Muhammad Taqi Usmoniy

 

Muhammad Taqi Usmoniy
Muhammad Toqiy ibn Muhammad Shofi ibn Muhammad Yasin ibn Xalifa Tahsin Ali ibn Imom Ali ibn Karim Alloh ibn Xayr Alloh ibn Shukr Alloh
Taqi Usmani in London (2016).jpg
Pokistonlik islom olimi va Wifaq ul Madaris Al-Arabia prezidenti
Tavalludi 1943-yil 3-oktabr
Britaniya Hindistonining Birlashgan provinsiyasi, Saharanpur tumanidagi Deoband shahri
Fuqaroligi Pokiston fuqarosi
Kasbi qozi, muftiy
Otasi Muhammad Shafi Usmani
Bilimi

Dorul Ulum Karachidan fiqh (islom huquqshunosligi) va ifto (fatvo berish) bo'yicha taxassus (mutaxassislik) darajasi,

Panjob universitetida arab tili va adabiyoti bo'yicha birinchi darajali imtiyozli san'at magistri darajasin
Faoliyat yillari

Usmoniy 1982-yildan 2002-yilgacha Oliy sudning Shariat apellyatsiya sudida, 1981-yildan 1982-yilgacha esa Federal Shariat sudida olim sudyasi

1977-yildan 1981-yilgacha u Ziyo islomiy mafkura kengashi aʼzosi
Mukofotlari 2019: Pokiston Prezidenti tomonidan davlat xizmati sohasida Sitara-i Imtiaz (A’lo Yulduz) ordeni
Imzo
Muhammad Taqi Usmani Signature.svg

Muhammad Taqi Usmoniy (1943-yil 5-oktabrda tugʻilgan), Pokistonlik islom olimi va sobiq qozi (sudya), Wifaq ul Madaris Al-Arabia prezidenti va Dorul Ulum Karachining vitse-prezidenti va hadis professori. Deobandi harakatining g`oyaviy yetakchisi.

U urdu, arab va ingliz tillarida 143 ta kitob, jumladan Qur’onning ingliz va urdu tillariga tarjimasi hamda “Sahih Muslim”ga arab tilidagi 6 jildlik “Takmilat Fath al” sharhini yozgan. U hadis va islomiy moliya bo'yicha ko'p qo`llanmalar yozgan va ma'ruzalar qilgan. U Bahraynda joylashgan Islomiy moliya institutlari hisobi va auditi tashkilotining (AAOIFI) Shariat kengashiga raislik qiladi. U, shuningdek, Islom Konferensiyasi Tashkiloti organi Jidda shahrida joylashgan Xalqaro islom fiqhi akademiyasining doimiy a'zosidir.

Pokistonda Usmoniy 1982-yildan 2002-yilgacha Oliy sudning Shariat apellyatsiya sudida, 1981-yildan 1982-yilgacha esa Federal Shariat sudida olim sudyasi boʻlib ishlagan. 1977-yildan 1981-yilgacha u Ziyo islomiy mafkura kengashi aʼzosi boʻlib, Hudud farmonlarini ishlab chiqishda ishtirok etgan[1].

Yoshligi va ta'limTahrirlash

Muhammad Taqi Usmoniy hijriy 1362-yilning 5-shavvolida (1943-yil 3-oktabr) Britaniya Hindistonining Birlashgan provinsiyasi, Saharanpur tumanidagi Deoband shahrida tugʻilgan. U muftiy Muhammad Shofiyning (1897–1976) beshinchi (kenja) oʻgʻli edi. Toʻliq nasabi (otasining ismi) bilan u Muhammad Toqiy ibn Muhammad Shofi ibn Muhammad Yasin ibn Xalifa Tahsin Ali ibn Imom Ali ibn Karim Alloh ibn Xayr Alloh ibn Shukr Allohdir. Miyanji Shukr Allohning ota-bobolari noma'lum, ammo oila uchinchi xalifa va Islom payg'ambari Muhammad (s.a.v)ning sahobasi Usmondan kelib chiqqanligini, shuning uchun nisbat "Usmoniy" ekanligini da'vo qiladi[2][3].

Usmoniy pedagoglarning bir necha avlodida tugʻilgan. Uning bir qancha ajdodlariga nisbatan qoʻllangan “Miyanji” unvoni ularning ustoz boʻlganliklarini bildiradi. Bobosi Muhammad Yasin (1865/66)– 1936) Dorul Ulum Deobandda fors tilidan dars bergan. U madrasa tashkil etilishidan bir yil avval tugʻilgan va madrasaning uning ilk ilmi toliblaridan biri boʻlgan. U ilk ustozlari Muhammad Yoqub Nanautavi, Sayyid Ahmad Dihlaviy, Mulla Mahmud Deobandiy va Mahmud al-Hasan Deobandiylardan tahsil olgan. Usmoniyning otasi Muhammad Shofi ham Deobandda bir necha o'n yillar dars bergan va bosh muftiy lavozimini egallagan[2].

1948-yilda Usmoniy to'rt yoshga to'lganida, otasi oilasi bilan Deobanddan Pokistonning Karachi shahriga ko'chib keldi. Yaqin atrofda madrasa boʻlmagani uchun Usmoniyning boshlangʻich ta’limi uyda ota-onasi qoʻl ostida boshlangan. 1950-yilda Muftiy Shofiy maktabga asos solganidan keyin u Darul Ulum Karachiga oʻqishga kirdi. Boshlang'ich ta'limni tugatgandan so'ng, 1953-yilda Dars-i Nizomiy o'quv dasturida rasmiy diniy ta'limni boshladi. U 1958-yilda Fozil-i Arabiy (Panjob Kengashi)ga a’lo baholar bilan topshirgan va 1959-yilda Dorul Ulum Karachidan olimiylik darajasini olgan. Keyin u 1961-yilda Dorul Ulum Karachidan fiqh (islom huquqshunosligi) va ifto (fatvo berish) bo'yicha taxassus (mutaxassislik) darajasini oldi va "muftiy" unvoniga sazovor bo'ldi. Usmoniy Karachi universitetida o'qishni davom ettirdi, 1964-yilda iqtisod va siyosat bo'yicha bakalavr darajasini, keyin esa 1967-yilda ikkinchi darajali imtiyozli huquqshunoslik bakalavrini oldi. 1970-yilda u Panjob universitetida arab tili va adabiyoti bo'yicha birinchi darajali imtiyozli san'at magistri darajasini oldi[2][3][4][5][6].

O'qituvchilariTahrirlash

Usmoniy Muhammad Shofiy, Muhammad Idris Kandxlaviy , Qori Muhammad Tayyib, Salimulloh Xon, Rashid Ahmad Ludhianvi, Sahbon Mahmud, Zafar Ahmad Usmoniy, Muhammad Zakariya Kandhalviy, Hasan al- Maxshatiy, Abdu-l-Aziz Ibn Baz Al- Molikiy, Abdulfattoh Abu G'udda, Abu Al-Faid Muhammad Yasin Al-Fadani Ash- Shofe'iy kabi islom olimlaridan hadis ilmini o`rgangan va hadis ilmini oʻrgatish ruhsatini olgan[6].

Islom iqtisodiyotiTahrirlash

Usmoniy Pokistonda Meezan Bankni tashkil qilganida islomiy bank konsepsiyasini yaratdi.  Usmoniy gazeta va jurnallarda chop etilgan islom bank ishi va moliyasiga oid maqolalardan tashqari islomiy mavzularda arab, urdu va ingliz tillarida kitoblar muallifi hamdir.

The Muslim 500 ga ko'ra: "Usmoniyning asosiy ta'siri uning islomiy moliya masalasida global hokimiyat sifatidagi mavqeyidan kelib chiqadi"[1].

Mukofot va unvonlariTahrirlash

  • 2019: Pokiston Prezidenti tomonidan davlat xizmati sohasida Sitara-i Imtiaz (A’lo Yulduz)[7] ordeni
  • 2019: Qirollik Islom strategik tadqiqotlar markazi 500 ta eng nufuzli musulmonlarning 2020-yilgi nashrida Usmoniyni 1-oʻrinni egalladi. 2009-yilda nashr etilganidan beri u nashriyotning har bir nashridagi eng yaxshi 50 talikka kiritilgan.
  • 2017: Global Islomiy Moliya Hisoboti Usmoniyni jahon islom moliyaviy xizmatlari sanoatidagi eng nufuzli 2-oʻrinni egalladi.
  • 2017: Hayot boʻyi muvaffaqiyat mukofoti, Islomiy moliyalashtirish boʻyicha mukammallik mukofotlari (IFEA), COMSATS axborot texnologiyalari instituti islomiy moliya markazi, Lahor shahri[8]
  • 2016: Umr bo'yi muvaffaqiyat mukofoti, Janubiy Osiyo Islom Moliya Forumi (IFFSA)[9]
  • 2014: Islom taraqqiyot banki (ITB) Islom bank ishi va moliyasi boʻyicha mukofoti[10][11]
  • 2011: Qirol Abdulla II mukofoti[11]
  • 2011: Hayot bo'yi muvaffaqiyat mukofoti, Islom biznesi va moliya jurnalidan[12][11]
  • 2010-yil: Wisam al-Istiqlol (Mustaqillik ordeni), 1-darajali, Iordaniya qirolidan[13]
  • 2004: Amir Muhammad bin Rashid Al Maktum mukofoti[11]

AkademiyaTahrirlash

Hozirda u Dorul Ulum Karachida “ Sahih al-Buxoriy ”, fiqh va islom iqtisodidan dars beradi va “Islohi xutbat” i nomi bilan mashhur. U 1970-yillarda Pokistonning sobiq prezidenti Zulfiqor Ali Bxutto davrida Pokiston Milliy Assambleyasi tomonidan Ahmadiylarni musulmon emas deb e'lon qilishda yordam bergan olimlar jamoasining asosiy a'zosi edi. General Ziyo ul-Haq raisligi davrida “Hudud”, “Qisos - qaso” yoki “koʻzga koʻz”, “Diyya” (qon puli) toʻgʻrisida qonunlar ishlab chiqishda muhim rol oʻynagan[1].

Shaxsiy qarashlariTahrirlash

Usmoniy aniq zamonaviylik elementlariga keskin qarshilik ko'rsatadi.

"butun dunyo yalang'ochlik va odobsizlik to'fonida bo'lib, zino uchun bahona bo'ldi va bundan ham ko'proq momaqaldiroq yanglig` qarsaklar ostida Britaniya Jamoatlar palatasida gomoseksuallikni qonuniylashtirish to'g'risidagi qonun loyihasi qabul qilinishiga olib keldi. Aynan oʻsha zamonaviylik soyasida gʻarb ayollari koʻchalarda abortni qonuniylashtirishni talab qiluvchi bannerlarni ochiqdan-ochiq koʻtarishmoqda”[14].

1984-yilgi diniy konferentsiyada u ijtihod amaliyotiga nisbatan "dinamikroq munosabatda bo'lishga" chaqirib, shariatni sharhlashga qodir nozik aqllar kam emasligini ta'kidlab, lekin shariatni G'arb g'oyalari bilan bulg'anishdan ogohlantirdi[15][16].

Olingan lavozimlarTahrirlash

Hozirda Muhammad Taqi Usmoniy egallab turgan lavozimlar
Lavozim Tashkilot Manzil Kimdan
Prezident Wifaq ul Madaris[17] Multan 2021-yil
Prezident Ittehad-e-Tanzeemat-Madaris Pokiston[18] 2021-yil
Vitse-prezident va Shayx al-Hadis Jamiya Darul Ulum Karachi Karachi
Rais Islom iqtisodiyoti markazi, Pokiston[19] Pokiston 1991-yil
Rais Xalqaro Shariat Standartlari Kengashi, Islom moliya institutlari uchun hisob va audit tashkiloti[20]
Doimiy a'zo Xalqaro islom fiqhi akademiyasi, Jidda, Islom konferensiyasi tashkiloti[21][1] Jidda
A'zo Rabita-al-Alami-Islomiy islom fiqhi akademiyasi Makka
Shariat kengashi raisi Abu Dabi Islom banki BAA
Shariat kengashi raisi Meezan Bank Limited Karachi
Shariat kengashi raisi Xalqaro islom reyting agentligi Bahrayn
Shariat kengashi raisi Pak-Quvayt Takaful Karachi
Shariat kengashi raisi Arif Habib Investments - Pokiston Xalqaro Islom Jamg'armasi Karachi
Shariat kengashi a'zosi Arcapita investitsiya fondi Bahrayn
Yagona shariat kengashi aʼzosi Islom taraqqiyot banki Jidda
Shariat kengashi aʼzosi Shariat kengashi rahbarlik moliyaviy guruhi[22] AQSH

BibliografiyasiTahrirlash

Usmoniy 143 ta kitob muallifi, jumladan, “ Tauzih al-Qur’on ”, “Islomiy moliyaga kirish”, “ Zamonaviy fatvo”, “Sunnat hokimiyati”, “ Ulumu-l-Qur’on” kitoblari uning qalamiga tegishli. Shuningdek, u Shabbir Ahmad Usmoniyning “ Fath al-Mulhim ” asariga “ Takmilat Fath al-Mulhim ” nomli qoʻshimcha ham yozgan[23][24].

Shuningdek qarangTahrirlash

  • Zamonaviy islom falsafasi

ManbalarTahrirlash

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 „Sheikh Taqi Usmani's Profile“. TheMuslim500.com. 5-iyul 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-oktabr 2019-yil. Manba xatosi: Invalid <ref> tag; name "TheMuslim500" defined multiple times with different content Manba xatosi: Invalid <ref> tag; name "TheMuslim500" defined multiple times with different content Manba xatosi: Invalid <ref> tag; name "TheMuslim500" defined multiple times with different content
  2. 2,0 2,1 2,2 Ḥakīm, Luqmān. Muḥammad Taqī al-'Uthmānī: al-qāḍī al-faqīh wa-al-dā'iyah al-raḥḥālah, 'Ulamā' wa-mufakkirūn muʻāsirūn: lamaḥāt min ḥayātihim wa-taʻrīf bi-mu’allifātihim علماء ومفكرون معاصرون : لمحات من حياتهم وتعريف بمؤلفاتهم. Dimashq: Dār al-Qalam [Composed 1998], 2002..  Manba xatosi: Invalid <ref> tag; name "hakim" defined multiple times with different content Manba xatosi: Invalid <ref> tag; name "hakim" defined multiple times with different content
  3. 3,0 3,1 „Profile of Justice Maulana Muhammad Taqi Usmani“. Federal Shariat Court of Pakistan. 4-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-oktabr 2019-yil. Manba xatosi: Invalid <ref> tag; name "fsc" defined multiple times with different content
  4. „Islamic Finance Scholars“. IjaraLoans.com (30-iyun 2014-yil). 30-oktabr 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-oktabr 2019-yil.
  5. Kettell, BrianIntroduction to Islamic Banking and Finance. Wiley [2008], 2011. — 28 bet. 
  6. 6,0 6,1 „Mufti Taqi Usmani“. albalagh.net. Albalagh. 3-aprel 2007-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-oktabr 2019-yil. Manba xatosi: Invalid <ref> tag; name "albalagh" defined multiple times with different content
  7. Government of Pakistan, Cabinet Secretariat (14-avgust 2019-yil). „Conferment of Pakistan Civil Awards“. Press-reliz. 21-oktabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi.
  8. „Islamic Finance Excellence Awards 2017“. COMSATS University Islamabad, Lahore Campus. 19-sentabr 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-oktabr 2019-yil.
  9. Meezan Bank (15-avgust 2016-yil). „Meezan Bank receives multiple awards at Islamic Finance Forum of South Asia – SriLanka“. Press-reliz. 21-oktabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi.
  10. „Taqi Usmani, Rodney Wilson share IDB prize“, Arab News (9-may 2014-yil). Qaraldi: 27-oktabr 2019-yil.
  11. 11,0 11,1 11,2 11,3 „عن الشيخ“. muftitaqiusmani.com. 21-oktabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-oktabr 2020-yil.
  12. (14-dekabr 2011-yil). „Double first for the top winners at the Islamic Business & Finance Awards 2011“. Press-reliz. 21-oktabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi.
  13. „أعلى وسام أردني لعمرو خالد“(ar.), Alanba (4-oktabr 2010-yil). Qaraldi: 17-oktabr 2020-yil.
  14. Taqi Usmani, MuhammadIslam and Modernism — 6 bet. 27-oktabr 2019-yilda qaraldi. 
  15. Kadri, SadakatHeaven on Earth: A Journey Through Shari'a Law from the Deserts of Ancient Arabia.... Macmillan, 2012. — 228–9 bet. ISBN 9780099523277. 
  16. Usmani. „THE ISLAMIC WAY OF LIFE. Misunderstandings about "Ijtehad" [excerpt taken from Islam and Modernism by Taqi Usmani“]. Islamic reality (13-noyabr 2013-yil). 20-noyabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-oktabr 2019-yil.
  17. „Mufti Taqi Usmani elected president of Wifaq-ul-Madaris“ (19-sentabr 2021-yil).
  18. „اتحادِ تنظیمات مدارس پاکستان کی ملک گیر سطح پر تنظیم سازی کا فیصلہ“ (28-noyabr 2021-yil).
  19. Hannan. „Chairman - Centre for Islamic Economics“ (en). Centre for Islamic Economics. Qaraldi: 26-oktabr 2021-yil.
  20. „Archived Copy“.
  21. Brian Kettell, Introduction to Islamic Banking and Finance, p 28. ISBN 047097804X
  22. „Profile of Mufti Taqi Usmani (Archived Copy)“. Qaraldi: 27-oktabr 2019-yil.
  23. „Justice Sheikh Muhammad Taqi Usmani“. themuslim500.com. Qaraldi: 19-yanvar 2021-yil.
  24. Zil Huma „Mufti Muhammad Taqi Usmani ki maroof tasnīfāt-o-tālifāt ka ta'ārufi jāyzah“, january–june 2019. — s. 197–224. 

HavolalarTahrirlash