Mo‘g‘ul-Tibet do‘stlik va o‘zaro yordam to‘g‘risidagi shartnoma: Versiyalar orasidagi farq

Umumiy tuzatishlar amalga oshirildi. Xato haqida xabar bermoqchimisiz? (Bot)
Tahrir izohi yoʻq
(Umumiy tuzatishlar amalga oshirildi. Xato haqida xabar bermoqchimisiz? (Bot))
 
[[fayl:Tibet Mongolia Treaty.jpg|thumb|right|450px]]
{{TOC-Right}}<div class="ts-TOC_right" style=""></div>1912-yil 29-dekabrda (1913 — yil 11-yanvar) Urga shahrida imzolangan '''Mo‘g‘ulMoʻgʻul-Tibet do‘stlikdoʻstlik va o‘zarooʻzaro yordam to‘g‘risidagitoʻgʻrisidagi shartnoma''', har ikki davlat xalqaro huquqning to‘liqtoʻliq mustaqil subyektlari sifatida qatnashgan Sin imperiyasi qulashidan keyingi birinchi shartnomadir<ref>''Barkmann U.B.'' Geschichte der Mongolei. Bonn, 1999. p.119-122,380f</ref><ref>[Батсайхан О., Кузьмин С. Л. 2008. Основания современной монгольской государственности. — Олон улс судлал, № 2.]</ref>.
 
== Tarixi ==
Shartnomani imzolashdan oldin Dorjiev Rossiyaning Urgadagi diplomatik vakili I. Ya. Korostovets bilan uchrashib, Tibet Moʻgʻuliston va Rossiya bilan shartnoma tuzmoqchi ekanligini aytdi. Korostovets „Xalxa allaqachon oʻz mustaqilligini eʼlon qilgan, Rossiya tomonidan tan olingan“, deb javob berib, Tibet va Moʻgʻuliston oʻrtasidagi kelishuvga qarshi emas<ref>[Батсайхан О. 2009. Монголо-русское соглашение 1912 г. — Восток, № 3, — с.60-69]</ref><ref>[Известия МИД. СПб., 1913., Т. 2. — сс. 52]</ref>, balki Tibet va Rossiya oʻrtasidagi kelishuvga qarshi edi<ref>http://www.vostlit.info/Texts/Dokumenty/Mongol/Dogovor_Tibet_1913/pred.htm{{Недоступная ссылка|date=Октябрь 2018 |bot=InternetArchiveBot }} Кузьмин С. Л. Договор 1913 г. между Монголией и Тибетом: новые данные. — Восток, № 4, 2011, стр. 122—128</ref>.
 
Shu bilan birga, Rossiya TIVga kelishuv matnini jo‘natarjoʻnatar ekan, Korostovets hamrohlik jo‘natmasidajoʻnatmasida "tomonlarning noqobilligi tufayli kelishuv „hech qanday siyosiy ahamiyatga ega emas va xalqaro akt nomiga loyiq emas“ligini taʼkidladi", chunki ikkala davlat ham rasmiy ravishda Xitoy Respublikasining bir qismi boʻlganligi sababli, u „baʼzi alomatlardan“ xoli boʻlmasa-da, „Xitoy suverenitetining Tibetga ham, Moʻgʻulistonga ham oʻrnatilishiga qarshi norozilik“ bildirdi . Ammo 1912-yilgi Rossiya bilan tuzilgan shartnoma ishlab chiqish va tuzilishi jihatidan Moʻgʻulistonni mustaqil davlat sifatida tan olgan hujjat boʻlganligi sababli uning 1913 -yilda Tibetni tan olishi ham uchinchi shaxsning sanktsiyasini talab qilmaydigan haqiqiy xalqaro hujjat edi. Natijada, shartnoma Tibetning xalqaro huquq subyekti sifatida qonuniy tan olinishi sifatida qoraladi.
 
Shartnoma imzolanganligi haqidagi xabar Britaniya diplomatiyasini xavotirga soldi, u Rossiya imperiyasi tomonidan Tibet siyosatida undan foydalanishidan qoʻrqdi.
[[Turkum:Tibetning xalqaro shartnomalari]]
[[Turkum: XX asrning xalqaro shartnomalari]]
[[Turkum: 1913 -yil qonun]]
604 107

ta tahrir