Qatʼiy qoʻllab-quvvatlash missiyasi

Qatʼiy qoʻllab-quvvatlash missiyasi (RSM) yoki "Qatʼiy yordam" operatsiyasi NATOning Afgʻonistondagi koʻp millatli missiyasi edi[1][2]. U 2015-yilning 1-yanvarida 2014-yil 28-dekabrda yakunlangan Xalqaro xavfsizlik kuchlari (ISAF) vorisi sifatida boshlangan[3][4]. Birlashgan Millatlar Tashkiloti Xavfsizlik Kengashining 2014-yildagi 2189-sonli rezolyutsiyasiga muvofiq[5], RSM Afgʻoniston xavfsizlik kuchlarini mamlakatga uzoq muddatli xavfsizlikni taʼminlash boʻyicha maslahat va taʼlim berishga qaratilgan jangovar boʻlmagan missiya edi. Amerika Qoʻshma Shtatlari va Afgʻoniston[5][6] oʻrtasida bu kelishuvlar 2015-yil 1-yanvardan amal qilishi kerak edi va agar ikki yil avvaldan ogohlantirish berib, eʼlon qilinmasa, „2024-yil oxirigacha va undan keyin ham amalda qoladi“ deb rozilik berilgan edi[7][8].

Missiyaning ISAFdan qatʼiy yordamga oʻtish marosimi, 2014-yil 28-dekabr. Kobul

2019-yil oktabr oyida RSM oʻzining eng katta qoʻshiniga ega boʻldi, bu armiya soni 17 178 kishi edi[9][10]. Bundan tashqari, RSMga 2015-yilda 42 ta davlat hissa qoʻshdi va bu uning eng yuqori choʻqqisiga chiqdi[10]. Eng katta kontingent AQSH hissasiga toʻgʻri keldi, Italiya, Germaniya va Turkiya esa yetakchi rol oʻynadi[11]. Vaqtinchalik va oʻtish rolini oʻynashni maqsad qilgan missiya 2021-yil boshida 10 000 atrofida boʻlgan oʻz kuchlarini bosqichma-bosqich olib chiqdi. 2021-yil 14-aprelda Shimoliy Atlantika Kengashining Vazirlar bayonoti orqali NATO 1-maygacha RSM qoʻshinlarini[12] qisqartirishini eʼlon qildi va missiya 2021-yil 12-iyulda rasman tarqatib yuborildi[13]. Qolgan baʼzi kuchlar 2021-yil 31-avgustga qadar tartibsiz holda olib chiqilgunga qadar mamlakatda harbiy mavjudligini davom ettirdilar.

Huquqiy asosTahrirlash

Qatʼiy qoʻllab-quvvatlash missiyasi (RSM) operatsiya rejasi 2014-yil iyun oyi oxirida NATOga aʼzo davlatlar tashqi ishlar vazirlari tomonidan tasdiqlangan va tegishli kuchlar maqomi toʻgʻrisidagi bitim Afgʻoniston Prezidenti Ashraf Gʻani va NATOning Afgʻonistondagi Oliy fuqarolik vakili Maurits Yoxems tomonidan Kobulda imzolangan. 2014-yil 30-sentabrda[14] Birlashgan Millatlar Tashkiloti Xavfsizlik Kengashi Afgʻonistondagi yangi xalqaro missiyani qoʻllab-quvvatlash maqsadida Birlashgan Millatlar Tashkiloti Xavfsizlik Kengashining 2189-rezolyutsiyasini bir ovozdan qabul qildi[15].

Maqsadlar va joylashtirishTahrirlash

Missiyaning maqsadi Afg‘oniston xavfsizlik kuchlari va muassasalarini Tolibon, Haqqoniy tarmog‘i va IShID-K kabi ekstremistik guruhlar bilan to‘qnashuvlarida o‘qitish, maslahat va yordam ko‘rsatishdan iborat edi[16][17][18].

Qatʼiy qoʻllab-quvvatlash missiyasi NATO va Afgʻonistondagi hamkor davlatlardan taxminan 17 000 nafar xodimdan iborat edi. Operatsiya rahbari Afgʻonistondagi Amerika Qoʻshma Shtatlari kuchlari qoʻmondoni bilan har doim bir xil mavqega boʻlgan.

