Bosh menuni ochish

Muxtor Ashrafiy

Oʻzbekiston xalq artistlari

Muxtor Ashrafovich Ashrafiy (1912.11.6, Buxoro – 1975.15.12, Toshkent) – kompozitor, dirijyor. O‘zbek operasi asoschilaridan. O‘zbekiston xalq artisti (1939). Samarqand musiqa va xoreografiya ilmiy tadqiqot institutida o‘qigan (1928–30). Kompozitsiyadan S. N. Vasilenko, B. S. Shexter, M. O. Shteynberglardan ta’lim olgan. Peterburg konservatoriyasini dirijyorlik bo‘yicha tugatgan (1948). 1930 yildan O‘zbek musiqali teatri, keyinchlik Navoiy nomidagi O‘zbek opera va balet teatrining badiiy rahbari va bosh dirijyori, direktori (1967–71), 1944 yildan Toshkent konservatoriyasining o‘qituvchisi, professor (1953 yildan), rektori (1947–62; 1971–75). Samarqand opera va balet teatrining direktori, badiiy rahbari va bosh dirijyori (1964–66).Birinchi asari – "Sodrash" marshi T. Sodiqov va Sh. Ramazonov bilan hamkorlikda yuzaga kelgan (1929). Us to-zi S. N. Vasilenko bilan hamkorlikda ilk o‘zbek operalari "Bo‘ron" (Komil Yashin librettosi, 1939) va "Buyuk kanal" (Komil Yashin va Mamajon Rahmonov librettosi, 1940)ni yaratgan. "Qahramonlik" (1942), "G‘oliblarga shon-sharaflar" (1944) simfoniyalari, "Dilorom" (Komil Yashin va M. Muhamedov librettosi, 1958), "Shoir qalbi" (I. Sulton librettosi, 1960–61) operalari, "Sevgi tumori" (1969), "Matonat" (1971), "Muhabbat va qilich" (1973) baletlari, "Rustam haqida doston" (1975, "Shohnoma" aso-ida) oratoriyasi o‘zbek musiqa madaniya-tiga qo‘shilgan katta hissa bo‘ldi. "Vaqt taronasi" kantatasi (1952), "Bahor eli" (1937), "Nasriddin Buxoroda" (B. Arapov bilan hamkorlikda, 1942), "Opasingil Rahmonovalar" (1954), "Natashaxonim" (1965), "Koniyut g‘orining siri" (1967), "Semurg‘" (1972), "Gang uzra tong" (1975) kabi kinofilmlarga musiqa yozgan, sim-fonik poema va syuitalar yaratgan. "Dilorom" operasi asosida birinchi o‘zbek film-operasi yaratildi. Hamza nomidagi O‘zbekiston Davlat mukofoti (1970) hamda J. Neru (1971), J. A. Nosir (1972) xalqaro mukofotlari laureati. Toshkent konservatoriyasi, ko‘chalardan biri A. nomiga quyilgan. Toshkentda Ashrafiy uy-muzeyi tashkil qilingan.As: O‘zbek qushiqlari, T., 1939; Vto-raya simfoniya, M., 1942, Pervaya simfoniya ("Geroicheskaya"), M., 1945; Kantata "O‘zbekiston", T., 1948; Tadjikskaya tansevalnaya syuita, M., 1957; Arii iz operi "Dilorom", T., 1972; "Amulet lyubvi", klavir, T., 1973; Muzika v mosi jizni, T., 1975.Ad..Djabbaro v A., Solomonova T., Kompozitori i muzikovedi Oʻzbekistana, T., 1975; Pekker Ya. B., Oʻzbekskaya opera, M., 1984.[1]

ManbalarTahrirlash

  1. OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil