Bosh menuni ochish

Obligatsiya (lot. obligatio — majburiyat) — qiymatiga nisbatan egasiga (qatʼiy belgilangan daromad keltiruvchi) qimmatli qogʻoz, qarzni qaytarib berish va foiz toʻlashni tasdiqlovchi majburiyatnoma. Fond birjalarida sotiladi. O. aholi, korxona va tashkilotlar qoʻlidagi pul mablagʻlarini toʻplab, biror maqsad yoʻlida safarbar etish uchun chiqariladi. O., asosan, davlat, mahalliy va korporatsiya O.lariga boʻlinadi. Daromad davlat tomonidan chiqariladigan O. boʻyicha yutuq, kompaniyalar O.lariga foiz shaklida toʻlanadi. O. uyushtirilgan savdo orqali (birjalarda) va erkin joylashtiriladi. O. moddiy yoki pul mablagʻi evaziga kafolatlangan yoki kafolatlanmagan, yaʼni O. chiqaruvchilarning chin soʻzi va obroʻsi bilan taʼminlangan yoki taʼminlanmagan boʻlishi mumkin. Baʼzi O.lar konvertirlanadi (O. egasi uni boshqa O.ga almashtirib olish huqukiga ega boʻladi). O.ning bozor narxi uning nominalidan yuqori yoki past boʻladi.

Zayom O. ilk bora 17-asr boshlarida Angliyada chiqarilgan boʻlib, keyinchalik jahonning bir qancha mamlakatlarida muomalaga kiritilgan. Ular, asosan, davlat hamda aksiyadorlik kom-paniyalari tomonidan chiqarilib, ssuda kapitali bozorida erkin muomalada boʻlgan.

Oʻzbekistonda 1996 yildan Moliya vazirligi tomonidan yuridik shaxslarga moʻljallangan davlat qisqa muddatli O.lari muomalaga chiqarila boshlandi. O.ni sotishdan kelib tushgan mablagʻlar davlat byudjeti taqchilligini qoplashga yoʻnaltiriladi.[1]

ManbalarTahrirlash

  1. OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil