Usmon Nosir: Versiyalar orasidagi farq

132 bayt qoʻshildi ,  15 yil oldin
tahrir izohi yoʻq
k (Robot: Changing Category:O`zbekiston: Shoir va Yozuvchilar)
Tahrir izohi yoʻq
{{oʻzbek adabiyoti|bosqich_7=yorit}}
Usmon Nosir
(1912 - 1944)
20 asr o`zbek she'riyatiga chaqmoqdek kirib kelgan va yashindek qisqa ijodiy umr kechirgan talantli shoir Usmon Nosir 1912 yilning 13 noyabrida Namanganda tug`ildi. Otasidan etim qolgan Usmon Nosir Qo`qondagi bolalar uyida tarbiyalanadi. Iste'dodli o`spirin u yerda rus va jahon adabiyotining sara namunalari bilan tanishadi. Internatni bitirgach, 1931 yildan Samarqanddagi O`zbekiston davlat universiteti(O`zDU)ning filologiya fakultetida o`qidi.
 
'''Usmon Nosir''' (1912—1944) 20 asr o`zbekoʻzbek she'riyatigasheʼriyatiga chaqmoqdek kirib kelgan va yashindek qisqa ijodiy umr kechirgan talantli shoir Usmon Nosir 1912 yilning 13 noyabrida Namanganda tug`ilditugʻildi. Otasidan etim qolgan Usmon Nosir Qo`qondagiQoʻqondagi bolalar uyida tarbiyalanadi. Iste'dodliIsteʼdodli o`spirinoʻspirin u yerda rus va jahon adabiyotining sara namunalari bilan tanishadi. Internatni bitirgach, 1931 yildan Samarqanddagi[[Samarqand]]dagi O`zbekistonOʻzbekiston davlat universiteti(O`zDUOʻzDU)ning filologiya fakultetida o`qidioʻqidi.
Bolaligidan she'rlar yoza boshlagan Usmon Nosir badiiy ijod bilan bor-yo`g`i o`n besh yilgina, ya'ni qamoqqa olinguncha astoydil shug`ullandi. Shu fursatda o`zining qanchalik nodir iste'dodiga ega ekanligini yaqqol ko`rsatdi. Yosh shoirning “[[Quyosh bilan suhbat]]” (1932), “[[Safarbar satrlar]]” (1932), “[[Traktorobod]]” (1934), “[[Yurak]]” (1935), “[[Mehrim]]” (1935) kabi she'riy to`plamlari hamda “[[Norbo`ta]]” (1932) va “[[Naxshon]]” (1935) dostonlari bosildi. Usmon Nosir 1937 yilning 14 iyulida “[[xalq dushmani]]” sifatida qamoqqa olindi va Toshkent, Magadan, Kemerovo turmalarida yotdi. Qamoqda inson bolasi chidashi mumkin bo`lmaydigan qiynoqlarga duchor bo`lgan shoir 1944 yilda Kemerovoda halok bo`ldi.
 
Bolaligidan she'rlarsheʼrlar yoza boshlagan Usmon Nosir badiiy ijod bilan bor-yo`g`iyoʻgʻi o`noʻn besh yilgina, ya'niyaʼni qamoqqa olinguncha astoydil shug`ullandishugʻullandi. Shu fursatda o`ziningoʻzining qanchalik nodir iste'dodigaisteʼdodiga ega ekanligini yaqqol ko`rsatdikoʻrsatdi. Yosh shoirning «[[Quyosh bilan suhbat]]» (1932), «[[Safarbar satrlar]]» (1932), «[[Traktorobod]]» (1934), «[[Yurak]]» (1935), «[[Mehrim]]» (1935) kabi she'riysheʼriy to`plamlaritoʻplamlari hamda «[[Norbo`taNorboʻta]]» (1932) va «[[Naxshon]]» (1935) dostonlari bosildi. Usmon Nosir 1937 yilning 14 iyulida «[[xalq dushmani]]» sifatida qamoqqa olindi va [[Toshkent]], Magadan, Kemerovo turmalarida yotdi. Qamoqda inson bolasi chidashi mumkin bo`lmaydiganboʻlmaydigan qiynoqlarga duchor bo`lganboʻlgan shoir 1944 yilda Kemerovoda halok bo`ldiboʻldi.
Usmon Nosir o`zbek she'riyatiga yangi ohang, yangi ruh, yangi obrazlar olib kirdi. U she'rlarida alangali tuyg`ularini jilovlamas, dilida kechayotgan tug`yonlarni susaytirmas, inson ruhiy dunyosini po`rtanalar ichida ko`rsatardi. Shoirning:
 
Usmon Nosir o`zbekoʻzbek she'riyatigasheʼriyatiga yangi ohang, yangi ruh, yangi obrazlar olib kirdi. U she'rlaridasheʼrlarida alangali tuyg`ularinituygʻularini jilovlamas, dilida kechayotgan tug`yonlarnitugʻyonlarni susaytirmas, inson ruhiy dunyosini po`rtanalarpoʻrtanalar ichida ko`rsatardikoʻrsatardi. Shoirning:
Tingla, erkam, o`rtog`imsan,
Ko`nglimni ochay.
Qonim she'r bo`lib oqsin-da,
Men qayta ichay.
 