Kuchlar Kobuldagi markaz va Bagram aerodromi va toʻrtta qoʻllab-quvvatlovchi spiker oʻrtasida taqsimlangan[19]. Spikerlar Afgʻoniston milliy armiyasining oltita korpusidan toʻrttasini bevosita qoʻllab-quvvatlagan Train Advise Assist Commands (TAACs) tomonidan tuzilgan. Train Advise Assist Command — Poytaxt sobiq mintaqaviy qoʻmondonlik poytaxti oʻrnini egalladi. TAAC East Lagmon shahridagi FOB Gamberi kompaniyasining 201-korpusiga, TAAC janubi Qandahor xalqaro aeroportidan 205 -korpusga, TAAC West Hirotdagi 207-korpusga va TAAC Shimoliy Mozori Sharifdagi 209-korpusga yordam berdi.

Mamlakatning janubi-sharqiy qismida joylashgan 203-korpus vaqti-vaqti bilan Sharqiy TAAC maslahatchilariga duch keldi (bir manba buni „maslahat berish uchun uchish“ deb taʼriflagan)[20]. Janubi-gʻarbiy qismdagi 215-korpus Janubiy TAAC tomonidan qoʻllab-quvvatlanadi.

AQSh prezidenti Barak Obama 2016-yil 6-iyulda Oq uydan eʼlon qilingan yangilanishda, general Jon V.Nikolson, Birlashgan shtab boshliqlari raisi general Jozef Danford va AQSh Mudofaa vazirligi kotibi Eshton Karterning oʻzaro tavsiyalaridan soʻng, 2016-yil dekabrida oʻz maʼmuriyatining oxirigacha Afgʻonistonda 8400 ga yaqin askar qolishini maʼlum qildi[21].

2016-yil 31-dekabrda 9800 nafar qo‘shinning qolgan qismi olib chiqilib, 8400 askar to‘rtta garnizonda (Kobul, Qandahor, Bagrom va Jalolobod) joylashgan edi.

Afgʻonistonni qayta tiklash boʻyicha maxsus bosh inspektor (SIGAR) AQSh Kongressi tomonidan Afgʻonistonda qayta qurish dasturlarini amalga oshirish uchun Kongress ajratgan 117,26 milliard dollarni nazorat qilish uchun tayinlangan. SIGARning „Kongressga 2018-yil 30-apreldagi choraklik hisoboti“da shunday deyiladi: "[2018-yil 31-yanvar holatiga koʻra] mamlakatning jami tumanlarining 14,5 foizi isyonchilar nazorati yoki taʼsiri ostida [va qoʻshimcha 29,2 foizi] bahsli hududlar[22].

Nihoya va parchalanishTahrirlash

Vaqtinchalik va oʻtish rolini oʻynashni maqsad qilgan missiya 2021-yil boshida 10 000 atrofida boʻlgan oʻz kuchlarini bosqichma-bosqich olib chiqdi. 2021-yil 14-aprelda Shimoliy Atlantika Kengashining Vazirlar bayonoti orqali NATO 1-maygacha RSM qoʻshinlarini[23] qisqartirishini eʼlon qildi va missiya 2021-yil 12-iyulda rasman tarqatib yuborildi[24].

AQSh Mudofaa vaziri Lloyd Ostin tomonidan berilgan nom AQSh kuchlarining Afgʻoniston boʻylab barcha kuchlari 2021-yil 31-avgustga qadar olib chiqilgunga qadar mamlakatda harbiy mavjudligini davom ettiradi.

2021-yil noyabr oyida NATO „Afgʻonistondagi saboqlar jarayoni“ haqidagi maʼlumot hisobotini eʼlon qildi. NATO davlat xizmatchilari qoʻmitasining yettita yigʻilishi boʻlib oʻtdi va natija „har tomonlama koʻrib chiqish“ deb nomlandi. Qoʻmita raisi va Bosh kotibning operatsiyalar boʻyicha zamonaviy yordamchisi Jon Manza MAK doimiy vakillari va MAK tashqi ishlar vazirlari tomonidan koʻrib chiqilgan va muhokama qilingan xulosani taqdim etdi. NATO shtab-kvartirasi „Hududdan hisobot berishning oʻz vaqtida va dolzarbligini yaxshilash hamda Kengashda koʻproq interaktiv muhokamalar oʻtkazish mexanizmlarini koʻrib chiqishi kerak“ deb hisobladi[25][26].

