb topishni istisno qiladi. Jino-yatni oxi-riga yetkazishdan ixtiyoriy qaytgan shaxs, agar amalda sodir etgan qilmishida boshqa jinoyat tarkibining barcha alomatlari bo‘lsaboʻlsa, shu jinoyat uchun javobgarlikka tortilishi va A.li deb topilishi mumkin (Oʻzbekiston Respublikasi JK 26-modda-sining 1–2–3-qismlari). Oʻzbekiston RespublikasiJPK 2-moddasi talabiga ko‘rakoʻra, Jinoyat-pro-sessual qonun hujjatlarining vazi-falaridan biri A. i bo‘lmaganboʻlmagan hech bir shaxs jinoiy javobgarlikka tortilmasligi va hukm qilinmasligi shartligi to‘g‘risidatoʻgʻrisida ko‘rsatmakoʻrsatma berishdir. Buning uchun surishtiruvchi, tergovchi, prokuror va sud jinoyat yuz berganligi, uning so-dir etilishida kim A. dorligini, shuningdek u bilan bog‘liqbogʻliq barcha holatlarni aniqlashi shart (Oʻzbekiston Respublikasi JPK 22-modda-sining 1-qismi). Gumon qilinuvchi, A.lanuvchi va sudlanuvchi jinoyat ishi qo‘zg‘atilganqoʻzgʻatilgan va tergov harakatlari yoki sud muhokamasi o‘tkazilganoʻtkazilgan ish bo‘yichaboʻyicha jinoiy hodisa yuz bermagan bo‘lsaboʻlsa, uning qilmishida jinoyat tarkibi bo‘lmasaboʻlmasa va uning sodir etilgan jinoyatga daxli bo‘lmasaboʻlmasa, A.siz deb topilishi va rea-bilitatsiya kilinishi shart (Oʻzbekiston Respublikasi JPK 83-modda). Gumon qilinuvchining u so-dir etgan jinoyat haqidagi ko‘rsatuvlarikoʻrsatuvlari va A.lanuvchining o‘zoʻz aybiga iqror bo‘lishiboʻlishi mavjud to‘g‘ritoʻgʻri, e’tirozeiz va xo-lis dalillar majmui bilan tasdiqlangan taqdirdagina uni A.lash, sud tomonidan A.li deb topish uchun asos bo‘laboʻla oladi (Oʻzbekiston Respublikasi JPK 112-moddasining 1-qismi). A.ni bo‘ynigaboʻyniga olish to‘g‘risidagitoʻgʻrisidagi ariza ushbu Kodeksning I 2-moddasi asosida baholanib, u to‘g‘ritoʻgʻri, haqqoniy, e’tiro-zeiz va xolis dalil deb topilgandagi-na sudlanuvchini A.li deb topish uchun asos qilib olinishi mumkin (qarang Aybini bo‘ynigaboʻyniga olish to‘g‘risidagitoʻgʻrisidagi arz). Shax-sni to‘latoʻla yoki qisman reabilitatsiya eti-lishining mulkiy va boshqa oqibatlari Oʻzbekiston Respublikasi JPKning 302–313-moddalarida bata-feil ko‘rsatilgankoʻrsatilgan. Jinoyat ishi bo‘yichaboʻyicha dastlabki tergov tamomlanib ish A.lov xulosasi bilan sudga yuborilganda, sud (su-dya) Oʻzbekiston Respublikasi JPK 396-moddasining 2-bandi talabiga ko‘rakoʻra, unda A.lanuvchining rea-bilitatsiya etish asoslari mavjud bo‘lsaboʻlsa, ishni sudda ko‘rishkoʻrish uchun tayinlamasdan uni tugatish to‘g‘risidatoʻgʻrisida ajrim chiqarishi lozim. Reabilitatsiya asoslari ish sudda ko‘rishkoʻrish uchun tayinlangandan so‘ngsoʻng ma’lum bo‘lsaboʻlsa, ishni tugatish ushbu Kodek-sning 401-moddasi talabi asosida hal qilinadi. Sud (sudya) ish bo‘yichaboʻyicha ayblov hukmi chiqarsa, ushbu hukmda sudlanuvchini Oʻzbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksining tegishli moddasida nazarda tutilgan jinoyatni (jinoyatlarni) sodir etganlikda A.li deb topish masalasini hal qilishi lo-zim (Oʻzbekiston Respublikasi JPKning 457-moddasi). Agar sud ish bo‘yichaboʻyicha oqlov hukmi chiqarsa, sudlanuvchini A.li deb topishi mumkin emas (Oʻzbekiston Respublikasi JPKning 464, 470-moddalari). Agar oklangan sudlanuvchi qamoqda bo‘lsaboʻlsa, u oqlov hukmi e’lon qilinishi bilan qamoqdan ozod etilishi lozim (474-modda).<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>
<!-- Bot tomonidan qoʻshilgan matn oxiri -->
 
271 940

ta tahrir