„GULISTON“ — ijtimoiy-siyosiy va badiiy-bezakli jurnal.

Muassis: Oʻzbekiston Respublikasi Madaniyat vazirligi [1].

Toshkent shahrida nashr qilinadi.

Jurnal va uning tarixi haqidaTahrirlash

1925-yilning noyabr oyidan boshlab (hozirgi kunda „Guliston“ nomi bilan) nashr qilinayotgan „Yer yuzi“ jurnali chiqarila boshlandi. „Yer yuzi“ xalqimiz maʼnaviyati tarixida oʻziga xos ahamiyat kasb etgan jurnaldir. Oʻzbek tilidagi dastlabki ommaviy ijtimoiy-siyosiy, adabiy-badiiy va rasmli-bezakli nashrlardan biri boʻlgan bu jurnal adabiyot va sanʼat ahllarining eng sevimli matbuot organi boʻlib, oʻz atrofiga davrning ulugʻ ijodkorlari va olimlari  birlashtirgan edi. „Yer yuzi“ jurnalida Abdulla Avloniy, Abdurauf Fitrat, Abdulla Qodiriy, Choʻlpon, Shokir Sulaymon, Botu, Otajon Hoshim kabi ijodkorlarning asarlari muntazam nashr etilib turdi. Jurnalning nashr qilinishida isteʼdodli tashkilotchi va qalamkash Aʼzam Ayubovning xizmati katta boʻldi. Uning sayʼ-harakati bilan 1925-yilning noyabrida oʻzbek oʻquvchilari „Yer yuzi“ nomli 15 kunda bir marotaba chiqadigan yangi jurnalning birinchi sonini olishga musharraf boʻldilar. Jurnalning tashkil topishi haqida XX asr boshidagi oʻzbek milliy matbuoti tarixining ilk tadqiqotchilaridan biri Ziyo Said oʻzing „Oʻzbek vaqtli matbuoti tarixiga materiallar“ risolasida quyidagicha maʼlumot beradi: „Yer yuzi“ suratli jurnal Oʻzbekistonda kitobxonlik va gazetxonlikka havas avvalgisidan koʻra inqilob boshlaridan keyin yana ortdi. Matbuotning har bir sahifasidagi nashriyotga ehtiyoj ortdi. 1925-yilning oxirlari va 26-yillarning boshlarida bu havas qalbga quyilgʻondek ishq soldi. Kundalik gazetalar va qalin jurnallardan tashqari dunyo voqealarini ilmiy, siyosiy, ijtimoiy va jiddiy hodisalarni koʻzga gavdalatirib berguvchi ruslarning „Oganyok“idek populyar (umumiy va yengil) jurnalga ehtiyoj tugʻilgonligʻi sezildi. „Qizil Oʻzbekiston“ gazeta idorasi bu ehtiyojni qoplashni oʻylab „Yer yuzi“ni chiqarmoqqa qaror qildi. „Yer yuzi“ning birinchi soni oktyabr inqilobinigngngnigngngnigngngnigngngnigngnggngng 1926-yilgi yubileyiga bagʻishlanib chiqarildi. „Yer yuzi“ oʻzining birinchi soni bilanoq yozuvchilar oʻrtasida kutilgandan ortiq husni tavajjuh topdi. Juda tez fursatda oʻz oʻquvchilarini topdi. „Yer yuzi“ oʻz taʼsisidan boshlab hali tegilmagan mavzularga tegmakka boshladi. Uning eng farq etiladurgan afzal nuqtasi xam shunda. „Yer yuzi“ Sharq oʻlkalariga, ayniqsa ahamiyat berdi. Oʻzining davomida sharq mamlakatlarining hammasini deyarlik darajada oʻquvchilarga tanishtirdi. Gʻarbdagi hech bir hodisani tashbeh etmay oʻtmadi. Bu „Yer yuzi“ninininingngng asosiy maqsadlaridan biri edi". (Ziyo Said.Oʻzbek vaqtli matbuoti tarixiga materiallar. Samarqand Toshkent.1927.144-146-bet).Jurnal tahriri hayʼatida Sanjar Siddiq, Mannoza Romiz, Sayid Gʻani, Shokir Sulaymon, Sobira Xoldorova, Vil Oʻrazoy kabi yozuvchi va jurnalistlar faoliyat koʻrsatganlar. Ular jurnal faoliyatini yoʻlga qoʻyishida katta amaliy-tashkiliy koʻmak koʻrsatibgina qolmay, ayni pallada „Yer yuzi“ uchun talaygina adabiy va jurnalistik asarlar ham ijod etishgan.