SIGAR 2022-yil may oyida Kongressga „Afgʻon milliy mudofaa va xavfsizlik kuchlarining qulashi: uning yoʻq qilinishiga olib kelgan omillarni baholash“ sarlavhasi bilan hisobot berdi[27][28].

Taxminan 2010-yilda Afgʻonistondagi ISAF missiyasiga qoʻmondonlik qilgan general Devid Petreus oʻz intervyusida „Afgʻoniston qorongʻu asrlarga qaytdi“, deya taʼkidlaganidek, Buyuk Britaniya parlamentining tashqi ishlar qoʻmitasining ushbu masala boʻyicha hisobotini eʼlon qilish haqida missiya tugashini „yurakni ezuvchi, fojiali va halokatli“ deb taʼrifladi[29][30].

2022-yil iyun holatiga koʻra Afgʻoniston urushi komissiyasi hali hisobot bermagan[31].

Hissa qoʻshayotgan davlatlarTahrirlash

 
Crest qatʼiy qoʻllab-quvvatlash missiyasining xodimlar qismini aniqlash uchun ishlatiladi
 
Ittifoqchilar oʻrtasidagi mas’uliyatni taqsimlashni hujjatlashtiradigan qatʼiy qoʻllab-quvvatlash missiyasi xaritasi: TAAC — Poytaxt, TAAC — Shimoliy, TAAC — Janubiy, TAAC — Sharq, TAAC — Gʻarbiy
 
AQSh Davlat kotibi John Kerri Kobuldagi „Qatʼiy yordam“ shtab-kvartirasida askarlar bilan suhbatlashmoqda. 2016-yil 9-aprel
 
Gollandiyalik askar Afg‘onistonda Panzerfaust 3 ni o‘qqa tutdi, 2020-yil 30-sentabr. Niderlandiya Qurolli Kuchlarining 100 dan ortiq xodimlari „Qatʼiy yordam“ missiyasida ishtirok etdi.

2019-yil holatiga koʻra, missiyaga hissa qoʻshayotgan kuchlar orasida 8475 nafar amerikalik afgʻon kuchlarini oʻqitgan va ularga yordam bergan, 5500 ga yaqin amerikalik terrorizmga qarshi missiyalarda qatnashgan, 8673 ittifoqchi askar va 27000 harbiy pudratchi bor[32].

2018-yil fevral oyida missiyani qoʻllab-quvvatlash uchun AQShning yangi turdagi boʻlinmasi — Xavfsizlik kuchlariga koʻmak brigadalari Afgʻonistonga joʻnatishni boshladi[33].

Birlashgan Qirollik 2018-yil iyul oyida Afg‘onistonga yana 440 nafar britaniyalik xodimini jo‘natmoqchi ekanligini eʼlon qildi. Qo‘shimcha xodimlarning qariyb yarmi 2018-yil avgust oyida, qolgan yarmi esa 2019-yilning fevralida joylashtirildi. Bu 2019-yil boshiga kelib mamlakatdagi britaniyalik xodimlarning umumiy sonini 650 dan 1090 gacha oshirdi[34].

2021-yil fevral holatiga koʻra Afgʻonistonda xodimlari boʻlgan davlatlar (toʻliq statistik maʼlumotlar oxirgi marta olib chiqilgunga qadar eʼlon qilingan) quyidagilar. Missiya 2021-yil 12-iyulda tugatildi va bir qancha mamlakatlarda xodimlar mavjud edi, ularning hammasi 2021-yil 31-avgustgacha olib ketildi[35].

Mamlakatlar Xodimlar soni

(2021-yil sentabr)
Xodimlar soni

(2021-yil fevral)
Tugatilgan sana
  Albaniya 99 2021-yil 21-iyun[36]
  Armaniston 121 2021-yil 4-mart[37]
  Avstraliya 80 2021-yil 1-iyul[38]
  Avstriya 16 2021-yil 18-iyun[39]
  Ozarbayjon 120 2021-yil 26-avgust[40]
  Belgiya 66 2021-yil 23-iyun[41]
  Bolgariya 117 2021-yil 24-iyun[42]
  Xorvatiya 107 (2020-yil fevral)[43] 2020-yil 13-sentabr[44]
  Chexiya 52 2021-yil 27-iyun[45]
  Daniya 135 2021-yil 22-iyun[46]
  Estoniya 45 2021-yil 23-iyun[47]
  Finlandiya 20 2021-yil 8-iyun[48]
  Fransiya 266 2021-yil 28-avgust
  Gruziya 860 2021-yil 28-iyun[45]
  Germaniya 1,300 2021-yil 29-iyun[49]
  Gretsiya 11 2021-yil 4-iyul
  Vengriya 8 2021-yil 8-iyun[50]
  Islandiya 3 (2019-yil iyun)[51] Aniq sana nomaʼlum,

lekin 2019-yil oktabrgacha bekor qilindi

  Irlandiya 7 (2016-yil iyun) 2016-yil 6-mart[52]
  Italiya 895 2021-yil 29-iyun[53]
  Latviya 2 2021-yil 3-iyul[54][55]
  Litva 40 2021-yil iyun oxiri[56][57]
  Lyuksemburg 2 2021-yil 19-may[58]
  Mo'g'uliston 233 2021-yil 7-iyun[59]
  Montenegro 32 2021-yil
  Niderlandiya 160 2021-yil 24-iyun[46]
  Yangi Zelandiya 6 2021-yil 29-mart[60]
  Shimoliy Makedoniya 17 2021-yil 29-iyun[61]
  Norvegiya 101 2021-yil 26-iyun[46]
  Polsha 290 2021-yil 30-iyun[62]
  Portugaliya 174 2021-yil 23-may
  Ruminiya 619 2021-yil 26-iyun[46]
  Slovakiya 25 2021-yil 16-iyun[63]
  Sloveniya 6 2021-yil 20-may[64]
  Ispaniya 24 2021-yil 13-may[65]
  Shvetsariya 16 2021-yil 25 May [65]
  Turkiya 600 2021-yil 27-avgust[66]
  Ukraina 10 2021-yil 5-iyun[67]
  Buyuk Britaniya 750 2021-yil 28-avgust[68]
  AQSh 3,500[69] 2021-yil 30-avgust[70]
Umumiy 0 10,624

Komandirlar roʻyxatiTahrirlash

Qoʻmondonlar (RSM qoʻmondonlari)
FISh Mamlakat Muddat
General Jon F Kempbell   AQSH 2015-yil — 2-yanvar. 2016-yil mart
General Jon V Nikolson Jr   AQSH 2016-yil — 2-mart. 2018-yil sentabr
General Ostin S Miller   AQSH 2018-yil — 16-sentabr. 2021-yil iyul

USFOR-A qoʻmondoni bevosita Mudofaa vaziriga boʻysunadigan Qoʻshma Shtatlar Markaziy qoʻmondonligiga (CENTCOM) boʻysunadi. Ushbu hisobotning huquqiy asosi 10 USC 164 (d) (1) boʻlimida belgilangan. Qatʼiy qoʻllab-quvvatlash missiyasi qoʻmondoni (COMRS) Mudofaa vaziriga bevosita hisobot berishi shart emas. Aksincha, u AQSh CENTCOM qoʻmondoni orqali hisobot beradi. COMRS NATO qoʻmondonlik zanjiriga Birlashgan kuchlar qoʻmondonligi — Brunssum orqali boʻysunadi, u NATO Yevropa Ittifoqi Oliy Bosh Qoʻmondoni (SACEUR) ga boʻysunadi[71].

Komandir oʻrinbosarlari (RSM qoʻmondoni oʻrinbosari)
Oʻrinbosar Mamlakat Muddat
General- leytenant Karsten Jeykobson   Germaniya 2015-yil yanvaridan 2015-yil iyulgacha
General-leytenant Tim Radford   Buyuk Britaniya 2015-yil 5-iyulgacha. 2016-yil aprel
General-leytenant Sandy Storri   Buyuk Britaniya 2016-yil 30-aprelgacha. 2017-yil yanvar
General-leytenant Rosario Kastelano   Italiya 2017-yil 24-yanvargacha. 2017-yil oktabr
General-leytenant Richard Kripvel   Buyuk Britaniya 2017-yil 10-oktabrgacha. 2018-yil noyabr
General-leytenant Salvatore Kamporeale   Italiya 2018-yil noyabrdan 2019-yil noyabrgacha
General-leytenant Giles Xill   Buyuk Britaniya 2019-yil 16-noyabrgacha. 2020-yil dekabr
General-leytenant Nikola Zanelli   Italiya 2020-yil 16-dekabrgacha. 2021-yil iyul


ManbalarTahrirlash

  1. „Resolute Support Mission: Key Facts and Figures“. NATO (fevral 2021).
  2. „NATO chief, Afghan president welcome "new phase" as combat role ends“. DPA. DPA (2-dekabr 2014-yil). Qaraldi: 7-fevral 2015-yil.
  3. „NATO-led Resolute Support Mission in Afghanistan“. NATO (27-noyabr 2014-yil). Qaraldi: 16-dekabr 2014-yil.
  4. „Afghanistan: Security Council backs agreement on new non-combat NATO mission“. United Nations News Centre (12-dekabr 2014-yil). Qaraldi: 3-iyul 2021-yil.
  5. 5,0 5,1 „S/RES/2189(2014) - e - S/RES/2189(2014) -Desktop“.
  6. „Statement by the President on the Signing of the Bilateral Security Agreement and NATO Status of Forces Agreement in Afghanistan“. The White House. Office of the Press Secretary (30-sentabr 2014-yil).
  7. Thom Shanker and Rod Nordland. „Pact May Extend U.S. Troops' Stay in Afghanistan“. The New York Times (20-noyabr 2013-yil). Qaraldi: 21-noyabr 2013-yil.
  8. „Senators Suggest Termination of US-Afghan Pact“. Ariana News (8-yanvar 2017-yil).
  9. „Resolute Support Mission (RSM): Key Facts and Figures for October 2019“.
  10. 10,0 10,1 NATO. „Archive ISAF Placemats“ (en). NATO. Qaraldi: 29-yanvar 2022-yil.
  11. NATO. „Resolute Support Mission in Afghanistan“ (en). NATO. Qaraldi: 8-yanvar 2022-yil.
  12. „NATO RESOLUTE SUPPORT Mission Is Ending“ (14-aprel 2021-yil).
  13. „The Last Commander“. Politico (16-iyul 2021-yil).
  14. „NATO-led Resolute Support Mission in Afghanistan“. NATO (27-noyabr 2014-yil). Qaraldi: 16-dekabr 2014-yil.
  15. „Afghanistan: Security Council backs agreement on new non-combat NATO mission“. United Nations News Centre (12-dekabr 2014-yil). Qaraldi: 3-iyul 2021-yil.
  16. „An Update On Our Mission in Afghanistan“. whitehouse.gov (6-iyul 2016-yil). Qaraldi: 18-iyul 2016-yil.
  17. Rosenberg, Matthew. „In Reversal, Obama Says U.S. Soldiers Will Stay in Afghanistan to 2017“. The New York Times (15-oktabr 2015-yil). Qaraldi: 1-sentabr 2017-yil.
  18. Velloso. „US launches airstrikes against Taliban in Afghanistan“ (en-GB). International Insider (7-iyun 2020-yil). Qaraldi: 7-iyun 2020-yil.
  19. „NATO-led Resolute Support Mission in Afghanistan“. NATO (27-noyabr 2014-yil). Qaraldi: 16-dekabr 2014-yil.
  20. „Resolute Support“. Afghan War News. Afghan War News. Qaraldi: 7-fevral 2015-yil.
  21. „An Update On Our Mission in Afghanistan“. whitehouse.gov (6-iyul 2016-yil). Qaraldi: 18-iyul 2016-yil.