{{she'r|Matn=
singari misralari bunga misoldir. O`zbek she'riyatida tuyg`ularni bor bo`yicha, dolg`ali ko`rsatish an'anasi yo`q edi. Milliy she'riyatimiz odob, andisha qoliplaridan chetga chiqmaslikka urinardi. Usmon Nosir ana shu qolirlarni buzishga jur'at qilgan birinchi shoir bo`ldi. Shoirning o`z tuyg`ularini:
Tingla, erkam, o`rtog`imsanoʻrtogʻimsan, <br>
Koʻnglimni ochay.<br>
Qonim she'rsheʼr bo`libboʻlib oqsin-da, <br>
Men qayta ichay. <br>
}}
 
singari misralari bunga misoldir. O`zbekOʻzbek she'riyatidasheʼriyatida tuyg`ularnituygʻularni bor bo`yichaboʻyicha, dolg`alidolgʻali ko`rsatishkoʻrsatish an'anasianʼanasi yo`qyoʻq edi. Milliy she'riyatimizsheʼriyatimiz odob, andisha qoliplaridan chetga chiqmaslikka urinardi. Usmon Nosir ana shu qolirlarni buzishga jur'atjur’at qilgan birinchi shoir bo`ldiboʻldi. Shoirning o`zoʻz tuyg`ularinituygʻularini:
Sevgi! Sening shirin tilingdan
Kim o`pmagan, kim tishlamagan?
Darding yoyday tilib ko`ksidan,
Kim qalbidan qonlar to`kmagan?
 
{{she'r|Matn=
tarzida tasvirlashi miqyosi, ko`lami va ta'sirchanligiga ko`ra mislsiz poetik hodisa edi. Shoirning: “[[Ilhomimning vaqti yo`q selday keladi, Jalloddek rahm etmay dilni tiladi, Ayondir bir kuni aylaydi xarob]]” shaklidagi iqrori, ayni vaqtda, ulkan badiiy kashfiyot hamdir.
Sevgi! Sening shirin tilingdan<br>
Kim o`pmaganoʻpmagan, kim tishlamagan? <br>
Darding yoyday tilib ko`ksidankoʻksidan, <br>
Kim qalbidan qonlar to`kmagantoʻkmagan?
}}
 
tarzida tasvirlashi miqyosi, ko`lamikoʻlami va ta'sirchanligigataʼsirchanligiga ko`rakoʻra mislsiz poetik hodisa edi. Shoirning: «[[Ilhomimning vaqti yo`qyoʻq selday keladi, Jalloddek rahm etmay dilni tiladi, Ayondir bir kuni aylaydi xarob]]» shaklidagi iqrori, ayni vaqtda, ulkan badiiy kashfiyot hamdir.
Usmon Nosir she'riyatiga xos eng rangin xususiyatlar uning “[[Yurak]]”, “[[Nil va Rim]]”, “[[Monolog]]”, “[[Nasimaga deganim]]”, “[[Yana she'rimga]]”, “[[Begona]]”, “[[Yoshlik]]” sigari o`nlab bitiklarida yorqin namoyon bo`lgan.
 
Usmon Nosir she'riyatigasheʼriyatiga xos eng rangin xususiyatlar uning «[[Yurak]]», «[[Nil va Rim]]», «[[Monolog]]», «[[Nasimaga deganim]]», «[[Yana she'rimga]]», «[[Begona]]», «[[Yoshlik]]» sigari o`nlaboʻnlab bitiklarida yorqin namoyon bo`lganboʻlgan.
 
 
==Adabiyotlar:==
* Mirvaliev S. O`zbekOʻzbek adiblari. –T-T.: «[[Yozuvchi]]», 2000.
* Q. Yo`ldoshevYoʻldoshev, B. Qosimov. Adabiyot (7-sinf darsligi). –T-T.: «[[O`qituvchiOʻqituvchi]]». 2000.
 
{{wikify}}
{{pass}}{{complete}}
 
[[Category:Oʻzbekiston: Shoir va Yozuvchilar]]
9 648

ta tahrir