Jurnal tashkilotchilari nashrni mazmundor va oʻqishli qilib chiqarish maqsadida uning dastlabki sonlaridayoq ijodkorlardan rasmlar, sheʼrlar, hikoya va maqolalar joʻnatib turishlarini iltimos qilishgan. Jurnal jamoasining jonbozligi tufayli „Yer yuzi“ga chetdan doimiy yozib turuvchi qalam ahllarining safi kun sayin kengayib borgan. Bu xaqda jurnalning 3-sonida „Yer yuzi“ning doʻstlariga" sarlavhali maqolada quyidagilarni oʻqiymiz: „Yer yuzi“ jurnali oʻz oʻquvchi va yozuvchilarini topib bermoqda. „Yer yuzi“ jurnali juda tez vaqtda tarqalib ketdi va 1-2-sonining chikishi fursatida atrofdan koʻp hikoya va sheʼrlar, rasmlar kelib turishi bunga dalil. Albatta, bu hodisa „Yer yuzi“ning borgʻon sari mukammallashmagiga va oʻquvchilarning soʻrovlarini taʼmin qilib bora olishiga yul ochadur va shu yo‘lni topmoq uchun harakat qilishga uni majbur etadur.

Bu narsa oʻzbek matbuotining yana bir baxti boʻlsa kerak.

„Yer yuzi“ yozilgan hikoya va sheʼrlarni mumkin kadar oʻzida bosiib chiqarib turishga va sahifalarini chamalab turib, vaqti kelganda, majmua shaklida chiqarmoqqa qaror qildi. Mana shuni koʻzda tutib yozuvchilar hikoya va sheʼrlarini yuborib tursinlar." („Yer yuzi“ 1925, 3-son.)

Jurnal tashkilotchilari uni chiqarishga tayyorgarlik koʻrilayotgan paytda shoir Choʻlpondan biror narsa yozib berishni iltimos qilganlar. Oʻzbek matbuoti jonkuyari Choʻlpon yangi, ijtimoiy-siyosiy, adabiy va rasmli-bezakli jurnal tashkil topayotganidan quvonadi va jurnalning chop etilishi munosabati bilan 1925-yil 1-sonida „Bu nima narsa“ nomli tabrik sheʼri bosiladi:

Keyinchalik shoirning „Yer yuzi“da bir kancha sheʼriy hamda publitsistik asarlari bosilib chiqdi.

„Yer yuzi“ jurnalida faoliyat koʻrsatgan ijodkorlarning safi kengayib borgan. Jurnal yosh ijodkorlarning adabiyot, sanʼat, jurnalistika va foto olamiga dadil kirib kelishi uchun ijodiy maktab vazifasini oʻtadi, oʻzbek badiiy tarjima adabiyotini rivojlantirishga katta hissa qoʻshdi.

Tahririyat „Yer yuzi“ jurnali har oʻn besh kunda bir marotaba tartiblik surʼatda chiqib turadir" — deb yozadi. Jurnal daromadining asosiy qismini uni sotishdan tushuvchi pul mablagʻi tashkil etgan va u oʻquvchilar orasida obuna va savdo yo‘li bilan tarqalgan. Uning obuna bahosi uch oyga 1 soʻm 10 tiyin, bir oyga 35 tiyin. Chakana savdoda har bir soni 20 tiyin sotilgan. Jurnal daromadining yana bir manbai eʼlonlarni bosishdan olinadigan pul mablagʻidir. Bu haqda jurnal idorasi shunday maʼlumot keltiradi: „Jurnalda bosmoq uchun har xil eʼlonlar qabul qilamiz. Eʼlonlarning bahosi: jurnalning muqovasida toʻla bir betni oladurgʻon eʼlonlardan 1 soʻm 50 tiyin, yarim bet uchun 80 tiyin, chorak bet uchun 40 tiyin haq olinadi. Bir necha martabalar bosiladurgon eʼlonlar boʻlsa oʻzaro kelishib haq olinadur“ („Yer yuzi“,1-son. 9 bet).

