Kanada davlat bayrogʻi (fransuzcha: le Drapeau national du Canada),[1] koʻpincha oddiygina Kanada bayrogʻi yoki norasmiy ravishda Maple Leaf (zarang yaprogʻi) yoki l'Unifolié deb ataladi. Markazida 1∶2∶1 nisbatda oq kvadrat boʻlgan qizil maydondan iborat boʻlib, oq maydon markazida stiliz qilingan, qizil, 11 qirrali chinor bargi tasvirlangan.[2] Bu parlamentning ikkala palatasi tomonidan qabul qilingan va Kanada monarxi tomonidan mamlakatning rasmiy milliy bayrogʻi sifatida rasman eʼlon qilingan birinchi bayroqdir.[3] Bayroq Kanadaning asosiy va eng taniqli milliy ramziga aylangan.

Kanada bayrogʻi
Flag of Canada (Pantone).svg
Mamlakat Kanada
Mutanosibligi 1:2
Qabul qilindi 15-fevral, 1965-yil (57 yil avval) (1965-02-15)
Bayroq mualliflari George Stanley

1964-yilda Bosh vazir Lester B. Pearson Kanadaning rasmiy bayrogʻi yoʻqligi haqidagi davom etayotgan muammoni hal qilish uchun qoʻmita tuzdi va bu bayroqni Ittifoq bayrogʻiga almashtirish boʻyicha jiddiy bahs -munozaralarga sabab boʻldi. Uchta variantdan Kanada Qirollik harbiy kolleji bayrogʻiga asoslangan Jorj Stenli[4] tomonidan chinor barglari dizayni tanlab olindi. Bayroq birinchi marta 1965-yil 15-fevralda rasman paydo boʻlgan; har yili Kanada Davlat bayrogʻi kuni sifatida nishonlanadi.

Kanada Qizil bayrogʻi 1860-yillardan beri norasmiy foydalanilgan va 1945-yildagi Kengash buyrugʻi bilan rasman foydalanish uchun tasdiqlangan.[5] Shuningdek, Qirollik Ittifoqi bayrogʻi Kanadaning monarxga sodiqligini va Millatlar Hamdoʻstligiga aʼzoligini ramziy maʼnoda Kanadada rasmiy bayroq boʻlib qolmoqda.[6] Davlat bayrogʻiga qanday munosabatda boʻlish kerakligini belgilaydigan qonun yoʻq, lekin uni qanday koʻrsatish va uning bayroqlar ustunligi tartibida oʻrnini koʻrsatuvchi konventsiyalar va protokollar mavjud.

Kelib chiqishi va dizayniTahrirlash

 
Kanada davlat bayrogʻi uchun yasalish varaqasi.

Bayroq gorizontal nosimmetrikdir, shuning uchun old va orqa tomonlari bir xil koʻrinadi. Maple Leaf bayrogʻining kengligi ikki baravar balandlikda.[7] Har bir chegaradagi qizil maydon oq maydon yarmiga teng[8] va uning markazida stiliz qilingan qizil chinor bargi bor. Geraldik terminologiyada, asl qirollik eʼlonida koʻrsatilgan bayroqning yorligʻi „kanada rangparining birinchi qizil rangdagi chinor bargi“ dir.[9]

Chinor bargi 18-asrdan beri Kanada gerbi sifatida ishlatilgan.[10] U birinchi marta 1868- yilda Ontario va Kvebek gerbida paydo boʻlganida milliy ramz sifatida ishlatilgan.[11] 1867-yilda Aleksandr Muir " Maple Leaf Forever " vatanparvarlik qoʻshigʻini yaratdi, bu ingliz tilida soʻzlashuvchi Kanadada norasmiy madhiyaga aylandi.[12] Keyinchalik chinor bargi 1921-yilda Kanada gerbiga qoʻshilgan. 1876-yildan 1901-yilgacha barg barcha Kanada tangalarida paydo boʻldi va 1901- yildan keyin ham pennilarda qoldi.[13] Kanada Qirollik polki tomonidan chinor bargidan polk belgisi sifatida foydalanish 1860-yilgacha davom etgan.[14] Birinchi jahon urushi va Ikkinchi jahon urushi davrida Kanada kuchlarining nishonlari koʻpincha chinor barglari dizayniga asoslangan edi.[15] Chinor barglari oxir-oqibat Kanada harbiy qabrlarining qabr toshlarini ham bezatadi.[16]   Qirol George V 1921-yilda Kanada Qirollik qurollarini eʼlon qildi, qizil va oq ranglarni Kanadaning rasmiy ranglariga aylantirdi; birinchisi Avliyo <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Saint_Georgeʻs_Cross" rel="mw:ExtLink" title="Saint Georgeʻs Cross" class="cx-link" data-linkid="145">George</a> xochidan, ikkinchisi esa qirol Charles VII davridan fransuz qirollik gerbidan kelgan.[17] 1962-yilda Kanada Qirollik bayrogʻi (Kanada monarxining shaxsiy bayrogʻi) eʼlon qilingandan soʻng, bu ranglar Kanada milliy ranglari sifatida „oʻrnashib oldi“.[18] Kanada merosi departamenti Kanada bayrogʻini koʻpaytirishda ishlatilishi kerak boʻlgan bosma siyoh uchun turli xil rang soyalarini sanab oʻtdi. Bularga quyidagilar kiradi:



  • FIP qizil: Umumiy bosma siyoh, № 0-712;
  • Inmont Canada Ltd., № 4T51577;
  • Monarch Inks, № 62539/0
  • Rieger Inks, № 25564
  • Sinclair va Valentin, № RL163929/0.

Bargdagi nuqtalar soni alohida ahamiyatga ega emas.

Bayroqda ishlatiladigan chinor bargining tasviri Jacques Saint-Cyr tomonidan ishlab chiqilgan;[19] Jack Cookning taʼkidlashicha, bu stiliz qilingan oʻn bir nuqtali chinor barglari Ottavadagi Kanada hunarmandchilik doʻkoniga tegishli mualliflik huquqi bilan himoyalangan dizayndan olingan.[20] CMYK jarayonida 0/100/100/0 ranglari, PMS 032 (qizil bayroq 100 %) yoki Pantone rang spetsifikatsiyasidagi PMS 485 (ekranlar uchun ishlatiladi) bayroqni qayta ishlab chiqarishda ishlatilishi mumkin. Federal identifikatsiya dasturi uchun standart bayroqning qizil rangi 255-0-0 RGB qiymatiga ega (veb oʻn oltilik raqamli #FF0000).[21] 1984-yilda Kanada milliy bayrogʻining ishlab chiqarish standartlari toʻgʻrisidagi qonuni ichki va tashqi sharoitlarda ishlatiladigan bayroqlar uchun ishlab chiqarish standartlarini birlashtirish uchun qabul qilindi.[22]

TarixiTahrirlash

Dastlabki bayroqlarTahrirlash

 
acques Cartierning Stadakonada Iroquoiyaliklar bilan uchrashuvi tasviri. Kartier partiyasining yana bir aʼzosi Fransiya qirollik bayrogʻini ushlab turibdi.

Kanadada koʻtarilgan birinchi bayroq Jhon Cabot 1497-yilda Nyufaundlendga yetib kelganida koʻtargan Avliyo George xochi edi. 1534-yilda acques Cartier Gaspega xoch oʻrnatdi, unda fransuz qirollik gerbi tasvirlangan. Fransiya Qirollik bayrogʻi yoki „Burbon bayrogʻi“ Yangi Fransiyada maʼlum bir mavqega ega boʻlib, vaqt oʻtishi bilan fransuz harbiy bayroqlarining oʻzgarishlari qoʻllanilgan.[23]

De-fakto Britaniya milliy bayrogʻi sifatida Ittifoq bayrogʻi (odatda „Union Jek“ nomi bilan tanilgan) 1621-yildan keyin Britaniya Yangi Shotlandiyaga joylashgan paytdan boshlab Kanadada xuddi shunday ishlatilgan.[24] Uning qoʻllanilishi 1931-yilda Kanada Birlashgan Qirollikdan mustaqillikka erishgandan soʻng, 1965-yilda amaldagi bayroq qabul qilinguncha davom etdi.[25]

1867-yilda Kanada Konfederatsiyasidan koʻp oʻtmay, oʻziga xos Kanada bayroqlariga ehtiyoj paydo boʻldi. Birinchi Kanada bayrogʻi markazda Ontario, Kvebek, Yangi Shotlandiya va Nyu-Brunsvikning chorak qoʻllarini koʻtarib turgan qalqonli ittifoq bayrogʻi, zarang barglari gulchambari bilan oʻralgan Kanada general-gubernatorining bayrogʻi sifatida ishlatilgan.[26] 1870-yilda Red bayroq, Kanada kompozit qalqoni qoʻshilishi bilan quruqlikda va dengizda norasmiy ravishda qoʻllanila boshlandi[27] va Kanada Qizil bayrogʻi sifatida tanildi. 1892-yilda Britaniya admiralti dengizda Kanadada foydalanish uchun Qizil bayrog`dan foydalanishni maʼqulladi.[27]

 
1911-yilda qirol George V va qirolicha Mary taxtga oʻtirish marosimiga bagʻishlangan Kanada otkritkasi

