Umumjahon merosi - butun insoniyat mulkini tashkil etuvchi buyuk madaniy va tabiiy yodgorlik (boylik)lar. 1972 yili YUNESKO Umumjahon madaniy va tabiiy yodgorliklarini saqlash toʻgʻrisidagi konvensiyani qabul qilgan (1975 yildan kuchga kirgan). Konvensiyani ratifikatsiya qilish (1992 yil boshlari)da 123 mamlakat qatnashgan. Umumjahon merosi roʻyxatida 80 mamlakatning 358 qurilish maydoni (1992 yil boshlari): alohida meʼmoriy inshoot va ansambllar — Akropol, Amyen va Shartr (Fransiya)dagi soborlar, Misr ehromlari, Tojmahal, Borobudur qasri, Varshavaning tarixiy markazi, Moskva Kremli va Qizil maydoni (Rossiya) va b.; shaharlar — Braziliya, Venetsiya (qoʻltiklari bilan birga) va b.; arxeologik qoʻriqxonalar — Delfa va b.; milliy bogʻlari va b. Hududlarida U. m. joylashgan davlat yodgorliklarni saqlashga javobgardir. U. m. oʻz nishoni (emblema, 1978 y. tasdiqlangan) va jamgʻarmasiga ega. YUNESKOning U. m. roʻyxatiga dunyo boʻyicha 1054 ta madaniy va tabiiy yodgorliklar kiritilgan (2021). [1] Bular ichida Oʻzbekistondan madaniy yodgorlik sifatida Xivadagi Ichan qalʼa (1990), Buxoro tarixiy markazi (1993), Shahrisabz tarixiy markazi (2000), Samarqand - Madaniyatlar chorraxasi (2001) hamda tabiat yodgorligi sifatida Gʼarbiy Tyan-Shyan (Ugom-Chotqol qo'riqxonasi, Qirgʻiziston va Qozogʻiston birgalikdagi tranchegaraviy obyekt) kiritilgan.[2]

ManbalarTahrirlash

  1. [[1]]. World Heritage List
  2. [[2]]. Uzbekistan UNESCO Country page