  22. „April 30, 2018 Quarterly Report to Congress“.
  23. „NATO RESOLUTE SUPPORT Mission Is Ending“ (14-aprel 2021-yil).
  24. „The Last Commander“. Politico (16-iyul 2021-yil).
  25. „Afghanistan Lessons Learned Process“. NATO (noyabr 2021).
  26. Rynning, Sten; Hilde, Paal Sigurd; Cox, Michael (2022). "Operationally Agile but Strategically Lacking: NATO's Bruising Years in Afghanistan". LSE Public Policy Review 2 (3). doi:10.31389/lseppr.55. https://ppr.lse.ac.uk/articles/10.31389/lseppr.55/#n10. 
  27. {{Yangiliklar manbasi}} andozasidan foydalanishda title= parametri belgilanishi kerak.
  28. „US withdrawal prompted collapse of Afghan army: Report“. Al Jazeera Media Network (18-may 2022-yil).
  29. Mee, Sarah-Jane. „'Afghanistan's gone back to the dark ages,' says General Petraeus“. Sky News. YouTube (24-may 2022-yil).
  30. Nevett, Joshua. „Afghanistan: UK's withdrawal a disaster, inquiry concludes“. BBC (24-may 2022-yil).
  31. „Research expert disagrees with recent SIGAR report on Afghanistan“. Sinclair Broadcast Group. GOVERNMENT MATTERS (5-iyun 2022-yil).
  32. „Operation Freedom's Sentinel: Lead Inspector General Report to the United States Congress, April 1, 2019 – June 30, 2019“. Department of Defense Office of the Inspector General 47–48 (20-avgust 2019-yil). Qaraldi: 12-oktabr 2019-yil.
  33. „First troops among new front-line adviser brigade arrive in Afghanistan“. Stars and Stripes. Qaraldi: 6-sentabr 2018-yil.
  34. „Afghanistan: UK to send 440 more non-combat troops“. BBC News (10-iyul 2018-yil).
  35. „Resolute Support Mission: Key Facts and Figures“. NATO (fevral 2021).
  36. „Kthehen në atdhe pas misionit në Kabul e Afganistan kontingjentet "Resolute Support Mission"“ (sq). Ministry of Defence (21-iyun 2021-yil). Qaraldi: 5-iyul 2021-yil.
  37. „Armenian Peacekeepers Left Afghanistan in March“. hetq.am.
  38. „'It's really hard to say it was worth it': Final Australian troops leave Afghanistan, 20 years after mission began“. www.abc.net.au (30-iyun 2021-yil).
  39. „Letzter österreichischer Soldat verlässt Afghanistan“ (de). ORF (16-iyun 2021-yil). Qaraldi: 5-iyul 2021-yil.
  40. „Azerbaijani peacekeepers are withdrawn from Afghanistan“. Ministry of Defense of the Republic of Azerbaijan. Qaraldi: 28-avgust 2021-yil.
  41. „Bh. vojnici vratili se iz Afganistana, pogledajte emotivne susrete s porodicama“ (bs). Klix.ba (23-iyun 2021-yil). Qaraldi: 5-iyul 2021-yil.
  42. „The Bulgarian military return from Afghanistan“. bnr.bg.
  43. „Resolute Support Mission (RSM): Key Facts and Figures-Feb 2020“.
  44. „Last Croatian troops in NATO leave Afghanistan“ (en-US). The Frontier Post (13-sentabr 2020-yil). Qaraldi: 22-iyul 2021-yil.
  45. 45,0 45,1 „Czech, Georgia complete troops withdrawal from Afghanistan“. menafn.com.
  46. 46,0 46,1 46,2 46,3 „Last German, Italian troops leave Afghanistan after nearly 20 years“. euronews (29-iyun 2021-yil).
  47. „Ceremony marks end of Estonia's 18 year Afghanistan presence“. www.news.err.ee (2-iyun 2021-yil). Qaraldi: 2-iyun 2021-yil.
  48. „Viimeiset suomalaissotilaat palasivat Afganistanista kotimaahan“. Maavoimat (9-iyun 2021-yil). Qaraldi: 9-iyun 2021-yil.