Kompozit qalqon 1921-yilda grant asosida Kanada gerbi bilan almashtirildi va 1924-yilda Kengash buyrugʻi bilan Kanadaning chet eldagi hukumat binolari uchun foydalanishni tasdiqladi. 1925-yilda Bosh vazir WilliamLyon Mackenzie King uyda foydalanish uchun bayroqni loyihalash boʻyicha qoʻmita tuzdi, ammo yakuniy hisobot taqdim etilishidan oldin u tarqatib yuborildi. Qoʻmita muammoni hal qila olmaganiga qaramay, 1920-yillarda jamoatchilik fikri Kanada uchun bayroq muammosini hal qilish tarafdori edi.[28] Yangi dizaynlar 1927,[29] 1931,[30] va 1939-yillarda[31] taklif qilingan.

ProtokolTahrirlash

Hech qanday qonun Kanada bayrogʻidan toʻgʻri foydalanishni talab qilmaydi. Koʻrsatmalar Kanada bayrogʻi qanday ustunlik qilish tartibini, bayroqdan qayerda foydalanish mumkinligini, undan qanday foydalanish va odamlar bayroqni hurmat qilish uchun nima qilishlari kerakligi bilan bogʻliq. Kanadada bayroq etiketi deb nomlangan takliflar Kanada merosi tomonidan kitob va onlayn formatlarda nashr etilgan va oxirgi marta 2011-yil avgustida yangilangan.[32]

 
Hartlend Covered Bridge, eng baland bayroq ustunida Kanada bayrogʻi.

Bayroqning oʻzi Kanada hukumati tomonidan boshqariladigan binolarda, aeroportlarda, harbiy bazalarda va diplomatik idoralarda, shuningdek, fuqarolar tomonidan kunning istalgan vaqtida koʻrsatilishi mumkin. Bayroqni koʻtarayotganda u oʻz ustunidan foydalanib koʻtarilishi kerak va boshqa bayroqlardan past boʻlmasligi kerak, pasayish tartibida qirolicha standarti, general-gubernator standarti, Kanada qirollik oilasi aʼzolarining shaxsiy standartlari bundan mustasno.[33] Kanadada motam davrini bildirish uchun Kanada bayrogʻi yarim ilinadi.

Bayroqni targʻib qilishTahrirlash

 
Parlament bayrogʻi dasturidan namunalar

1965-yilda Kanada bayrogʻi qabul qilinganidan beri Kanada hukumati uni targʻib qilish dasturlariga homiylik qildi. Misollar Kanada merosi departamentining Kanada parlament bayrogʻi dasturi va jamoat ishlari boʻlimi tomonidan boshqariladigan bayroq dasturini oʻz ichiga oladi. Ushbu dasturlar bayroq va uning milliy oʻziga xosligining bir qismi ekanligi haqidagi tushunchani oshkor qildi. Yangi bayroq haqida xabardorlikni oshirish uchun 1972-yil dekabr oyida Vazirlar Mahkamasi tomonidan Parlament bayrogʻi dasturi tuzildi va 1973-yildan boshlab[34] Jamoatlar palatasi aʼzolariga Kanada bayrogʻi shaklida bayroqlar va lapellarni tarqatishga ruxsat berildi. Tinchlik minorasida va Parlament tepaligidagi boshqa toʻrtta joyda oʻrnatilgan toʻliq oʻlchamli bayroqlar Jamoat ishlari boshqarmasi tomonidan qadoqlangan va jamoatchilikka bepul taqdim etilgan. 2019-yil mart oyi holatiga koʻra, dasturda Tinchlik minorasining ikkala bayrogʻi uchun 100 yildan ortiq kutish roʻyxati mavjud.[35]

ManbalarTahrirlash

  1. „National flag of Canada“. Government of Canada (11-sentabr 2017-yil).
  2. Matheson 1980, p. 177
  3. „The history of the National Flag of Canada“. Government of Canada (28-avgust 2017-yil).
  4. Richard Foot (February 13, 2014). "The Stanley Flag". The Canadian Encyclopedia. Archived from the original on July 25, 2017. https://web.archive.org/web/20170725140437/http://thecanadianencyclopedia.ca/en/article/the-stanley-flag/. 
  5. „19. Order in Council on the Red Ensign, 1945“,Historical documents of Canada Stacey, C. P.: . New York City: St. Martin's Press, 1972 — 28 bet. ISBN 0-7705-0861-8. 
  6. Ken Reynolds (April 21, 1965). "Royal Union Flag (Union Jack)". The Canadian Encyclopedia. https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/royal-union-flag-union-jack. 
  7. Nelson. „Dictionary of Vexillology“. Flags Of The World website (2-yanvar 2010-yil).
  8. „The National Flag of Canada: Colours Specification“. Department of Canadian Heritage (1-yanvar 2003-yil). 20-dekabr 2008-yilda asl nusxadan arxivlandi.
  9. „Description of the Proclamation by Her Majesty Elizabeth the Second which formalized the National Flag of Canada in 1965“. Department of Canadian Heritage (13-dekabr 2013-yil). 15-fevral 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-fevral 2015-yil.
  10. James Minahan. The Complete Guide to National Symbols and Emblems: Volume 2. Greenwood Press, 2009 — 17 bet. ISBN 978-0-313-34500-5. 
  11. Jeanette Hanna. Ikonica: A Field Guide to Canada's Brandscape. Douglas & McIntyre, 2008 — 79– bet. ISBN 978-1-55365-275-5. 
  12. Caren Irr. The Suburb of Dissent: Cultural Politics in the United States and Canada During the 1930s. Duke University Press, 1998 — 69 bet. ISBN 0-8223-2192-0. 
  13. W. K. Cross. Canadian Coins: Collector and Maple Leaf Issues. Charlton Press, 2011 — intro bet. ISBN 978-0-88968-342-6. 
  14. Tim Herd. Maple Sugar: From Sap to Syrup: The History, Lore, and How-To Behind This Sweet Treat. Storey Publishing, LLC, 2012 — 69 bet. ISBN 978-1-61212-211-3. 
  15. J. L. Granatstein. Canada's Army: Waging War and Keeping the Peace. University of Toronto Press, 2011 — 39 bet. ISBN 978-1-4426-1178-8. 
  16. „Understanding the Cemeteries and Monuments“. Canadian Military History (Wilfrid Laurier University) (2005). 18-aprel 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi.
  17. „Birth of the Canadian flag“. Department of Canadian Heritage. 24-fevral 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-dekabr 2008-yil.
  18. Tidridge, Nathan. Canada's Constitutional Monarchy Thompson: . Toronto: Dundurn Press, 2011 — 222 bet. ISBN 9781554889808. 
  19. Archbold 2002
  20. „The Eleven Point Maple Leaf“. Canada's Four Corners. 11-fevral 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-mart 2012-yil.
  21. „Government of Canada FIP Signature“. Industry Canada. 28-iyul 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-avgust 2012-yil.
  22. „National Flag of Canada Manufacturing Standards Act“. Government of Canada (31-dekabr 2002-yil). 20-dekabr 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-dekabr 2016-yil.
  23. New York State Historical Association. Proceedings of the New York State Historical Association with the Quarterly Journal: 2nd-21st Annual Meeting with a List of New Members. The Association, 1915. „It is most probable that the Bourbon Flag was used during the greater part of the occupancy of the French in the region extending southwest from the St. Lawrence to the Mississippi, known as New France... The French flag was probably blue at that time with three golden fleur - de - lis....“ 
  24. „Foreign flags in Canada“. Government of Canada (8-may 2018-yil). Qaraldi: 15-yanvar 2021-yil.
  25. „First "Canadian flags"“. Department of Canadian Heritage (24-sentabr 2007-yil). 20-dekabr 2008-yilda asl nusxadan arxivlandi.
  26. Fraser, Alistair B. „A Canadian Flag for Canada“,. The flags of Canada, 30-yanvar 1998-yil. 20-aprel 2008-yilda qaraldi. 
  27. 27,0 27,1 "National Flag of Canada". The Canadian Encyclopedia. Historica Canada. Archived from the original on February 14, 2015. https://web.archive.org/web/20150214012206/http://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/flag-of-canada/. Qaraldi: February 13, 2015. 
  28. Archbold 2002, s. 61
  29. „Proposed Flag for Canada: Anatole Vanier, 1927“. Office of the Governor General of Canada: Canadian Heraldic Authority (20-mart 2008-yil).
  30. „Proposed Flag for Canada: Gérard Gallienne, 1931“. Office of the Governor General of Canada: Canadian Heraldic Authority (20-mart 2008-yil).
  31. „Proposed Flag for Canada: Ephrem Côté“. Office of the Governor General of Canada: Canadian Heraldic Authority (20-mart 2008-yil).
  32. „Rules for Flying the Flag“. Department of Canadian Heritage (5-avgust 2011-yil). 20-avgust 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-iyul 2012-yil.
  33. „The Honours, Flags and Heritage Structure of the Canadian Forces“. Department of National Defence. 25-mart 2009-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-mart 2008-yil.
  34. „Administration of the Parliamentary Flag Program“. Department of Canadian Heritage (1-yanvar 2003-yil). 20-dekabr 2008-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-may 2006-yil.
  35. name="Parliament-Flag-Request">„Request a flag online (new request) - Canada's Parliamentary Precinct“. Government of Canada (21-mart 2019-yil). Qaraldi: 21-mart 2019-yil.