Normativ-huquqiy hujjatlar

(Normativdan yoʻnaltirildi)

Normativ-huquqiy hujjatlar — vakolatli davlat organlari va mansabdor shaxslarning umummajburii koʻrsatmasi. Ularda huquq normalari (qonun, kodeks, farmon, qaror, yoʻriqnoma va boshqalar) oʻrnatiladi, oʻzgartiriladi va bekor qilinadi. N.-h.h. Oʻzbekiston Respublikasida huquqning asosiy manbaidir. OʻzRning 2000 yil 14 dek.da qabul qilingan "Normativhuquqiy hujjatlar toʻgʻrisida"gi qonunining 2-moddasiga koʻra, "... umummajburii davlat koʻrsatmalari sifatida qonun hujjatlari normalarini belgilash, oʻzgartirish yoki bekor qilishga qaratilgan rasmiy hujjat N.-h.h. deb hisoblanadi". Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi, Oʻzbekiston Respublikasining Prezidenti, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi, vazirliklar, davlat qoʻmitalari va idoralari, mahalliy davlat hokimiyati organlari va mansabdor shaxslar OʻzRda N.-h.h.ni qabul qilish hukuqiga ega. Normativ-huquqiy hujjatlarh. ning asosiy belgilari quyidagilar: vakolatli davlat organi tomonidan umumiy qoidalarga asosan chiqa-riladi, aniq oʻrnatilgan tartiblar asosida qabul qilinadi; N.-h.h. ni qabul qilish jarayoni huquq ijodkorligi mahsuli boʻlib hisoblanadi; N.-h.h. ushbu hujjatning nomidan kelib chiqib umumiy harakterdagi xulq-atvor qoidalarini huquq normalari koʻrinishida mujassamlantiradi; N.-h.h. rasmiy hujjat boʻlib, belgilangan shakl va rekvizitlarga ega: rasmiy nomi, raqami, ushbu hujjatni qabul qilgan organning nomi, qabul qilingan va kuchga kirgan vaqti, rasmiy eʼlon qilingan joyi va h.k.; N.-h.h. yuridik kuchga ega.

N.-h.h.ga quyidagi asosiy talablar qoʻyiladi: N.-h.h. loyihasini ishlab chiqayotgan organ, qoida tariqasida, loyihani tayyorlash yuzasidan komissiya tuzadi; N.-h.h. loyihalarini tayyorlashga manfaatdor davlat organlari, ilmiy muassasalar va boshqa tashkilotlarning vakillari, ayrim fuqarolar jalb etilishi mumkin; N.-h.h.ni qabul qiluvchi organ bir necha davlat organlari, ilmiy muassasalar va boshqa tashkilotlarga ayrim fuqarolarga muqobil loyihalar tayyorlashni topshirishga yoki ular bilan shartnomalar tuzishga, shuningdek, eng yaxshi loyiha uchun tan-lovlar eʼlon qilishga haqlidir; va-zirliklar, davlat qoʻmitalari va idoralarining N.-h.h. loyihalarini tayyorlash boʻyicha ishini muvofiqlashti-rib turish OʻzR Adliya vazirligi tomonidan amalga oshiriladi; N.-h.h.ning matni loʻnda, oddiy va ravon tidda bayon etiladi. N.-h.x,.da uni amalga oshirishning huquqiy vositalari, shu jumladan, moliyalashtirish manbalari, ragʻbatlantirish, mukofotlash va nazorat qilish chora-tadbirlari va shahrik. koʻrsatilishi mumkin.

N.-q.h. agar uning matnida boshqa izoh berilmagan boʻlsa, muddatsiz amal qiladi. N.-h.h. amal qilishining vaqtinchalik muddati butun hujjat uchun yoki uning qismlari uchun belgilanishi mumkin. N.-h.h.ning amal qilishi OʻzR fuqarolari va yuridik shaxslariga, shuningdek, OʻzR hududidagi chet ellik yuridik shaxslar, chet el fuqarolari va fuqaroligi boʻlmagan shaxslarga tatbiq etiladi.

Nurmat Saburov.