  49. „Germany pulls last troops from Afghanistan, ending nearly 20-year mission | DW | 29.06.2021“. DW.COM.
  50. „Last Hungarian Afghanistan Mission Soldiers Arrive Back – with PHOTOS!“ (9-iyun 2021-yil).
  51. „Resolute Support Mission (RSM): Key Facts and Figures-June 2019“.
  52. „Ireland declares 'End of Mission' at Camp Resolute Support, Kabul“.
  53. „L'Italia si è ritirata dall'Afghanistan Ammainato il tricolore a Herat, finisce dopo 20 anni la missione più difficile“. Corriere della Sera (8-iyun 2021-yil). Qaraldi: 8-iyun 2021-yil.
  54. „Latvija izvedusi visus karavīrus no Afganistānas“. delfi.lv (3-iyul 2021-yil).
  55. „Latvia has withdrawn all troops from Afghanistan“ (4-iyul 2021-yil).
  56. „Lithuania completes withdrawal from Afghanistan, troops to receive awards in Vilnius“. lrt.lt (9-iyul 2021-yil).
  57. „The last of Lithuanian soldiers returned home from Afghanistan, ending a 19-year involvement in the country.“ (10-iyul 2021-yil).
  58. „Two Luxembourgish soldiers return from Afghanistan“. RTL Today (20-may 2021-yil). Qaraldi: 29-may 2021-yil.
  59. „Дэслэгч генерал Д.Ганзориг: МАНАЙ ЦЭРГҮҮДИЙН ҮҮРЭГ ГҮЙЦЭТГЭЛТ ХОЁР УЛСЫН НАЙРАМДАЛТ ХАРИЛЦААГ УЛАМ БЭХЖҮҮЛЖ ЧАДЛАА“ (mn). General Staff of the Mongolian Armed Forces - "At a time when the last military security team, which has been working with the US Armed Forces on NATO's "Decision-Making Support" in the Islamic Republic of Afghanistan, has recently returned home to Mongolia." (17-iyun 2021-yil). Qaraldi: 5-iyul 2021-yil.
  60. „New Zealand Defence Force withdraws remaining personnel from Afghanistan“. Army Technology (29-mart 2021-yil). Qaraldi: 29-may 2021-yil.
  61. „European Troops Return Home From Afghanistan As U.S. 'Days Away' From Completing Pullout“. RFE/RL.
  62. „European troops quietly return from Afghanistan“. Associated Press (30-iyun 2021-yil).
  63. „SVK Armed Forces end their 20-year-long engagement in Afghanistan“. Ministry of Defence of the Slovak Republic (17-iyun 2021-yil). Qaraldi: 5-iyul 2021-yil.
  64. „Slovenian soldiers already pulled out of Afghanistan“. STAnews (26-may 2021-yil). Qaraldi: 26-may 2021-yil.
  65. 65,0 65,1 „Most European troops exit Afghanistan quietly after 20 years“ (en). AP NEWS (30-iyun 2021-yil). Qaraldi: 23-iyul 2021-yil.
  66. „Türk askerinin Afganistan'dan tahliyesi tamamlandı“. Habertürk (27-avgust 2021-yil). Qaraldi: 27-avgust 2021-yil.
  67. „Ukraine withdraws its troops from Afghanistan“. Kyiv Post (9-iyun 2021-yil). Qaraldi: 9-iyun 2021-yil.
  68. „Final British troops leave Afghanistan to end 20-year campaign“. TheGuardian.com (28-avgust 2021-yil). Qaraldi: 29-avgust 2021-yil.
  69. Gibbons-Neff, Thomas. „U.S. Has 1,000 More Troops in Afghanistan Than It Disclosed“. The New York Times (14-mart 2021-yil).
  70. „Final US planes leave Kabul airport after two decades of war in Afghanistan“. Deutsche Welle. Qaraldi: 30-avgust 2021-yil.
  71. „Advance Policy Questions for Lieutenant General Austin Miller, U.S. Army Nominee for Commander, Resolute Support Mission and Commander, United States Forces-Afghanistan“. Senate Armed Services Committee (19-iyun 2018-yil).

HavolalarTahrirlash