Yuliy II (italyancha: Giulio II benedicente) — Mikelanjeloning yoʻqolgan bronza haykali, u tomonidan Bolonyada Rim Papasi Yuliy II buyrugʻi bilan yaratilgan.

Mikelanjelo"Yuliy II". Taxminan 1507-1508-yillar. Balandligi 292 sm, San-Petronio cherkovi, Bolonya, Italiya.
„Paygʻambar Doniyor“ (Mikelanjelo tomonidan freska)

Yaratilish tarixiTahrirlash

Yuliy II 1508-yilda Bolonyani zabt etdi va shahar oʻz hukmronligiga qaytishini nishonlash uchun Mikelanjeloga bronza haykalini yaratishga topshirdi[1]. Haykal ot ustida oʻtirgan pontifikni tasvirlashi kerak edi. Bu ish uchun Mikelanjelo 1000 dukat olishi kerak edi[2]. Mikelanjelo portretlarni yoqtirmasdi va bronza quyish uning sanʼati emas deb hisoblar edi, lekin itoat qilishga majbur boʻldi[3]. Birinchi urinish muvaffaqiyatsiz tugadi va haykalning pastki qismini eritishga toʻgʻri keldi[3].

Haykal 15-fevralda[4] nihoyasiga yetdi va 1508-yil 21-fevralda Bolonyadagi San-Petronio cherkovi[5] frontoniga oʻrnatildi. Mikelanjeloning oʻzi dastlab Florensiyaga qaytib, u yerda bir oydan kamroq vaqt qoldi[3], keyin esa Rimga[1] qaytdi. 1511-yil 30-dekabrda haykal vayron qilindi[6]. Vasarining soʻzlariga koʻra, u "Bentivoglio tomonidan vayron qilingan va bronza Alfonso Ferrarskiyga sotilgan, u undan „Yulia“ deb nomlangan katta toʻp yasagan va haykalning faqat boshini saqlab qolgan"[5].

Haykal oʻrniga Xudoning Ota haykali oʻrnatildi: „Bilingki, Xudoning Oʻzi Ustozdir“ (lotincha: Scitote quoniam Deus ipse est Dominus).

Ish haqida maʼlumotTahrirlash

Vasarining taʼrifiga koʻra, Mikelanjelo haykalning koʻrinishiga „(…) ulugʻvor, tantanali koʻrinishda, hashamatli ajoyib libosda, jasorat, kuch, energiya va jiddiylikka toʻla yuz ifodasini“ berdi[5]. Boʻlajak haykalning loydan yasalgan maketi Rim papasining Bolonyadan ketishidan oldin yakunlangan. „Yuliy II“ ning oʻng qoʻli bilan fotiha berayotgandek shakl va chap qoʻlida haykaltaroshning rejasiga koʻra, kitob boʻlishi kerak edi, lekin papa: „Menga qilich bering, men adabiyotni tushunmayman“ dedi[5].

Sanʼatdagi tasvirTahrirlash

Bachcho Bandinelli Klement VII maqbarasi dizayni Mikelanjelo[1] tomonidan yaratilgan ushbu haykal taʼsiri ostida yaratilgan. Loyihaning oʻzi rad etildi, ammo Bandinellining eskizi saqlanib qoldi. Unda papa oʻtirgan holda tasvirlangan, uning chap qoʻlida kitob bor, oʻng qoʻli esa juda keskin koʻtarilgan; butun tana goʻyo oʻqtalish uchun burilgan. Aynmanning soʻzlariga koʻra, bu yoʻqolgan haykal oʻzining davomini Siksta kapellasi shifti koʻrinishidagi Doniyor paygʻambar freskalaridan topgan[1]. U, shuningdek, Mikelanjeloning oʻtirgan figurani tasvirlaydigan boshqa asarlari „Juliano deʼ Medici“, „Lorenzo II Medici“ va „Muso“[1] ga parallel taʼkidlaydi.

Haykal Irving Stounning „Ogʻriqlar va quvonchlar“ (1961) biografik romanida eslatib oʻtilgan. Bronza ruhoniyning chap qoʻlida Avliyo Peterning yangi jomesi kalitlari boʻlishi kerak[7].

ManbalarTahrirlash

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Einem 1973.
  2. Symonds 1893.
  3. 3,0 3,1 3,2 Scigliano 2005.
  4. Hibbard 1974.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 Вазари 1970.
  6. Эрпель 1990.
  7. Irving Stone. „The Agony and the Ecstasy“ 516. www.scribd.com. 1-may 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-oktabr 2017-yil.

AdabiyotlarTahrirlash