Soʻm

Oʻzbekistondagi pul birligi
Soʻm
Soʻm
100 000 SUM REVERS.png
ISO 4217: UZS
Davlat nomi: Oʻzbekiston
Simvol:

Soʻm — 1) eng qadimgi atamalardan biri boʻlib, Firdavsiyning „Shohnoma“ asarida „S“ pul solingan qopcha (xalta) maʼnosida qoʻllanilgan. 14-asrda Oltin Oʻrda xonligida ogʻirlik birligi boʻlib, muayyan ogʻirlikdagi kumush quyma (yombi)ni ifodalagan. 1920y.larda, OʻzSSR tashkil etilganidan keyin sovet rubli banknotlari va xazina biletlari nominalida ittifoqdosh respublikalarning milliy tillaridagi pul birliklari nomlari, jumladan „soʻm“ nomi yozilgan holda chiqarilgan rubl Oʻzbekiston hududida muomalada „Soʻm-kupon“ deb atalgan. 2) Oʻzbekiston Respublikasining pul birligi. 1 S. q 100 tiyin. Xalqaro ifodasi UZS. S. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining „Oʻzbekiston Respublikasining millim valyutasini muomalaga kiritish toʻgʻrisida“gi 1994 y. 16 iyundagi farmoni bilan 1994 yilning 1 iyulidan respublika hududida yagona, cheklanmagan va qonuniy toʻlov vositasi sifatida muomalaga chiqarilgan.

Muomalaga 1994-yilda 1, 3, 5, 10, 25, 50, 100 soʻmlik, 1997-yil 1-martdan 200 soʻmlik, 1999-yil 1-iyuldan 500 soʻmlik, 2001-yil 1-sentabrdan 1000 soʻmlik banknotlar chiqarilgan. Keyinchalik, 1, 5, 10, 25, 50, 100, 500 soʻm qiymatidagi tangalar muomalaga kiritilgan. Qimmatbaho metallar suvi yuritilgan turli qiymatdagi yubiley tangalar esa turli sanalar nishonlanishi munosabati bilan va numizmatik maqsadda chiqarilgan (qarang Tanga).

Soʻmning muomalaga kiritilishi Oʻzbekiston pul muomalasi va hisobkitoblar tizimini tashkil etish hamda respublika iqtisodiyotini rivojlantirishda muhim ahamiyatga ega boʻldi. Milliy valyuta pul belgilarini muomalaga chiqarish va uning barqarorligini taʼminlashni Oʻzbekiston Respublikasining markaziy banki amalga oshiradi.[1] 1 soʻm = 100 tiyin. Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 122—moddasi va „Oʻzbekiston Respublikasi Davlat mustaqilligining asoslari toʻgʻrisida“gi qonunning 11-moddasi, shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisning 1993-yil 3-sentabrdagi 952-XII sonli qaroriga muvofiq 1994-yil 1-iyuldan boshlab, Oʻzbekiston Respublikasi hududida qonuniy toʻlov vositasi boʻlgan milliy valyuta — „soʻm“ muomalaga kiritildi. Hozirgi vaqtda 1, 3, 5, 10, 25, 50, 100, 200, 500, 1000 soʻm qiymatidagi banknotlar va 1, 3, 5, 10, 20, 50 tiyin (1tiyin = 1/100 soʻm), hamda 1, 5, 10, 25, 50, 100 soʻm qiymatidagi tangalar muomaladadir.

2013-yil iyunida 5000 soʻm qiymatlik yangi banknota chiqishi haqida xabarlar tarqaldi.[2] 2013-yil 27-iyunida Oʻzbekiston respublikasi markaziy banki shu yilning 1-iyulidan boshlab qiymati 5000 soʻm boʻlgan pul chiptalarini muomalaga chiqarishini bildirdi.[3].

2017-yil 20-fevralda Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senati kengashining „Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki tomonidan 10000 soʻmlik banknotlarning chiqarilishi toʻgʻrisida“gi qarori qabul qilindi. Senat Markaziy bank tomonidan taqdim etilgan oʻn ming soʻmlik banknotning namunasi va dizaynini maʼqullagan, bankka oʻn ming soʻmlik banknotlarning muomalaga chiqarilishi toʻgʻrisidagi axborotni, shuningdek, banknot tavsifini OAVda eʼlon qilish yuklangan[4].