Tahririyat jurnalni iqtisodiy ahvoldan qutqarishning boshqa yo‘llarini topishga ham harakat qilgan. Lekin jurnal qiyinchiliklarga qaramay, oʻz ustiga olgan vazifani toʻla bajarishga urinadi. Jurnalning har bir sonida quyidagi fikrlarga duch kelamiz: „Jurnalning oʻz vaqtida va koʻngildagidek chiqib turmogʻi uchun oʻquvchi oʻrtoqlarimizning qoʻllaridan kelgan qadar yordam etajaklarini kutamiz. Qoʻllarida surat oladurgʻon asboblari bor oʻrtoqlar jurnalimizning mavzuyiga muvofiq rasmlar joʻnatsalar juda sevinib qabul qilamiz. Hikoya va sheʼrlar, turmushdan olinib yozilgʻon koʻrinishlar, parchalar, ilmiy va maxsus mavzulardagi maqolalar jurnalimizda bosh oʻrinlarni oladi“(„Yer yuzi“ 1-son).

„Yer yuzi“ jurnalining mavjud sonlari uning sahifalarida yoritilgan mavzular va janrlarning xilma-xilligidan dalolat beradi. Jurnalning mavzular doirasi ancha keng edi. U barcha hayotiy masalalarni koʻtarar va ularga maʼrifiy nuqtayi nazardan qarar, yondashar va baho berar edi.

Jurnal madaniyat va maʼrifat tarqatishda katta xizmat qilgan. Jurnalda millat va uning haq-huquqiga, tarixiga, til va adabiyot masalalariga, dunyo ahvoliga doir oʻquvchilar uchun koʻplab axborot beradigan va ularni qiziqtiradigan materiallar, bahs-munozaralar yoritib borilgan.

Jurnalning turli sonlarida Komil Aliyev, Aʼzam Ayub, Sanjar Siddiq, Sayid Gʻani, Abduhamid Majidov kabi ijodkorlarning madaniy-maʼrifiy mavzudagi publitsistik maqolalari nashr qilingan. Bu maqolalar oʻzbek publitsistikasini rivojlantirishga keng yoʻl ochdi.

„Yer yuzi“ jurnali hikoya va tarjimachilikni yuksaltirishga ham katta hissa qoʻshgan. Jurnalda bir qancha ijodkorlarning hikoyalari va tarjima asarlari nashr qilingan. Ziyo Said nomi yuqorida zikr etilgan risolasida bu xususda quyidagilarni yozgan: "Hikoyanavislik va sheʼr toʻgʻrisida ham „Yer yuzi“ning xizmati qayrilib boqishni taqazo qiladi. „Yer yuzi“ning hikoya bosishi oʻquvchilarda hikoyanavislik havasini orttirdi".

Jurnalning 1925-yilgi sonlarida „Jahon adabiyoti“ rukni ostida Rabindranat Tagor, Yaroslav Gashek, Fridrix Shiller, A.S.Pushkin, Lev Tolstoy, Mulk Raj Anand haqida maqolalar eʼlon kilindi va ularning asarlaridan tarjimalar berildi. Jurnalning turli sonlarida mashhur Amerika yozuvchisi O.Genrining „Qoq non“, P.Gibbonning „Yoʻqolgʻon vijdon“, Umar Sayfuddinning „Turkcha retsept“, Anri Barbyusning „Qoʻrqinchli poyezd“, Primchandning „Tanvir“ va boshqa koʻplab tarjimalarini oʻqish mumkin. Bu tarjima asarlarning koʻpchiligi oʻsha vaqtlarda jurnalning maʼsul kotibi vazifasida ishlagan Sanjar Siddiqov tomonidan „Gazetachi“ taxallusi ostida eʼlon qilingan. Bundan tashqari jurnalning doimiy yozuvchilariga aylangan Boyish va N.Rahimiylar xam tarjima asarlar eʼlon qilib turgan.

Koʻpchilik jurnalxonlar eʼtiborini oʻziga tortgan, dastlabki soni 5200 nusxada, 1931-yil boshida esa 10700 nusxada tarqalgan „Yer yuzi“ jurnali 1931-yilning yozidan chiqmay qoʻydi. Shoʻro hokimiyati jurnalda faoliyat koʻrsatayotgan betakror qalam sohiblarini matbuotda tanqid qilishga, „Xalq dushmani“ deb tahqirlashga, jismonan yoʻq qilishga oʻtdi.

Hatto, jurnalga rahbarlik qilib turgan hayʼat aʼzolari Aʼzam Ayub, Sanjar Siddiq, Komil Aliyev, Saidgʻani Valiyevlarning faoliyatini zimdan kuzatish kuchaytirildi. 1932-yildan jurnal yangi nomda, yaʼni „Oʻzbekiston qurilishda“ deb atala boshlandi. Bu haqda „Yer yuzi“ jurnalining 1931-yil 17-18-sonlarida quyidagicha maʼlumot berilgan: "1932-yildan „Yer yuzi“ jurnalining oʻrniga „Oʻzbekiston qurilishi“ degan yangi jurnal chiqa boshlaydi. „Oʻzbekiston qurilishi“ keng formatda, yaxshi qogʻozda, turli-tuman nafis tola materiallari bilan bezalib, hajmi 2 yarim taboq boʻladi".

Maʼlumki, 20-yillarning oxirlarida arab alifbosi asosidagi oʻzbek yozuvi lotin alifbosi bilan almashtirildi. Shu sabab „Yer yuzi“ jurnalining 1929-1930-yilgi sonlaridagi ayrim sahifalar, 1931-yilgi sonlarning esa barchasi lotin alifbosida nashr qilingan. „Yer yuzi“ jurnalining faoliyati hamma vaqt ham nurli, ravon, silliq kechmadi, hayotda yuz bergan nohaqliklar, tazyiqlar, qatagʻonlar oʻz taʼsirini koʻrsatdi. Biroq har qanday vaziyatda ham jurnal hayotimiz ko‘zgusi vazifasini bajardi.

1936-yildan jurnal „Guliston“ nomi ostida chiqa boshladi. Ikkinchi jahon urushiga qadar nihoyatda ogʻir ijtimoiy siyosiy  kurashlar jarayonida faoliyat koʻrsatdi. Uzoq muddat maʼlum sabablarga koʻra jurnal nashr qilinmadi va tanaffusdan soʻng, 1967-yil yanvardan „Guliston“ nomi bilan chiqa boshladi.

1970-yilda „Guliston“ga Asqad Muxtor bosh muharrir etib tayinlanadi.Tahrirlash

„Guliston“ maʼlum maʼnoda umuminsoniylik prinsipiga tayangan. Bu prinsipning nazariy asosi shundan iboratki? insoniyat ─ tabiatning gultoji, ongli jamiyatning, tarixning, sivilizatsiyalarning ijodkoridir. Garchi „Guliston“ Oʻzbekiston kompartiyasi Markaziy komitetining jurnali boʻlishiga qaramay, insoniyatga xizmat qilishni oʻz oldiga maqsad qilib qoʻygan. Asqad Muxtor yoshlik chogʻidan yetim oʻsganligi bois, inson qadrini hamma narsadan yuksak tutgan, xoksor va magʻrur boʻlgan. Bir-biriga zid bu ikki xislat uning tabiatida ajoyib bir tarzda uygʻunlik topgan edi. U butun umri davomida dunyoda tinchlik hukmron boʻlishi uchun, ozodlik, tenglik, millat taraqqiyoti uchun intilgan.

