Mark Avreliyning otdagi haykali

Mark Avreliy haykali — Rimda Kapitolin muzeylarining konservatorlar saroyida joylashgan bronza qadimgi Rim haykali. U 176-yilda tashkil etilgan.

TarixiTahrirlash

XII asrda haykal Lateran maydoniga koʻchirildi. XV asrda Vatikan kutubxonachisi Bartolomeo Platina haykalni Mark Avreliy davri tangalaridagi tasvirlar bilan taqqoslab, chavandozning kimligini tan oldi. 1538-yilda yodgorlik Rim papasi Pol III ning buyrugʻi bilan Kapitoliyda oʻrnatildi. Mikelanjelo maydonni, shuningdek, haykal uchun marmar plintusni loyihalashtirgan. Unda shunday deyilgan: ex humiliore loco in area capitoliam.

Dastlab Mark Avreliyning zarhal otliq haykali Rim forumiga qaragan Kapitolin tepaligidagi Kampidoglio tepasida oʻrnatilgan. Bu antik davrdan saqlanib qolgan yagona otliq haykaldir, chunki oʻrta asrlarda u nasroniy imperatori Buyuk Konstantin I tasvirlangan deb ishonishgan, havoriylar cherkovi uni „Havoriylarga teng avliyo“ deb nomlagan.

 
Kapitolin maydonidagi Mark Avreliy haykali nusxasi

1981-yilda haykalni qayta tiklash boshlandi. Haykalni restavratsiya qilish Rimdagi Konservatsiya va restavratsiya instituti mutaxassislari guruhi tomonidan amalga oshirildi. 1990-yil 11-aprelda tantanali ravishda odamlarning katta yigʻilishi bilan haykal Campidolio (Kapitoliy maydoni) ga qaytarildi[1].

Haykal hayotdagidan ikki baravar katta. Mark Avreliy askar plashida tasvirlangan (lotincha: paludamentum) tunika ustida. Otning koʻtarilgan tuyogʻi ostida bogʻlangan vahshiyning haykali bor edi.

2005-yilda Konservatorlar saroyini rekonstruksiya qilish tugallandi. Xonalardan biri Mark Avreliyning Exedrasi deb nomlandi, u yerda ilgari Yangi Saroyda saqlangan haykal koʻchirildi[2].

1997-yil 21-aprelda haykalning aniq bronza nusxasi[3] Mikelanjelo tomonidan poydevorga oʻrnatilgan.

MadaniyatdaTahrirlash

 
Mark Avreliyning otliq haykali tasvirlangan 50 yevro sentlik tanga

Haykalning nusxasi 1908-yildan beri AQShdagi Braun universiteti kampusida joylashgan[1].

Roberto Mauri va Luc Likes tomonidan ishlab chiqilgan italiyalik 50 yevro sentlik tangada Mark Avreliyning otliq haykali va Piazza di Capitoline motifi tasvirlangan[4].

Shuningdek qarangTahrirlash

ManbalarTahrirlash

  1. 1,0 1,1 Sommella, Presicce 1997.
  2. „Palazzo dei Conservatori Museum“ (en). Musei Capitolini.
  3. Maria Elisa Tittoni Monti, Alessandro Nicosia La storia racconta IL NATALE DI ROMA. — Gangemi, 2009. — С. 79. — ISBN 978-8849216653
  4. „National sides (Italy)“ (en). Coins. European Central Bank.

AdabiyotlarTahrirlash

  • Siebler M. Römische Kunst. — Köln: Taschen GmbH, 2005. — S. 72. — ISBN 978-3-8228-5451-8
  • Anna Mura Sommella e Claudio Parisi Presicce, eds. Marco Aurelio e la sua copia. — Roma: Silvana Editoriale, 1997. — ISBN 978-8882150297

HavolalarTahrirlash