Chag'charon (fors-dariycha: چغچران), shunigdek, Firozkoh (fors-dariycha: فیروزکوه), G'or Viloyatining markazi, Afg'onistonning markazidagi shahar va tuman hisoblanadi. Hari Daryosining janubida, dengizdan 2.230 m balandlikda joylashgan. Chag'charon shimoldan Hirotga olib boruvchi 380 kilometrlik(240 mil) yo'l bilan, shimoldan Paropamis Tog'larining janub qismi (Selseleh-ye Safīd Kūh)), va sharqdan Kobulga olib boruvchi 450 kilometrlik(280 mil) uzun yo'l bilan chegaralangan. Shaharda Chag'charon Aeroporti mavjud.

Chag'charonda asosan dari tilida so'zlashuvchi, 15,000 ga yaqin aholi istiqomat qiladi. Biroq, so'nggi ma'lumotlarga ko'ra, aholi soni 31 266 kishini tashkil etadi (2015-yil ma'lumotiga ko'ra). [1] Yagona tumandan tashkil topgan holda, umumiy yer maydoni 2614 gektarga teng. [2] Shahardagi turar-joylarning umumiy soni 3474 ta. [3]

TarixiTahrirlash

O'rta asrlardaTahrirlash

 
Gʻuriylar sulolasi tomonidan qurilgan Jom minorasi

Islom dini yetib kelishidan oldin mintaqa aholisi turli dinlarga, jumladan zardushtiylik, buddizm, hinduizmga e'tiqod qilgan. X asrda Sulton Mahmud Gʻazniyning Afgʻonistonga Islom dinini olib kelgan . XII asrda Gʻaznaviylar magʻlubiyatga uchragach, hudud mahalliy Gʻuriylar sulolasi nazoratiga oʻtdi. G‘uriylar sulolasining yozgi poytaxti Firozkoh yaqinida Jom minorasini qurilgan. Bugungi kunda Jom minorasi YUNESKOning Jahon merosi ro'yxatiga kiritilgan .

XIII asrda Moʻgʻul qoʻshini tomonidan Gʻor viloyati bosib olinib, Firozkohni vayron qilingan bo'lsa-da, Jom minorasi saqlab qolingan. Amir Temur uni bosib olgunga qadar(XIV asr) Ilxon davlati tomonidan boshqarib kelingan.

Boburning 1507-yil boshida Kobulga qilgan safarida, Chag'charon nomi. "Gurjiston viloyatida, Hirot, Gʻor va Gʻazni oʻrtasida joylashgan shahar edi" shaklida tilga olingan[4]

Hozirgi kundaTahrirlash

 
Litvalik shifokor Chag'charon kasalxonasidagi bemorni ko'rmoqda.
 
Chag'charon yaqinidagi xalqaro qo'shinlar, 2011-yil

2004-yilda mustaqil FM radiostantsiyasi ( forscha : راديو صداي صلح yoki Tinchlik Ovozi radiosi ) Afg'onistonning bu qismidagi birinchi mustaqil OAV sifatida efirga chiqdi. 

2005-yil iyun oyida, Xalqaro xavfsizlik kuchlari Litva boshchiligidagi viloyatni qayta qurish guruhini tuzdi, unda Xorvatiya, Daniya, Amerika, Ukraina, Islandiya va Gruziya qo'shinlari ham xizmat qilishdi. 

2020-yil 14-may kuni Tolibon Chag‘charondagi nazorat-o‘tkazish punktiga hujum qilib, uch afg‘on askarini o‘ldirgan va yana 11 nafarini asirga olgan edi. [5] [6]

2021-yil avgust oyida Chag‘charon Tolibon jangarilari tomonidan bosib olinadi va 2021-yilgi kengroq Tolibon hujumi doirasida Tolibon tomonidan bosib olingan o‘n oltinchi viloyat poytaxti bo‘ldi. [7]

DemografiyasiTahrirlash

Chag'charon aholisi 2020-yilda jami 150 982 kishini tashkil qilgan. Ulardan 7918 nafari shaharlarda, qolganlari esa atrofdagi qishloqlarda istiqomat qiladi. [8] Chag'charonning asosiy aholisi tojiklar bo'lib, pushtunlar va hazoralar ham ozchilikni tashkil etishadi. [9]

