Birinchi yordam — versiyalar orasidagi farq

k
imlo
(Maqolaga {{OʻzME}} andozasi qoʻshildi)
k (imlo)
'''Birinchi yordam''' — baxtsiz hodisalar roʻy berganda, kishi shikastlanganda yoki toʻsatdan kasal boʻlib qolganda uning hayotini saklab qolish va yomon asoratlardan omon qolishi uchun koʻrsatiladigan tez va oddiy tadbirlar majmui; tibbiy xodim yetib kelguncha yoki ularni kasalxonaga olib borguncha amalga oshiriladi. B. yo. oʻz-oʻziga yoki boshqalar tomonidan (oʻzaro) koʻrsatilishi mumkin. Shikastlangan odam jarohatini oʻzi bogʻlay olsa, zaharlanish alomati boʻlganida, mas, koʻp suyuqlik ichib meʼdani yuvish va qayt qilishga quvvati kelsa, oʻz-oʻziga B. yo. koʻrsatishi mumkin. Oʻzaro B. yo. odatda boshka kishi tomonidan koʻrsatiladi. Kishining hayoti xavf ostida qolganda, mas, qon ketganda, tok urganda, zaharlanishda, koma, shok va b. holatlarda darhol B. yo. koʻrsatish zarur. Keyingi koʻrsatiladigan tibbiy yordam B. yo.ning qanchalik toʻgʻri koʻrsatilganligiga bogʻliq. Mac, suyak ochiq singanda bogʻlov va shina (taxtakach)ning tez va toʻgʻri qoʻyilishi (q. Immobilizatsiya), koʻpincha shok va b. ogʻir kasalliklarning oldini olishga, shikastlanib behush yotgan kishini yonboshi b-nbilan yotqizish traxeya va bronxlarga qusuq massasi hamda qon ketib qolmasligiga yordam beradi.
 
B. yo. uch xil tadbirlar majmuasini oʻz ichiga oladi: 1) tashki shikastlovchi omillar (elektr toki, bosib qolgan ogʻir narsa va b.) taʼsirini darhol bartaraf etish yoki shikastlangan kishini noqulay sharoitdan xoli qilish (suvdan, oʻt tushgan joydan olib chiqish va b.); 2) shikastlanish tarziga qarab B. yo. koʻrsatish (bular haqida q. [[Suyak chiqishi, Suyak sinishi, Zaharlanish, Hushdan ketish, Jarohatlanish, Kuyish va b]].); 3) yaqin atrofdagi kasalxona, poliklinikaga yetkazish. Odam toʻsatdan betob boʻlib qolganida, turli xil baxtsiz hodisalar roʻy berganida, albatta tez yordam chakirish, noiloj qolgan hollarda duch kelgan transportda davolash muassasasiga olib borish zarur. Toʻgʻri B. yo. koʻrsatish uchun doim tegishli bilim va malakani oshirib borish lozim. Ishxona, avtomashina va uydagi dori kugichada B. yo. uchun zarur boʻlgan hamma narsalar boʻlishi kerak.
516 159

ta tahrir