Bosh menuni ochish

Qozon (tat. Казан, Qazan) — Rossiya Federatsiyasi tarkibidagi shahar, Tatariston Respublikasining poytaxti, Volga daryosining so'l qirg'og'idag yirik port shahar. Rossiyaning iqtisodiy, siyosiy, ilmiy, madaniy markazlaridan biri. Volga daryosi chap sohilida. Yirik daryo porti. Qozon stansiyasi. Avtomobil yoʻllari chorrahasi. Aeroport bor. Aholisi 1105,3 ming kishi (2002). 5 maʼmuriy tumanga boʻlingan.

Shahar, Tataristonning poytaxti
Qozon
tat. Казан
Bayroq Gerb
Bayroq Gerb
Mintaqa Tatariston Respublikasi
Shahariy okrug Qozon
Koordinatalari 55°47′27″N 49°06′52″E / 55.79083°N 49.11444°E / 55.79083; 49.11444Koordinatalari: 55°47′27″N 49°06′52″E / 55.79083°N 49.11444°E / 55.79083; 49.11444
Hokim Ilsur Raisovich Metshin
Asos solingan 1005
Ilk eslatilishi 1391
Maydoni 425.3 km²
Markazi balandligi 60 m
Aholisi #Н/Д[1] nafar ([[#Н/Д[2]-yil|#Н/Д[2]]])
Zichlik 1915 kishi/km²
Aglomeratsiya 1 560 000[3]
Konfessiyaviy tarkibi musulmonlar, pravoslavniylar и др.
Etnoxoronim qozonlik, qozonliklar
Telefon kodi 843
Pochta indeksi 420xxx
Avtomobil kodi 16, 116, 716
[[{{{identifikator turi}}}]] 92401
Rasmiy sayti http://kzn.ru/
(rus.) (ingl.) Andoza:Ref-tt
Mukofotlar Order of Lenin ribbon bar.png
Shahar kuni 30-avgust
Qozon (Yer)
Qozon


Qozondagi Kremlning ko'rinishi
Bauman ko'chasi
Nurilla masjidi

Qozonga 1-ming yillik oxirida Qozon daryosining oʻrta oqimida bulgʻorlar asos solgan. 1399 yilda Moskva knyazi Yuriy Dmitriyevich qoʻshinlari tomonidan Qozon vayron qilindi va 30 — 40 yildan soʻng qayta tiklandi. Keyinchalik shahar oʻrnida Kreml qurildi. 15-asrdan Oʻrta Volga boʻyining yirik iqtisodiy va savdo markazi, 1438 yildan Qozon xonligining poytaxti. 1552 yilda rus podshosi Ivan Grozniy qoʻshinlari tomonidan bosib olingan. 1708 yil dan Qozon gubernyasi markazi. 19-asrda Qozonda sanoat korxonalari paydo boʻla boshladi. 1804 yilda universitet ochildi. q. 1920—90 yillarda Tatariston ASSR poytaxti.

Mashinasozlik (aviasozlik, motor-sozlik, "Teplokontrol", vakuum texnikasi ishlab chiqarish birlashmalari; kompressor, elektron-hisoblash texnika mahsulotlari ishlab chiqarish va boshqalar) va metallsozlik, kimyo va neft kimyosi ("Kazan-orgsintez", "Tasma", kimyo-farmatsevtika korxonalari; sintetik kauchuk, uy-roʻzgʻor kimyosi mahsulotlari va boshqalar), yengil (moʻyna, koʻn-teri mahsulotlari va boshqalar), oziq-ovqat sanoatlari rivojlangan. 11 oliy oʻquv yurti (shu jumladan, universitet, konservatoriya), 6 teatr (opera va balet teatri va boshqalar), 8 muzey (Tatariston Respublikasi, tasviriy sanʼat, M.Gorkiy nomidagi muzeylar va boshqalar) bor. Shaharda meʼmoriy yodgorliklardan Kreml va yodgorliklar majmuasi (16—18-asrlar), shu jumladan, Suyumbeka minorasi (17— 18-asr boshlari), Petropavlovsk sobori (18-asr, hozirgi sobor binosi — planetariy), Marjoniy masjidi (18-asr), gubernator saroyi (19-asr), qozon universiteti majmuasi (19-asr, klassitsizm uslubida qurilgan) saqlangan. Qozonda shaharning bunyod etilganiga 1000 yil toʻlganligi munosabati bilan bir yoʻla 5 ming kishi namoz oʻqiydigan toʻrt minorali Qul Sharif jome masjidi oʻz oʻrnida qayta tiklandi. Yevropada eng katta boʻlgan bu masjid 1552 yil Ivan Grozniy Qozonni bosib olgan vaqtda butunlay buzib tashlangan edi.

Qozon Kremli YUNESKO tomonidan Jahon merosi roʻyxatiga kiritilgan (2000). 2005 yil Qozonning 1000 yilligi nishonlandi. Metropoliten ishga tushirildi.

TarixiTahrirlash

Volga Bulg'oriyasi chegarasida qal'a sifatida qurilgan. XIIIXIV asrlarda Qozon Oltin Oʻrda tarkibidagi muhim savdo va siyosiy markaz bo'lgan. 1438-yildan boshla Qozon xonligining poytaxtiga aylangan. Shahar nomining ma'nosi kelib chiqishi haqida turli xil fikrlar bor.



  1. Qozon > Данные не обнаружены. Возможно страница переименовывалась. Проверьте справочникКатегория:Википедия:Статьи с неправильными параметрами шаблона Население
  2. Qozon > Данные не обнаружены. Возможно страница переименовывалась. Проверьте справочникКатегория:Википедия:Статьи с неправильными параметрами шаблона Население
  3. [1]