Xalqchillik prinsipi har bir ijodkordan oʻzining butun qalb qoʻrini xalqqa bagʻishlashni, butun umr xalqqa xizmat qilishni talab etadi. Har bir qalam sohibi oʻz asarlarida xalqning hayoti, mehnati, tashvishi, quvonchi, fikr-oʻyi, orzu-umidlarini keng, haqqoniy tasvirlashi lozim. Xalqchillik publitsistika va badiiy ijodning eng muhim talabi, har qanday asarning hayotiyligi, umrboqiyligini belgilovchi asosiy va bemurosa mezondir. Xalqchillik prinsipining asosiy koʻrinishlaridan biri ─ milliylikdir. Binobarin OAV milliylik prinsipiga amal qilishi kerak. Har bir jurnalist oʻz milliyligini, millatini sevish bilan birga boshqa millatlarni ham hurmat qilishi kerak. „Guliston“ jurnali bu prinsipga amal qilgan. Jahon adabiyoti va madaniyatiga bagʻishlangan maqolalar, rasmlar berib borishi buning yaqqol misolidir. Hattoki bu boʻyicha maxsus ruknlar tashkil etilgan.

„Guliston“ jurnalining bosh muharriri Asqad Muxtor uchun milliy mahdudlik begona boʻlgan. U dunyodagi barcha xalqlarning madaniyatiga muhabbat, chuqur hurmat bilan qaragan. Shu sababli dunyo adabiyoti durdonalari asarlaridan tez-tez tarjimalar berib turgan. Jumladan, Leningradlik olim V.Razumovskiyning „Jyul Sando guli“ badiasini Mahkam Mahmud Andijoniy tarjima qilib jurnalda chop etadi. Murod Muhammad Doʻstning Lyudvig van Betxoven haqida „Qaydasan, quvonch sadosi?“ hikosining jurnalda chiqishi katta yangilik boʻlgan.

Shuningdek Asqad Muxtor muharrirligi davrida „Guliston“da jahon adabiyoti xazinalarini va buyuk bobokalonlarimiz ijodini izchil yoritish davom etgan. Jurnalning 1973-yildagi 12-soni Oʻzbekiston va jahon ilm-fanining buyuk daholaridan biri Abu Rayhon Beruniy va uning davrida yashagan daholarning kashfiyotlari yoritilishi madaniy hayotimizdagi katta bayramga aylanib ketgan. Bu sohada Asqad Muxtor, Mahkam Mahmudov, rahbarligida Vahob Roʻzimatov, Mahmud Saʼdiy, Murod Xidir, Abduqahhor Ibrohimov, Abdulla Sher va boshqalar Beruniy ijodiy merosini oʻrganishda fidoyilarcha ishlagan.

Asqadsqadsqad Muxtor xodimlarga keng maydon ochib bergan. Beruniy, Sulton Mahmud va Masʼud Gʻaznaviylar hayotiga doir Abulfazl Bayhaqning „Masʼud tarixi“ asarini arabchadan tarjima va talqin qilgan atoqli sharqshunos A.K.Arends, dorishunoslik-farmatsevtikaga oid „Saydana“ asarining tarjimoni Ubaydulla Karimov, „Geodeziya“ tarjimoni, „Beruniy hayoti va asarlari“ kitobi va ikki qismli „Beruniy“ badiiy filmi ssenariysining muallifi P.G.Bulgakov, „Osorul boqiya“ tarjimoni Abdufattoh Rasulov, shu kitobni chuqur tadqiq qilgan Ismatillo Abdullayev, Sharq qoʻlyozmalari bilimdonlari Abdulla Nosirov, Shorasul Zunnun, alloma Chagʻminiy haqida yozgan Toshpoʻlat Usmanov va boshqalar bilan suhbatlar jurnalda bosilib chiqqan.

Milliyligimizni targʻib qilishda jurnal muhim oʻrin egallagan. Bobokalonlarimiz hayoti va ijodidan namunalar berib borish orqali xalqni uygʻonishga daʼvat qilish u paytlari katta jasorat edi. Jurnalning har bir sonida milliy xalq hunarlari, xalqbop yozilgan asarlar berib borilgan. Masalan, „Haykallar umri boqiy“, „Rishton ertagi“, "Alisher Navoiy: „Ruh ozigʻi xush ovozdandir“, „Ipaklari tillodan…“, „Bir piyola choy“ kabi maqolalar „Xazina“ rukni ostida berilgan.

