Ronnie Walter Cunningham (1932-yil 16-martda tugʻilgan) — nafaqadagi amerikalik astronavtdir. 1968-yilda u Apollon 7 missiyasida oy moduli uchuvchisi boʻlgan. U NASAning uchinchi fuqarolik astronavti (Nil Armstrong va Elliot Sidandan keyin), shuningdek, qiruvchi uchuvchi, fizik, tadbirkor, venchur kapitalist va „Umumamerikalik yigitlar“ kitobining muallifi edi. 1987-yilda Donn F. Eisele va 2007-yilda Uolli Schirra vafot etganidan soʻng, Cunningham Apollon 7 ning omon qolgan oxirgi ekipaj aʼzosi hisoblanadi.

R. Walter Cunningham
Walter Cunningham.jpg
Cunningham portreti, 1964-yil
Tavalludi
Ronnie Walter Cunningham

16-mart 1932-yil (1932-03-16) (90 yosh)
Kreston, Ayova, AQSH
Vafoti 3-yanvar 2023[1]
Fuqaroligi AQSh
Kasbi Jangchi uchuvchi
Millati AQSh bayrogʻi
Mukofotlari

NASA Distinguished Service Medal.jpg

Exceptional Service Medal.jpg
Kosmik karyera
Daraja Polkovnik, Marine Forces Reserve insignia (transparent background).png Amerika Qoʻshma Shtatlari dengiz piyodalari qoʻriqxonasi
Kosmosdagi vaqt
10 kun 20 soat 08 minut
Tanlash 1963 NASA Group 3
Missiyalar Apollo 7
Missiya belgisi
AP7lucky7.png
Isteʼfo 1971-yil 1-avgust

BiografiyaTahrirlash

Erta hayot, taʼlim va harbiy martabaTahrirlash

Cunningham 1932-yil 16-martda Ayova shtatining Creston shahrida tugʻilgan.[2] U 1950-yilda Kaliforniyaning Los-Anjeles shahridagi Venetsiya oʻrta maktabini tamomlagan.[3][4]

Oʻrta maktabni tugatgach, Cunningham Santa Monika kollejida tahsil oldi,[5] 1951-yilda AQSh dengiz flotiga qoʻshildi va 1952-yilda parvozlarni tayyorlashni boshladi. U 1953-yildan 1956-yilgacha AQSh dengiz piyodalari korpusida qiruvchi uchuvchi sifatida faol xizmat qilgan va Koreyada tungi qiruvchi uchuvchi sifatida 54 ta missiyani bajargan. Cunningham Koreyaga ilk bor joʻnab ketganida ham tinchlik muzokaralari davom etayotgan edi va u kelishidan oldin Koreya oʻt ochishni toʻxtatish toʻgʻrisidagi bitim imzolangan edi.[6] 1956-yildan 1975-yilgacha u Qoʻshma Shtatlar dengiz piyodalari qoʻriqxonasida xizmat qilgan va oxir-oqibat polkovnik unvoni bilan isteʼfoga chiqqan.[3]

Cunningham Kaliforniyalik sobiq norvegiyalik Lo Ella Irbi bilan turmush qurdi va Brayan va Kimberli ismli ikki farzandli boʻldi. Uolter va Lo Ella oxir-oqibat ajrashishdi.

Faol xizmatdan soʻng, Cunningham 1958-yilda UCLAga koʻchib oʻtishdan oldin Santa Monika kollejida oʻqishni davom ettirdi.[5] Cunningham 1960-yilda sanʼat bakalavri darajasini va 1961-yilda Los-Anjelesdagi Kaliforniya universitetida fizika boʻyicha sanʼat magistri darajasini imtiyozli diplom bilan oldi. U RAND korporatsiyasida ishlagan vaqtida UCLAda fizika boʻyicha falsafa doktori ilmiy darajasini olish uchun dissertatsiyadan tashqari barcha talablarni bajardi.[3]