Yerdan foydalanishiTahrirlash

Chag'charon (Firozkoh) Afg'onistonning markazida joylashgan bo'lib, Hirotga shimoldan 380 kilometrlik, g'arbdan xuddi shu masofa bilan Kobulga shosse bilan ulangan.[10] Firozkoh qadimiy shahar bo'lib, Chingizxon va Mo'g'ullar davrida ham mavjud bo'lgan qadimiy shahar hisoblanadi. Firozkoh qishloq xo'jaligi va chorvachilik bilan mashhur.[11]

TransportiTahrirlash

  2015-yil avgust oyi holatiga ko‘ra, Xari daryosining shimoli-g‘arbida, Chag‘charondan bir chaqirim shimoli-sharqda joylashgan Chag‘charon aeroporti Kobul va Hirotga muntazam reyslarni amalga oshirib turardi. Biroq, 2016 yil yanvar oyidan boshlab, tijorat operatorlari endi reyslarni taklif qiliva Birlashgan Millatlar Tashkilotining Insonparvarlik Havo Xizmati (UNHAS) Chag'charon aeroportining Kobul va Hirot parvozlaridan yagona foydalanuvchi sifatida qoldi.

Chag'charondan asosiy yoʻl gʻarbda Hirot, sharqda Kobul tomon oʻtadi. Noqulay ob-havo tufayli yo'l ko'pincha qishda yopiladi va hatto yozda ham Chag'charondan Kobulga borish uchun 3 sutka ketishi mumkin. 

IqtisodiyotiTahrirlash

Gʻor viloyatida dehqonchilik va chorvachilik asosiy iqtisodiy faoliyat soha hisoblanadi. [12]

IqlimiTahrirlash

Chag'charon issiq-yoz nam kontinental iqlimga ega, qishi qorli, yozi issiq va quruq. Yogʻingarchilik kam, asosan qish va bahor oylariga to'g'ri keladi.

{{{Joy_ot}}} iqlimi
Koʻrsatkich Yan Fev Mart Apr May Iyun Iyul Avg Sen Okt Noy Dek

Qo'shimcha ma'lumotlariTahrirlash

Manbalari va izohlarTahrirlash

  1. „The State of Afghan Cities report2015“. 31-oktabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi.
  2. „The State of Afghan Cities report 2015“. 31-oktabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-oktabr 2015-yil.
  3. „The State of Afghan Cities report2015“. 31-oktabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-oktabr 2015-yil.
  4. Zahir ud-Din Mohammad Babur. „Events Of The Year 912“. Memoirs of Babur. Packard Humanities Institute (1507). 5-mart 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-avgust 2011-yil.
  5. „Heavy casualties as Taliban attacks checkpoints in Afghanistan“ (17-may 2020-yil).
  6. „11 Afghan Soldiers Killed In Attacks On Security Checkpoints“ (16-may 2020-yil).
  7. Akhgar. „Taliban sweep across Afghanistan's south; take 4 more cities“ (en). AP NEWS (13-avgust 2021-yil). 13-avgust 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-avgust 2021-yil.
  8. „NSIA“. 9-iyun 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi.
  9. „Archived copy“. www.aims.org.af. 27-oktabr 2005-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-yanvar 2022-yil.
  10. „The State of Afghan Cities report 2015“. 31-oktabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-oktabr 2015-yil.
  11. „The State of Afghan Cities report 2015“. 31-oktabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-oktabr 2015-yil.
  12. Ghor Province by Naval Postgraduate School, http://www.nps.edu/Programs/CCS/Ghor/Ghor.html

Tashqi havolalariTahrirlash

  • Dupri, Nensi Xetch (1977): Afg'oniston bo'yicha tarixiy qo'llanma . 1-nashr: 1970. 2-nashr. Qayta ko'rib chiqilgan va kengaytirilgan. Afg'oniston turistik tashkiloti. (32-bob - Chaxcharon Hirotga)