x = loga b

Logarifm (qadimgi yunoncha.  λόγος (logos) — munosabat va ἀριθμός (a.rious)— son) -musbat sonlar toʻplamida aniqlanadigan funksiya. b asosning a songa logarifmi deb b asosni topish uchun a tayanchni necha darajaga ko’tarish kerakligi ko’rsatkichiga aytiladi. log a b ko’rinishida belgilanadi va “b ning a asosga logarifmi” deb o’qiladi. Ta’rifdan kelib chiqadiki, x = logab ni topish ax = b tenglamani yechishga tengdir. Masalan, log28 = 3. Chunki 23 = 8.

Logarifmik funksiya y=logax bo’lib, bu yerda a>0 va a=b. Funksiyaning aniqlanish sohasidagi barcha sonlar musbatdir.

D(y) = ( 0; +♾).

Logarifmlarni hisoblash logarifmologiya deyiladi. a,b qiymatlar ko’p hollarda haqiqiy bo’ladi, lekin kompleks logorifmlar ham mavjud.

Logarifmlar o'ziga xos xususiyatlarga ega bo'lib, ular vaqt talab qiladigan hisob-kitoblarni sezilarli darajada soddalashtirish uchun keng qo'llaniladi. "Logarifmlar olamiga" o'tishda Sonlarni koʻpaytirish amali qoʻshish bilan almashtiriladi, ayirish amali bilan esa boʻlish bajariladi va darajaga ko'tarilish va ildiz chiqarish mos ravishda darajaga ko'paytirish va bo'linishga aylanadi. Laplas logarifmlarning ixtiro qilinishi haqida "Logarifmlar matematikning mehnatini qisqartirib, uning hayotini ikki baravar oshirdi", degan.

Logarifmlarning ta'rifi va ularning qiymatlari jadvali (trigonometrik funksiyalar uchun) birinchi marta 1614 yilda Shotlandiya matematigi Jon Nepier tomonidan nashr qilingan. Boshqa matematiklar tomonidankengaytirilgan va takomillashtirilgan. Logarifmik jadvallar tuzilib, logarifmik lineykalardan foydalanilgan. Logarifmik jadvallar elektron hisob mashinalari va Kompyuterlar paydo bo'lgunga qadar uch asrdan ko'proq vaqt davomida ilmiy va muhandislik hisob-kitoblari uchun keng qo'llanilgan.

Logarifmlar inson faoliyatining boshqa ko'plab sohalarida ham ajralmas hisoblanadi: differensial tenglamalarni echish, miqdorlar qiymatlarini tasniflash (masalan, tovush chastotasi va intensivligi), turli bog'liqliklarni taxmin qilish, axborot nazariyasi, ehtimollar nazariyasi , va hokazo. Bu funksiya elementar sonni bildiradi, u ko'rsatkichli funksiyaga nisbatan teskari. Eng ko'p ishlatiladigan lagarifm turi bu haqiqiy logarifmlardir.

2 (ikkilik),

e (natural) va

10 (o'nlik logarifm)

ManbalarTahrirlash


Bu maqola vikilashtirilishi kerak.

 

Iltimos, bu maqolani Vikipediya qoida va koʻrsatmalariga muvofiq tartibga keltiring.