 
Kanningem Apollon 7 missiyasi paytida

NASA karyerasiTahrirlash

1963-yil oktabr oyida Kanningem NASA tomonidan tanlangan astronavtlarning uchinchi guruhidan biri edi. 1968-yil 11-oktabrda u Apollon missiyasining birinchi parvozi boʻlgan Apollon 7 ning oʻn bir kunlik parvozi uchun oy moduli uchuvchisi oʻrnini egalladi.[3] Parvozda Oy moduli yoʻq edi va Kanningem uchirish va navigatsiyadan tashqari barcha kosmik kemalar tizimlari uchun javobgar edi. Ekipaj koʻplab tizim sinovlaridan oʻtdi va xizmat koʻrsatish moduli-dvigatelni yoqish sinovini va kosmik kema tizimlarining aniqligini oʻlchashni muvaffaqiyatli yakunladi.[7] Shira sovuq parvoz paytida NASA rahbariyatidan qochib ketdi, ammo Cunningham Astronavtlar Skylab boʻlinmasini boshqarishda davom etdi va 1971-yilda NASAni tark etdi.[8][3]

Cunningham 4500 soatdan ortiq parvoz vaqtini, jumladan 3400 soatdan ortiq reaktiv samolyot va 263 soat kosmik parvoz vaqtini toʻplagan.[3]

NASAdan keyingi martabaTahrirlash

1974-yilda u Cunningham Garvard biznes maktabida olti haftalik ilgʻor menejment dasturida qatnashdi va keyinchalik bir qator xususiy korxonalarda biznesmen va investor sifatida ishladi.[3] 1977-yilda u oʻzining kosmonavtlik davrini eslatuvchi "Umumiy Amerika yigitlari" ni nashr etdi.[9] U, shuningdek, 2007-yilda "Oy soyasida" kosmik tarixi kitobining soʻzboshchisi va soʻzboshisi boʻlgan.[10] 2018-yilda Cunningham keyingi avlodni Marsga borishga ilhomlantirish uchun Kosmosga qaytishga kosmonavt maslahatchisi sifatida qoʻshildi.[11]

2008-yilda NASA Cunninghamni Apollon 7 missiyasi uchun NASAning „Buyuk xizmatlari uchun“ medali bilan taqdirladi.[12] Hozirda u radio tok-shousining boshlovchisi va spikeri. Cunningham, shuningdek, asosiy texnologiya kompaniyalarida maslahatchi boʻlib xizmat qiladi va Texas Aerokosmik komissiyasining raisi hisoblanadi.[3]

Global isish qarashlariTahrirlash

Cunningham antropogen global isish (AGW) haqidagi hozirgi asosiy gʻoyani rad etadi. 2010-yilda u „Global isish: faktlar va ishonch“ nomli muhokama maqolasini chop etdi. 2010-yil 15-avgustda Xyuston Chronicle jurnalida chop etilgan tahririyat maqolasida Cunningham empirik dalillar global isish haqidagi daʼvolarni qoʻllab-quvvatlamasligini taʼkidladi.[13]

TashkilotlarTahrirlash

Cunningham koʻplab tashkilotlarga aʼzosidir. U Amerika Aeronavtika va Astronavtika Institutining asoschilaridan biri, Amerika Astronavtika Jamiyati, Eksperimental Sinov uchuvchilar jamiyati, Amerika Geofizika Ittifoqi, Tadqiqot Klubi, Sigma Pi Sigma va Sigma Xi aʼzosi. H Kosmik tadqiqotchilar uyushmasi, Amerika inqilobining ikki yuz yili boʻyicha komissiya, Aviatsiya quyi qoʻmitasi, Xyuston savdo palatasi, Yerdan xabardorlik jamgʻarmasi va Kichik biznes investitsiya kompaniyalari milliy assotsiatsiyalari aʼzosi hisoblanadi.[14][3]

Mukofot va unvonlarTahrirlash

Cunningham koʻplab milliy va xalqaro mukofotlarga sazovor boʻlgan, jumladan:

  • NASA xizmatlari uchun medali[3]
  • NASAning ajoyib xizmatlari medali[15]
  • AIAA Haley Astronavtika mukofoti, 1969[3]
  • UCLA Professional Achievement mukofoti, 1969[3]
  • Maxsus Vasiylar mukofoti, Milliy Televizion sanʼat va fanlar akademiyasi (Emmi mukofoti), 1969[3]
  • Jasorat medali, Amerika legioni, 1975[3]
  • Eng yaxshi Amerika mukofoti, Amerika Konservativ Ittifoqi, 1975[3]
  • Kim kim[3] roʻyxatiga kiritilgan
  • Jorj Xeddavey mukofoti, 2000[3]
  • Xyuston shon-sharaf zali[3]
  • Xalqaro kosmik shon-sharaf zali, 1983-yilda kiritilgan[16]
  • AQSh kosmonavtlari shon-sharaf sohiblari, 1997-yilda kiritilgan[17]
  • Ayova aviatsiya shon-sharaf zali, 2003-yilda kiritilgan[3]
  • Xalqaro havo va kosmik shon-shuhrat zali, San-Diego havo va kosmik muzeyi, 2011-yilda tashkil etilgan.[3]

ShuningdekTahrirlash

  • Astronavt yodgorligi

ManbalarTahrirlash

  1. (unspecified title)
  2. „Biographical Data: Walter Cunningham NASA ASTRONAUT (FORMER)“. NASA (iyul 2014). Qaraldi: 16-yanvar 2021-yil.
  3. 3,00 3,01 3,02 3,03 3,04 3,05 3,06 3,07 3,08 3,09 3,10 3,11 3,12 3,13 3,14 3,15 3,16 3,17 3,18 3,19 „Biographical Data: Walter Cunningham NASA ASTRONAUT (FORMER)“. NASA (iyul 2014). Qaraldi: 16-yanvar 2021-yil. „Biographical Data: Walter Cunningham NASA ASTRONAUT (FORMER)“ (PDF). NASA. July 2014. Retrieved January 16, 2021.
  4. Walter Cunningham ~ 1950
  5. 5,0 5,1 Famous SMC Alumni Set Forth a Path of Excellence to Follow
  6. Interview at USC Institute for Creative Technologies, June 21, 2018
  7. „Lunar Module pilot on Apollo 7, the first launch of a manned Apollo mission“. New Mexico Museum of Space History. Qaraldi: 16-dekabr 2016-yil.
  8. Wade. „Apollo 7“. Encyclopedia Astronautica. 12-oktabr 2008-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-dekabr 2016-yil.
  9. Cunningham, Walter. The All-American Boys. New York: Macmillan Co., 1977. ISBN 9780025292406. 
  10. „In the Shadow of the Moon“. University of Nebraska Press. Qaraldi: 16-dekabr 2016-yil.
  11. „Back To Space | The Team“. Back To Space (5-fevral 2018-yil). Qaraldi: 24-iyul 2018-yil.
  12. „First Apollo flight crew last to be honored“. collectSPACE (20-oktabr 2008-yil). Qaraldi: 20-oktabr 2008-yil.
  13. Cunningham, Walter. „Climate change alarmists ignore scientific methods“. Houston Chronicle (15-avgust 2010-yil). Qaraldi: 3-aprel 2012-yil.
  14. „Walter Cunningham's memberships“. Walter Cunningham. Qaraldi: 14-dekabr 2016-yil.
  15. „'Feisty' Schirra Apologizes“. The San Francisco Examiner (3-noyabr 1968-yil), s. 28.
  16. Sheppard, David. „Space Hall Inducts 14 Apollo Program Astronauts“. El Paso Times (2-oktabr 1983-yil), s. 18.
  17. Meyer, Marilyn. „Ceremony to Honor Astronauts“. Florida Today (2-oktabr 1997-yil), s. 2B.

Qoʻshimcha oʻqishTahrirlash

HavolalarTahrirlash