Gipnos (Yunon mifologiyasi)

Gipnos (qadimgi yunoncha: Ὕπνος, "uyqu") — qadimgi yunon mifologiyasida uyquning timsoli, uyqu va tushlarning xudosi. Nyukta va Erebaning oʻgʻli[1]. Thanatos, Kera, Moir (Hesiodga koʻra) Nemesis, Eris, Charon va Nyuktaning boshqa bolalarining ukasi. Gipnos feʼl-atvori tinch, sokin, odamlarga mehribon.

Hesiodning soʻzlariga koʻra, Gipnos dunyoning chekkasida yashaydi[2] va Quyosh-Gelios unga hech qachon qaramaydi.

Gomer asarlarida esa u Lemnos orolida yashaydi, Zevsning xabarchisi sifatida tasvirlanadi[3]. Gera Zevsga qarshi fitna uyushtiradi. Oʻzi Gerkulesni taʼqib qilganida Gipnosni Zevsni oʻldirishiga koʻndiradi. Gipnosni Zevsning gʻazabidan Zevs xafa qilishga jur’at etmagan onasi Nyukta qutqaradi. Ikkinchi marta Gipnos yana Geraning iltimosiga binoan Zevsni oʻldiradi. Bu esa Axeylarga troyanlar bilan jangda gʻalaba qozonish imkoniyatini berdi. Uning yordami uchun mukofot sifatida Gera xaritlarning eng kichigi Pasifeyani[4] Gipnosning rafiqasi boʻlishini vaʼda qiladi.

Ovidiy oʻzining „Metamorfoza“ asarida Gipnos yashaydigan, hamisha kunning shom vaqti hukmronlik qiladigan va unutish bulogʻi oqib oʻtadigan Kimmerlar oʻlkasidagi gʻorni tasvirlaydi; Gipnos[5] gʻordagi chiroyli toʻshakda oromga shoʻngʻiydi.

Sikyondagi Asklepiy ibodatxonasidagi haykalda Gipnos Epidot sherni oʻldirayotgani tasvirlangan[6].

Gipnosga LXXXV Orfik madhiyasi bagʻishlangan.

Atrof-muhit va naslTahrirlash

  • Morfey — tushlar xudosi. Baʼzan Gipnos va Nyuktaning oʻgʻli deb hisoblanadi[7].
  • Ikel (Fobetor) — turli xil hayvonlar qiyofasida tushga kiruvchi, tushlar xudolaridan biri. Gipnosning oʻgʻli hisoblangan[8].
  • Fantas — Gipnosning oʻgʻli[9].

GalereyaTahrirlash

Shuningdek qarangTahrirlash

ManbalarTahrirlash

  1. Gesiod. Teogoniya 212
  2. Gesiod. Teogoniya 756.762-763
  3. Gomer. Iliada II 7 i dr.
  4. Nonn. Deyaniya Dionisa XXXI 122
  5. Ovidiy. Metamorfozi XI 592—622
  6. Pavsaniy. Opisanie Elladi II 10, 2
  7. Ovidiy. Metamorfozi XI 633
  8. Sm. Lyubker F. Realniy slovar klassicheskix drevnostey. M., 2001. V 3 t. T. 2. S. 409
  9. Lyubker F. Realniy slovar klassicheskix drevnostey. M., 2001. V 3 t. T.2. S.409

AdabiyotlarTahrirlash

  • Dunyo xalqlarining asotirlari M., 1991-92. 2 t. T.1. S.305, Lübker F.
  • Klassik antik davrlarning haqiqiy lugʻati. M., 2001. 3 t. T.2. S.157