Noorganik moddalar (noorganik birikmalar) — organik boʻlmagan oddiy moddalar va kimyoviy birikmalar, yaʼni ularning tarkibida uglerod boʻlmagan moddalar. Shuningdek, baʼzi uglerodli birikmalar (karbidlar, siyanidlar, karbonatlar, uglerod oksidlari, CO va CO 2 va anʼanaviy ravishda noorganik deb tasniflanadigan baʼzi boshqa moddalar[⇨]). Noorganik moddalar organik moddalargagina xos boʻlgan uglerodli tuzilishiga ega emas.

Noorganik moddalar sinflariTahrirlash

Barcha noorganik birikmalar ikki katta guruhga boʻlinadi:

  • Oddiy moddalar — bir unsur atomlaridan iborat boʻladi;
  • Murakkab moddalar ikki yoki undan ortiq unsurlarning atomlaridan tashkil topadi.

Oddiy moddalar fizik va kimyoviy xossalariga koʻra, quyidagilarga boʻlinadi:

Murakkab moddalar kimyoviy xossalariga koʻra quyidagilarga boʻlinadi:

  • asosiy oksidlar (CaO, Na<sub id="mwTQ">2</sub>O va b.);
  • kislotali oksidlar (CO2, SO<sub id="mwUw">3</sub> va b.);
  • amfoter oksidlar (ZnO, Al2O3 va b.);
  • qoʻsh oksidlar (Fe3O4 va b.);
  • tuz hosil qilmaydigan oksidlar (CO, NO va b.);
  • asoslar (NaOH, Ca(OH)<sub id="mwbA">2</sub> va b.);
  • kislotalar (H<sub id="mwcA">2</sub>SO<sub id="mwcQ">4</sub>, HNO3 va b.);
  • amfoterli gidroksidlar (Zn(OH)<sub id="mwdw">2</sub>, Al(OH)<sub id="mweQ">3</sub> va b.);
  • oʻrta tuzlar (Na2SO4, Ca<sub id="mwhQ">3</sub>(PO<sub id="mwhg">4</sub>)<sub id="mwhw">2</sub> va b.);
  • kislota tuzlari (NaHSO<sub id="mwiw">3</sub>, CaHPO<sub id="mwjQ">4</sub> va b.);
  • asosiy tuzlar (Cu2CO3(OH)2 va b.);
  • qoʻsh va/yoki kompleks tuzlar (CaMg(CO<sub id="mwlA">3</sub>)<sub id="mwlQ">2</sub>, K<sub id="mwlw">3</sub>[Fe(CN)<sub id="mwmA">6</sub>], KFe<sup id="mwmg">III</sup>[Fe<sup id="mwmw">II</sup>(CN)<sub id="mwnA">6</sub>] va b.);
  • Binar birikmalar:
  • kislorodsiz kislotalar (HCl, H2S va b.);
  • anoksik tuzlar (NaCl, <sub id="mwqg">CaF2</sub> va b.);
  • boshqa binar birikmalar (AlH<sub id="mwrQ">3</sub>, CaC<sub id="mwsA">2</sub>, CS<sub id="mwsg">2</sub> va b.)

Tarkibida uglerod boʻlgan noorganik moddalarTahrirlash

Ushbu moddalar anʼanaviy ravishda noorganik kimyo sohasiga tegishli hisoblanadi:

  • Karbonatlar
  • Karbidlar
  • Ssiyanidlar
  • Uglerod oksidlari
  • Siyanatlar
    • Noorganik tiosiyanatlar (tiosiyanatlar)
    • Selenosiyanatlar
  • Karbonil komplekslari

Moddalar sinflari oʻrtasidagi genetik bogʻliqlikTahrirlash

Genetik bogʻlanish - bu bir sinfga tegishli moddani boshqa sinf moddasiga aylantirish imkoniyatini aks ettiruvchi birikmalar sinflari oʻrtasidagi bogʻliqlikdir[1].

Genetik qator - bir xil kimyoviy unsurni oʻz ichiga olgan moddalarning oʻzgarishlarini aks ettiruvchi zanjir[1].

Metallning genetik qatoriTahrirlash

 

misol uchun

 

Nometallarning genetik qatori

 

ManbalarTahrirlash

  1. 1,0 1,1 Рудзитис, Г. Е., Фельдман, Ф. Г. Химия. 10 класс. Базовый уровень; учебник/ Г. Е. Рудзитис, Ф. Г, Фельдман. — Просвещение, 2018. — 224 с.

AdabiyotlarTahrirlash

  • Anorganicheskiy // Ensiklopedicheskiy slovar Brokgauza i Yefrona : v 86 t. (82 t. i 4 dop.). — SPb., 1890—1907.
  • Лидин Р. А., Молочко В. А., Андреева Л. Л., Цветкова А. А. {{{заглавие}}}.
  • Грушко Я. М. {{{заглавие}}}.
  • Грушко Я. М. {{{заглавие}}}.
  • Грушко Я. М. {{{заглавие}}}.
  • Филов В. А. {{{заглавие}}}.