Bosh menuni ochish

Azov dengizi – Atlantika okeani havzasiga mansub o‘rta dengiz. Ukraina va Rossiya yerlari oralig‘ida. Kerch bo‘g‘ozi orqali Kora dengiz bilan tutashadi. Maydoni 38 ming km². Suvning o‘rtacha hajmi 320 km3. Dengiz tubi te-kis. O‘rtacha chuq. 8 m, eng chuqur joyi 14 m. Qirg‘og‘i u qadar egri-bugri emas. Sohilining g‘arbi, shimoliy va sharqi past-tekislik. Eng yirik qo‘ltig‘i – Tagan-rog. G‘arbiy qirg‘og‘i yaqinida Sivash qo‘ltig‘i Azov dengizi dan kambar Arabat strel-kasi bilan ajralgan. Kirg‘oq yaqinida Bi-ryuchiy, Cherepaxa va bir guruh Peschaniy orollari bor. Azov dengizi ga Don, Kuban va boshqa daryolar quyiladi. Azov dengizi atrofi iqlimi kontinental, havoning o‘rtacha temperaturasi yezda 23,5°, 24,5", qishda -1°, -6°, yiliga 312–528 mm yog‘in tushadi. Suv temperaturasi yezda 25", 30°, qishda 0°dan past. Sho‘rligi 9–11°. Azov dengizi dekabr oxiridan mart boshlarigacha muz bilan qoplanadi. Oqimlari sha-mol esishiga qarab o‘zgarib turadi; o‘rta qismida soat mili yo‘nalishiga qarama-qarshi oqadigan oqim bor. Suvi loyqa. Dengizda tishli baliqlar bor. Organik moddalar miqdori boshqa dengizdagilarga qaraganda 5–6 marta ko‘p. Eng yirik portlari: Mariupol, Taganrog, Yeysk, Berdyansk.

AdabiyotlarTahrirlash

  • OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil