Biologiya — versiyalar orasidagi farq

437 bayt qoʻshildi ,  9 yil oldin
tahrir izohi yoʻq
k (r2.7.3) (Robot: Modifying pnb:حیاتیات to pnb:جیون پڑھت; cosmetic changes)
'''Biologiya''' ([[yunoncha]] βίος, ''bios'', "hayot"; va λόγος, ''logos'', "bilim") [[hayot]] va u bilan bog‘liq masalalar tadqiqotidir. U [[empiritsizm|empirik]] [[fan]]ning jonli [[organizm]]larning tuzilishi, funksiyalari, o‘zgarishi, kelib chiqishi, evolyutsiyasi va o‘lishini o‘rganuvchi sohasidir. U turli organizmlarni [[taksonomiya|saralaydi]], ularning ishlashini, turlarning paydo bo‘lishini, ularning o‘zaro va [[atrof-muhit]] bilan munosabatlarini tasvirlaydi. Biologiya [[botanika]], [[zoologiya]], [[fiziologiya]] kabi turli ostsohalarga bo‘linadi. Biologiya tirik tabiat to`g`risidagi bilimlar tizimini birlashtiruvchi fan sifatida namoyon bo`ladi. Chunki bu fanda ilgari o`rganilgan dalillar tarixiylik nuqtai nazaridan ma'lum tizimlarga keltiriladi va ularning yig`indisi organik olamning asosiy qonuniyatlarini aniqlashga imkon yaratadi.Ana shu qonuniyatlar asosida tabiatdan oqilona foydalanish, uni muhofaza qilish va qayta tiklash ishlari amalga oshiriladi. Hozirgi kunda biologiyaning turli sohalarida quyidagi ilmiy-tadqiqot usullaridan foydalanib kelinmoqda. Bularga kuzatish, taqqoslash, tarixiy va eksperimental usullar kiradi. '''Kuzatish usuli.''' Eng dastlabki usullardan biri bo`lib, uning yordanida har qanday biologik hodisani tasvirlash, ta'riflash mumkin. Keyinchalik bu usuldan turlarni aniqlashda ham keng foydalanilgan. Bu sohada K. Linney juda katta muvoffaqiyatlarga erishgan. Bu usul bugungi kunda ham ahamiyatini yo`qotmagan.
'''Taqqoslash usuli''' yordamida bir xil predmet yoki hodisalarni boshqa predmet yoki hodisalar bilan o`xshashligi va farqini aniqlash yo`li orqali ularning mohiyatini ochishga asoslangan Bunda turli hodisalar uchun umumiy hisoblangan qonuniyatlarni ochishga imkon yaratiladi. '''Tarixiy usul'''ni biologiyada qo`llanilishi [[Ch.Darvin]]ning nomi bilan bog`liq, bu usul biologiyada chuqur sifatiy o`zgarishlarni vujudga kelishiga sabab bo`ladi. Hozirgi kunda bu usul yordamida hozirgi zamon olamini va uning o`tmishini ko`rsatuvchi ma'lumotlar asosida tirik tabiatni rivojlanish jarayonlarini aniqlash mumkin. '''Eksperimental yoki tajriba usuli''' biologiyada O`rta asrlarda qo`llangan bo`lsa, haqiqiy ravnaqi fizika va kimyo fanlarining usullarini qo`llash tufayli 19-20 asrlardan keng qo`llanila boshlandi. Bu usullar biologiyaning tegishli sohalaraida foydalanilib kelinmoqda va ular bir-birini to`ldiradi.
 
== ==
<gallery>
File:Guriezo Adino vaca toro terneras.jpg|Animalia - Bos primigenius taurus
File:Zboże.jpg|Planta - Triticum
File:Morchella esculenta 08.jpg|Fungi - Morchella esculenta
File:Fucus serratus2.jpg|Stramenopila/Chromista - Fucus serratus
File:Gemmatimonas aurantiaca.jpg|Bacteria - Gemmatimonas aurantiaca (- = 1 Micrometer)
File:Halobacteria.jpg|Archaea - Halobacteria
File:Gamma phage.png|Virus - Gamma phage
</gallery>
 
{{tabiiy fanlar}}
{{science-stub}}
6

ta tahrir