Matbuotning asosiy prinsiplaridan biri ommaviylikdir. Ommaviylik har bir matbuot nashrining va OAV da koʻpchilikning doimiy ishtirok etishi, koʻpchilik tomonidan yaxshi kutib olinishi, ommaviylashuvidir. Bu borada „Guliston“ jurnali 1970, 1980-yillarda soʻz boʻstonining haqiqiy gulistoniga aylangan birdan-bir sevimli jurnal edi.

Keyinchalik „Guliston“ jurnali „Sharq“ konserni muassisligida chiqa boshladi. 1994-yildan Madaniyat vazirligi muassisligida chop etiladi.

„Guliston“ jurnali dastlab „Yer yuzi“ nomi bilan 1925-yilning noyabridan chiqa boshlagan. Jurnalni tashkil etish rejalari „Qizil Oʻzbekiston“ (hozirgi „Oʻzbekiston ovozi“) gazetasi tahririyatida tugʻiladi va gazetaga ilova shaklida chop etiladi. Oʻsha paytda gazeta muharriri Komil Alimov jurnalga ham muharrirlik qilgan. „Yer yuzi“ni nashr etish haqidagi qarorda shunday deyilgan: „Qizil Oʻzbekiston“ gazeta idorasi mamlakatimizda boʻlib turgʻon kuchlarning eng yaqin va jonlik ishtiroki bilan oktyabr oyining oʻrtalaridan boshlab oʻzbek matbuot dunyosida eng birinchi marotaba „Yer yuzi“ jurnalini chiqarmoqqa qaror qiladi!

„Yer yuzi“ jurnali Gʻarbdan, Sharqdan va butun olam hodisalaridan chiroylik, ham oʻn besh kunda bir marotaba juda aʼlo qagʻozda texnikaning soʻng usuli bilan bosib tarqatiladi. Uning har sonida yosh shoirlarimiz va hikoyanavislarimizning zamonaviy asarlari yozilib turadir, mamlakatimizning tarixiy va asriy tirikchiligini oʻquvchilar koʻz oldiga yoritmoqqa harakat qiladir, jamoat xodimlarimizning ham faol ishtiroklari bilan yurt tanishadir, hali bizning Oʻrta Osiyo xalqiga nomaʼlum boʻlgan joylar bilan, „qush uchsa qanoti kuyar, odam yursa oyogʻi kuyar“ qabilidagi makonlarni keng tasvir etadir, gazeta va telegraf xabarlaridagi voqealarni suratlar bilan koʻrsatadir, jurnalist chiqarmoqqa harakatda boʻladir, xulosa: oʻquvchilarimiz „Yer yuzi“ jurnalida istagan narsalarini topa olsinlar" deb keltirilgan.

Jurnalni tashkil etishdagi maqsad katta boʻlgan. Muhimi, gʻoya, fikr ezgu edi. Jurnal maʼnaviy-maʼrifiy hayotning koʻzgusi boʻlishi, milliy qadriyatlarimiz, oʻzlikni anglash, xalq ijodiyoti, zamonaviy badiiy jarayon borasida chiqishlar qilishi ham kerak edi. Ammo kommunistik mafkura milliy madaniyat va tarixga sinfiy kurash koʻzoynagi bilan qaragani sababli „Yer yuzi“ning milliy madaniyat asoslarini targʻib etishga daʼvat qiluvchi rejalari mavjud tuzum siyosatiga toʻgʻri kelmas edi, deb yozadi Tilab Mahmudov.10 Jurnalga hujum 1929-yildayoq boshlangan. Jurnal „millatchi“ tamgʻasini olgan.

1931-yil 6-mayda „Yer yuzi“ning yuzi" nomli maqola eʼlon qilinib, unda jurnal „Partiya bosh yoʻli uchun astoydil kurashmaganlikda“, „mahalliy millatchilikga qarshi kurashdan oʻzini chetga olganlikda“ qoralanadi. Jurnal faoliyati „qayta koʻrib chiqish“ni talab etadi. Bir yildan soʻng „Oʻzbekiston qurilishda“ nomi bilan chiqa boshlaydi. Lekin jurnalning olti soni chiqqach „Mashʼala“ nomi bilan yana qayta nashr etiladi. Uning ham beshta soni chiqib, 1935-yil fevral oyidan jurnalga „Guliston“ nomi beriladi. Oʻsha paytda jurnalning maʼsul kotibi boʻlib Gʻafur Gʻulom ham ishlagan.

