Konservativlar partiyasi rahbari (Buyuk Britaniya)

 

Konservativ va ittifoqchilar partiyasi
Mamlakat: Birlashgan Qirollik
Lavozimdagi ilk shaxs: Robert Peel (de-fakto)

Bonar Law (hakamlar hay'ati)

Amaldagi shaxs: Rishi Sunak
Tayinlanadi: 24-oktabr 2022-yil

Konservativ partiya rahbari Buyuk Britaniyaning Konservativ partiyasidagi eng yuqori lavozimdir. Bu lavozimning amaldagi sohibi Rishi Sunak boʻlib, u 24-oktabr kuni partiya rahbariyati saylovida gʻalaba qozonganidan keyin bu lavozimga saylangan[1]. Liz Truss 2022-yil 20-oktabrda, saylanganidan atigi 45 kun oʻtib, rahbarlik lavozimini tark etdi.

Partiya 1834-yilda tuzilganidan 1922-yilgacha Konservativ partiya rahbari rasmiy lavozimda emas edi. Buning oʻrniga, parlamentning har bir palatasida bir partiya yetakchisi bor edi va agar biri boshqasidan ustun boʻlmasa, masalan, bosh vazir lavozimida ishlayotgan paytda ular teng deb hisoblanardi. 1911-yilgi parlament qonuni qabul qilingandan soʻng, Lordlar palatasida hokimiyatning qisqarishi Konservativlar palatasining yetakchisi boʻlishini taklif qildi, ammo bu fakt 1922-yilgacha rasmiylashtirilmadi.

1922-yildan boshlab Konservativ partiyaning rahbari, hatto partiya muxolifatda boʻlsa ham, rasman saylandi. Dastlab partiya rahbari partiyaning boshqa yuqori martabali aʼzolari tomonidan noaniq tarzda tayinlangan. Bu jarayon 20-asr oxirida asta-sekin demokratlashtirildi. 1965-yilda tayinlov partiya deputatlari tomonidan ovoz berish bilan bogʻliq edi va 1998-yilda parlament aʼzolari tomonidan tanlangan oxirgi ikki nomzod oʻrtasida qaror qabul qilish jarayoni barcha partiya aʼzolariga ochilgan[2][3].

Partiya qoidalariga koʻra, aʼzolar Britaniya fuqarosi boʻlmasalar, Buyuk Britaniyada yashamasalar va Buyuk Britaniyada umumiy saylovlarda ovoz berish huquqiga ega boʻlmasalar ham, Konservativ rahbariyatda ovoz berishlari mumkin[4][5].

2022-yil oktabr holatiga koʻra, partiyaning uchta yetakchisi ayollar boʻlgan: Margaret Tetcher, Tereza Mey va Liz Truss, ularning barchasi bosh vazir boʻlib ishlagan. Rishi Sunak Britaniyaning birinchi Osiyolik partiya rahbari va bosh vaziri hisoblanadi[6].

Sobiq partiya yetakchilari

tahrir

Sakkiz nafar sobiq partiya yetakchilari hali ham hayot.

Rahbar Vakillik muddati Tugʻilgan kuni
Michael Howard 2003-2005 7-iyul 1941-yil (1941-07-07) (82 yosh)
John Major 1990—1995-yillar 29-mart 1943-yil (1943-03-29) (81 yosh)
1995—1997-yillar
Iain Duncan Smith 2001-2003 9-aprel 1954-yil (1954-04-09) (70 yosh)
Theresa May 2016—2019-yillar 1-oktyabr 1956-yil (1956-10-01) (67 yosh)
William Hague 1997—2001-yillar 26-mart 1961-yil (1961-03-26) (63 yosh)
Boris Johnson 2019-2022 19-iyun 1964-yil (1964-06-19) (59 yosh)
David Cameron 2005-2016 9-oktyabr 1966-yil (1966-10-09) (57 yosh)
Liz Truss 2022 26-iyul 1975-yil (1975-07-26) (48 yosh)

Lordlar palatasining yetakchilari (1834-yildan hozirgi kungacha)

tahrir

Yulduzcha bilan belgilanganlar partiyaning umumiy yetakchisi hisoblangan.

  • Vellington gertsogi: 1834-1846
  • Lord Stanley (1851-yildan Derbining 14-grafi): 1846-yil 9-mart — 1868-yil 27-fevral*, partiya yigʻilishida saylangan
  • Malmesberi grafi: 1868-1869, Bosh vazir Disraeli tomonidan tayinlangan
  • Lord Keyrns: 1869-1870, partiya yigʻilishida saylangan 

Lordlar palatasi

tahrir
Uchrashuv sanasi Saylangan rahbarning nomi Uchrashuv joyi Rais
1 1846-yil 9-mart Lord Stanley Richmond gertsogi qarorgohi Eglinton grafi[7]
2 1869-yil 15-fevral Earl Cairns Malmesberi grafi Malmesberi grafi[8]
3 1870-yil 26-fevral Richmond Gersogi Karlton klubi Solsberining Markessi[9]
4 1881-yil 9-may Solsberining Markessi Abergavenni Markisining qarorgohi Abergavennining Markessi[10]

Manbalar

tahrir
  1. „Rishi Sunak, UK’s next PM, faces major economic problems“ (inglizcha). AP NEWS (26-oktabr 2022-yil). Qaraldi: 26-oktabr 2022-yil.
  2. „Constitution of the Conservative Party“ (2021-yil yanvar). 2021-yil 20-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan.
  3. Alexandre-Collier. „Brexit reveals the fractures of the British Conservatives“ (fransuzcha). Le Monde diplomatique (1-noyabr 2018-yil). Qaraldi: 5-sentabr 2022-yil.
  4. Nevett, Joshua. „Tory leadership election: Meet the overseas voters picking the next PM“. BBC News (12-avgust 2022-yil).
  5. Smith. „Who can vote in the Conservative leadership contest?“ (10-avgust 2022-yil).
  6. „Rishi Sunak: A quick guide to the UK’s new prime minister“ (inglizcha). BBC News (24-oktabr 2022-yil). Qaraldi: 27-oktabr 2022-yil.
  7. Malmesbury, The Right Hon. [James Howard Harris,] the [3rd] Earl of. Memoirs of an Ex-Minister. London: Longmans, Green, and Co, 1885 — 124 bet. 
  8. Malmesbury, The Right Hon. [James Howard Harris,] the [3rd] Earl of. Memoirs of an Ex-Minister. London: Longmans, Green, and Co, 1885 — 645 bet. 
  9. "We are enabled to state that, in compliance with." Times [London, England] 28 Feb. 1870: 9. The Times Digital Archive. Web. 26 July 2014.
  10. "Meeting Of The Conservative Peers." Times [London, England] 10 May 1881: 10. The Times Digital Archive. Web. 25 July 2014.