Bosh menuni ochish

Kurka, qulqul — tovuqsimonlar turkumining kurkasimonlar oilasiga mansub parranda. Markaziy Amerikada tarqalgan oddiy yovvoyi K. (Meleagris gollopavo)fl aH kelib chiqqan. K. Yevropaga, dastlab, 16-asr boshlarida keltirilgan; eng yirik xonaki parranda, oyoqlari, nisbatan uzun, baquvvat, dumi keng , qanotlari qisqa, doʻppayib chiqqan. Boshi va boʻynida "toj"lari bor, pati qalin. Tumshugʻining yuqori qismidan teri oʻsimta osilib turadi. Jinsiy qoʻzgʻalish davrida oʻsimtaning oʻz. 12—15 sm ga yetadi. Patlari oq, jez-rang , qora, ola, sanoat kurkachiligida yaxshi tovar goʻsht olish uchun oq patli K.lar boqiladi. Goʻshti mazali parhez mahsuloti. K., asosan, goʻsht olish uchun yetishtiriladi. Shim. Amerikaning oʻrta va jan. mintaqalarida yovvoyi K.lar tarqalgan. Makiyonlari yerga oddiygina in qurib, 10—15 ta tuxum qoʻyadi. Tuxumdan chiqqan bolalari ovasi bilan, xoʻrozlari esa alohida gala boʻlib yuradi. K. oʻsimlik va hasharotlar bilan oziqlanadi. Yovvoyi K. ovlanadi: xonaki K. bilan juftlashib, nasl beradi. Xonaki K. xoʻrozlarining tirik vazni 9–35 kg , makiyonlariniki 4,5– 11 kg ga boradi, 8—9 oyligida, asosan, fev,—martda tuxum qila boshlaydi. Bitta K. bir yilda 70—90 ta tuxum qiladi. Tuxumining ogʻirligi 80—88 g , tuxumining inkubatsiya davri 28 sutka. Har bir K. tuxumidan 40—60 bosh yosh kurka olish mumkin, 4—5 oy boqib semirtirilsa 160–200 kg goʻsht yetishtiriladi. Nasldor K.lardan 3 yoshigacha foydalaniladi. Yirik kurkachilik xoʻjaliklarida butun yil mobaynida K. joʻjalari ochirilib, goʻsht yetishtiriladi. K. deyarli barcha mamlakatlarda urchitiladi. AQSH, Italiya, Fransiya kabi mamlakatlarda yetishtiriladigan parranda goʻshtining 16—25% (jahon boʻyicha 10—12%) K. goʻshtiga toʻgʻri keladi (AQShda yillik parranda goʻshti yetishtirish hajmi 16 mln. t dan ortiq, 1999). K. goʻshti yetishtiriladigan yirik parrandachilik f-kalari barpo etilgan. K.lar toʻla qimmatli quruq aralash ozuqalar bilan boqiladi. K.ning jezrang , Shim. Kavkaz, Moskva, Isroil oq K.lari va boshqa zotlari koʻp Tap-kalgan. Oʻzbekistonda Andijon, Fargʻona, Xorazm viloyatlarida 6 ta ixti-soslashtirilgan parrandachilik f-kalarida Isroildan keltirilgan oq patli, keng koʻkraqli tez yetiladigan K.lar yetishtiriladi.

AdabiyotTahrirlash

  • Smetnev SI., Ptitsevodstvo, 6 izd. M., 1978; Promishlennoye ptitsevodstvo, M., 1985.

Sayfiddin Azimov.[1]

ManbalarTahrirlash

  1. OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil