Tlashkalteklar (Tlashkalanlar) — ispangacha boʻlgan davrda xuddi shu nomdagi zamonaviy Meksika davlati hududida Tlashkala qirolligida yashagan Nahua guruhidan boʻlgan xalq. Tarixan, Asteklarning eng ashaddiy dushmanlari boʻlib, ular ispanlar Astek imperiyasini bosib olish paytida konkistadorlarni qoʻllab-quvvatlaganlar.

Konkistadan keyin oʻzlarining imtiyozli mavqei tufayli Tlashkalteklar ispanlar bilan aralashib ketishdi. Zamonaviy avlodlari — mestislar.

Konkistadan oldingi tarixTahrirlash

Dastlab, Tlashkalteklar navbati bilan bir-biriga bogʻliq boʻlmagan Nauatl, Otomi va Pinome tillarida soʻzlashadigan uchta alohida xalqning birlashmasi edi. Asta-sekin, nauatl tilida soʻzlashuvchilar ustunlik mavqeini egalladi[1].

Bir qancha urinishlarga qaramay, asteklar Tlashkalteklarni boʻysundira olmadilar. Ikkinchisi ham Gul jangida qatnashgan[2].

Ispaniya mustamlakachilik tarixiTahrirlash

 
Diego Munos Camargo tomonidan tahrirlangan „Tlashkala tarixi“ dan rasm: Tlashkalteklar jangchilari ispan askarini Chalkoga kuzatib qoʻymoqda

Tlashkalteklar Astek imperiyasining poytaxti Tenochtitlanga qarshi yurishda Ernan Kortesning ittifoqchilari edi. Ular ispanlarga Anahuak vodiysini egallashda yordam berishdi va bosqinchi armiyaning asosiy kontingentini tashkil qilishdi[3].

Ittifoqchilik xizmatlarini eʼtirof etgan holda, Tlashkalteklar ispanlardan Meksikadagi boshqa mahalliy xalqlarga nisbatan bir qator imtiyozlarni oldilar, jumladan, oʻqotar qurol olib yurish, ot minish, zodagonlik unvonlariga ega boʻlish va oʻz turar-joylarini avtonom tarzda boshqarish.

Tlashkalteklar Meksikaning shimolida, jumladan, ispanlar mahalliy qabilalarni boʻysundira olmagan zamonaviy Texas shtatining janubi-sharqidagi hududning bir qismini ham oʻz ichiga olgan bir qator aholi punktlariga asos solgan[4]. Ispanlar ularni mahalliy xalqning oʻtroq turmush tarzini qabul qilishlari va ispan hukmronligini tan olishlari namunasi sifatida ularni mahalliy isyonkor koʻchmanchi qabilalar (chichimeklar deb nomlanadi) bilan birga joylashtirdilar. Bu joylarda Tlashkalteklar konlarda va tomorqalarda ishlagan.

ManbalarTahrirlash

  1. Charles Gibson, Tlaxcala in the Sixteenth Century
  2. Diego Muñoz, Historia de Tlaxcala
  3. Bernal Díaz del Castillo, The Discovery and Conquest of Mexico
  4. Manuel Orozco y Berra, Historia antigua y de la conquista de México

HavolalarTahrirlash