Sattorxon Abdugʻafforov

Sattorxon Abdugʻafforov (1843, Chimkent — 1901, Toshkent) — maʼrifatparvar olim, tarixchi.

S. Abdugʻafforov Qoʻqon xonligining yirik ulamosi (mudarris) oilasida Chimkent tugʻilgan. Toshkentdagi Shukurxon madrasasini tugatgan (1862). Arab va fors tillarini yaxshi bilgan, rus tilini oʻrgangan. 1864 yilgacha Chimkent shahri muftiysi, 1873—1876 yillarda Chimkentdagi birinchi rus-tuzem maktabi oʻqituvchisi. 1876 yil aprelda Qoʻqon shahri qozisi etib tayinlangan. Sattorxon qozilik lavozimidan maʼrifatparvarlik gʻoyalarini targʻib qilish yoʻlida foydalangan, dunyoviy bilimlarni targʻib qilgan, natijada ruhoniylar tomonidan qattiq taʼqib ostiga olingan. 1881 yil Sattorxon Qoʻqonni tark etishga majbur boʻlgan. 1883 yil „Turkiston viloyatining gazeti“ga ishga kirgan, Yevropa madaniyati va dunyoviy bilimlarni targʻib qiluvchi bir qancha maqolalar yozgan. 1884—1889 yillarda Toshkent oʻqituvchilar seminariyasida oʻzbek va fors tillaridan dars bergan. Sattorxon rus imperatorining maorif sohasidagi ayrim tadbirlarini tanqid qilgan. 1899 yilgacha Chimkent qozisi boʻlib ishlagan, keyin Toshkentga qaytib kelgan. Sattorxon oʻzining maʼrifatparvarlik faoliyatini Furqat, Muqimiy, Zavqiylar bilan hamkorlikda olib borgan. Sattorxonning ijtimoiy qarashlari uning „Musulmon eshonlari“, „Rossiya istilosiga qadar Qoʻqon xonligining ichki ahvoli haqida qisqacha ocherk“ nomli risolalarida, koʻpgina maqola va nutqlarida oʻz ifodasini topgan.

AdabiyotTahrirlash

  • Olim Usmon, Oʻzbekistonda rus tilining ilk targʻibotchilari, T., 1962;
  • Savitskiy A. I., Sattarxan Abdulgaffarov prosvetiteldemokrat, T., 1965.
  • OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>

ManbalarTahrirlash