1941-yil Ikkinchi jahon urushi boshlanishi bilan boshqa qator jurnallar kabi „Guliston“ faoliyati ham toʻxtatilib qoʻyiladi. 1967-yildan jurnal qayta tiklanadi.

„Guliston“ jurnali faoliyatiga nazar tashlaydigan boʻlsak, jamiyat hayotini yoritish nuqtayi nazaridan oʻz yoʻliga ega boʻlgan. Bizga maʼlumki, jurnallar turlicha: ijtimoiy-siyosiy, ilmiy, adabiy-badiiy va sanʼatga oid jurnallar, hajviy, suratli va tarmoq jurnallari bor.

„Guliston“ jurnali bu turlardan bir nechasini oʻz ichiga qamrab olgan. Ular: ijtimoiy-siyosiy, adabiy-badiiy, suratli jurnal koʻrinishlaridir. Jurnal muqovasida keltirilishicha „Guliston“ oylik ijtimoiy-siyosiy, adabiiy-badiiy jurnal hisoblangan.

Jurnallar tasnifida suratli jurnallar alohida oʻrin tutadi. Suratli jurnallar jamiyat hayotini yoritishda keng foydalaniladi. Fotojurnalistikaning asosini fotopublitsistika tashkil etadi va publitsistikaning bu sohasi ham oʻz ichki janrlari, keng ijodiy imkoniyatlariga egadir. Suratli jurnallarda fotosurat bilan ana shu suratlarni sharhlovchi yoki toʻldiruvchi bosma soʻz matn ham muhim oʻrin tutadi. Shuni aytish kerakki, boshqa ijtimoiy-siyosiy jurnallarda ham fotosuratlardan keng foydalaniladi, bunday jurnallarda matn, soʻz asosiy oʻrin tutadi.

Suratli jurnallar jahonning turli mamlakatlarida nashr etiladi. AQSHdagi „Playboy“, Rossiyadagi „Ogonyok“ jurnallari sohaning eng mukammal jurnallari hisoblangan.11

Respublikamizdagi „Guliston“, „Saodat“ va „Yoshlik“ jurnallarida ham fotosuratlarga keng oʻrin berilgan. Bu borada „Guliston galeriyasi“ ruknini misol keltirish mumkin. Jurnalda aynan shu rukn ostida bir necha sahifa suratlar berilgan.

Endi jurnalning qanday prinsiplarga tayanganligini koʻrib chiqamiz. „Guliston“ maʼlum maʼnoda umuminsoniylik prinsipiga tayangan. Bu prinsipning nazariy asosi shundan iboratki? insoniyat ─ tabiatning gultoji, ongli jamiyatning, tarixning, sivilizatsiyalarning ijodkoridir. Garchi „Guliston“ Oʻzbekiston kompartiyasi Markaziy komitetining jurnali boʻlishiga qaramay, insoniyatga xizmat qilishni oʻz oldiga maqsad qilib qoʻygan.

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1993-yil 25-maydagi qaroriga muvofiq, respublikada nashr etilayotgan „Nafosat“ va „Guliston“ jurnallari negizida „Guliston“ jurnali qayta tashkil etildi. 1994-yil yanvardan 2 oyda bir marta chiqadi. Jurnal sahifalarida madaniyat soxasiga oid materiallar asosiy oʻrin egallaydi. Unda madaniy meros va milliy qadriyatlar, teatr, musiqa, tasviriy sanʼat va xalq ijodiyoti, madaniy-maʼrifiy muassasalar va b. qardosh xalqlar hayoti haqida maqolalar berib boriladi.

Jurnalning bugungi kundagi bosh muharriri Mamatqul Hazratqulov.

ManbalarTahrirlash

  • OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil.


  1. Madaniyat vazirligining rasmiy sayti