Mariya bint Shamʼun, Mariya al-Qibtiyya nomi bilan mashhur (arabcha: مارية القبطية), Mariya Qubtiyya yoki Meri Kopt (637-yilda vafot etgan) misrlik bo'lib, u singlisi Sirin bilan birga 628-yilda islom payg'ambari Muhammadga Misrning Iskandariya gubernatori Muqavqis tomonidan sovg'a sifatida yuborilgan. U va uning singlisi qul edi.[1] U umrining qolgan qismini Madinada o'tkazdi va u yerda Islomni qabul qildi va Muhammad(s.a.v) bilan birga yashadi va u yerda Ibrohim ismli o'g'il tug'di. O'g'li go'dakligida o'ladi va u deyarli besh yildan keyin vafot etdi.[2]

BiografiyaTahrirlash

Hijriy 6-yilda (milodiy 627-628) Muhammad alayhissalom Yaqin Sharqning buyuk hukmdorlariga maktublar yozib, yakkaxudolik e’tiqodining davom etishini uning yakuniy xabarlari bilan e’lon qilib, hukmdorlarni qoʻshilishga taklif qilgani aytiladi. Ba'zi maktublarning taxminiy matnlari Muhammad ibn Jarir at-Tabariyning " Tarixi "Payg'ambarlar va podshohlar" asarida mavjud. Tabariyning yozishicha, al-Muqavqis ismli Misr hokimiga vakil yuborilgan. Mariya qul bo'lib, uning elchilarining Iskandariya hokimini Islomga taklif qilishiga javoban Muhammad(s.a.v)ga xayrixohlik sovg'asi sifatida taqdim etilgan.[3]

Tabariy Mariyaning Misrdan kelgan voqeasini shunday hikoya qiladi:

Ibrohim alayhissalomning oʻlimidan Muhammad yigʻlab yubordi.[5]

Rayhana binti Zayd singari, tarixchilar va olimlar o'rtasida Mariya Muhammadning xotini bo'lganmi yoki kanizak bo'lib qolganmi, degan bahs-munozaralar mavjud.[6][7][8][9] Uning kanizak ekanligidan dalolat shundaki, u Muhammadga o'g'lini tug'ganida ozod qilingan.[10]

Shuningdek qarangTahrirlash

ManbaTahrirlash

  1. Ibn Ishaq, The Life of Muhammad, p. 499.
  2. Ibn Ishaq, The Life of Muhammad, p. 653.
  3. al-Tabari, Abu Jafar. The History of al-Tabari, Volume 9: The Last Years of the Prophet. SUNY Press — 141 bet. 
  4. Tabariy, b. 131.
  5. „Sahih Bukhari“. Sunnah.com. Qaraldi: 14-sentabr 2018-yil.
  6. In Search of Muhammad Bennett: . A&C Black, 1998. — 251 bet. ISBN 9780304704019. 
  7. Fred James HillA History of the Islamic World. Hippocrene Books, 2003. — 24 bet. ISBN 9780781810159. 
  8. David S. Powers. Muhammad Is Not the Father of Any of Your Men: The Making of the Last Prophet. University of Pennsylvania Press, 2011. — 8 bet. ISBN 9780812205572. 
  9. Akbar. „Maria, the Copt: Prophet Muhammad's Wife or Concubine?“ (en-US). ICRAA (10-avgust 2018-yil). Qaraldi: 2-dekabr 2019-yil.
  10. Schacht Haccat al-wada', 31-dekabr 1957-yil. — s. 400. DOI:10.2307/1579716. 

AdabiyotlarTahrirlash

  • Ibn Ishoq, tarjimasi A. Guillaume (1955). Muhammad hayoti. Oksford universiteti matbuoti.
  • Tabariy (1997). jild. “ Tarix ar-rusul va al-muluk ”ning 8-bandi. Nyu-York davlat universiteti matbuoti.
  • Ibn Sa'd Muhammadning sirasi.
  • SeekersHub, Faraz Rabboniy