Banknot va tangalar chiqqan yillariTahrirlash

1-qism
Tasvir Qiymat Tarkibi Eslatma Sanasi
Avers Revers Avers Revers
[1] [2] 1 tiyin poʻlat Oʻzbekiston gerbi Value, year of minting 1994
[3] [4] 3 tiyin
[5] [6] 5 tiyin
[7] [8] 10 tiyin Nikel-poʻlat Gerb Sanasi 1994
[9] [10] 20 tiyin
[11] [12] 50 tiyin
[13] [14] 1 soʻm 1997, 1998, 1999
[15] [16] 5 soʻm 1997, 1998, 1999
[17] [18] 10 soʻm 1997, 1998, 1999, 2000
2-qism
Tasvir Qiymati Koʻrsatkichlari Eslatma Sanasi
Diametr Massa Majmua O'lcham Avers Revers
  1 soʻm 18.4 mm 2.83 g Stainless steel Reeded Coat of arms without stars
Bank title, year of minting
Value, map of Uzbekistan 2000
114px 5 soʻm 21.2 mm 3.35 g Brass-clad steel Plain Coat of arms without stars
Bank title, year of minting
Value, map of Uzbekistan 2001
  10 soʻm 19.75 mm 2.71 g Nickel-clad steel Plain Coat of arms without stars
Bank title, year of minting
Value, map of Uzbekistan 2001
  25 soʻm 27 mm Coat of arms without stars
State title, year of minting
Value, Jalal ad-Din Mingburnu 1999
  50 soʻm 26.1 mm 8 g Plain and reeded sections Coat of arms without stars
Bank title, year of minting
Value, map of Uzbekistan 20011
50 soʻm 26.1 mm 7.9 g Value, statue and ruin of Shahrisabz 20022
  100 soʻm 26.9 mm 7.9 g Nickel-plated steel Inscription Coat of arms without stars
Bank title, year of minting
Value, map of Uzbekistan, sunrays 20043
Andoza:Standard coin table notice

3-chiqarilishi (2018)Tahrirlash

Third series (2018)[5]
Image Value Technical parameters Description Date of
Diameter Mass Composition Edge Obverse Reverse minting issue withdrawal lapse
  50 soʻm 18.0 mm 2.0g Nickel-plated steel Plain Denomination National emblem of Uzbekistan, year of minting 2018 2 July 2018[6] Current
  100 soʻm 20.0 mm 2.5 g Independence and Goodness monument, Tashkent
  200 soʻm 22.0 mm 3.3 g Detail of a tiger mosaiс on the Sher-Dor Madrasah at the Registan in Samarkand
  500 soʻm 24.0 mm 3.9 g Palace of Conventions (Anjumanlar Saroyi) in Tashkent
Andoza:Standard coin table notice

BanknotlarTahrirlash

1994—yildan boshlabTahrirlash

Old tarafida bezaklar bilan pul qiymati, ort tomonida Oʻzbekistonning turli obidalari tasvirlangan. Suv belgisi — Oʻzbekiston gerbi.

Banknota raqamlari XX 0000000 shaklida.

Tasvir Qiymat, soʻm Oʻlcham, mm Asosiy ranglari Ort tomonidagi tasvir Chiqarilgan sana
Old tomoni Ort tomoni
   
1
120×62
yashil
pushti
Alisher Navoiy nomidagi davlat akademik katta teatri, Toshkent
1994
   
3
qizil
yashil
Chashmai ayyub, Buxoro
   
5
142×69
koʻk
qizil
Alisher Navoiy monumenti, Toshkent
   
10
binafsha
koʻk
Goʻri Amir Maqbarasi, Samarqand
   
25
koʻk
zargʻaldoq
Shohizinda, Samarqand
   
50
jigarrang
zargʻaldoq
Registon ansambli, Samarqand
   
100
binafsha
Xalqlar doʻstligi saroyi, Toshkent
   
200
144×78
yashil
Sherdor madrasasi fragmenti, Samarqand
1997
   
500
qizil
Amir Temur monumenti, Toshkent
1999
   
1000
binafsha
jigarrang
Temuriylar tarixi davlat muzeyi, Toshkent
2001
   
5000
yashil
jigarrang[3]
Oliy Majlis binosi, Toshkent
2013[3]
   
10 000
och koʻk
Senat binosi, Toshkent
2017
   
50 000
binafsharang
Xalqaro anjumanlar saroyi, Toshkent
2017
   
100 000
och jigarrang
Old tarafda Mirzo Ulugʻbek haykali, orqa tarafda Mirzo Ulugʻbek rasadxonasi
2019
Masshtab 1 piksel = 1 mm.

ManbalarTahrirlash

HavolalarTahrirlash