Psixopatiya (psixo ... va yun. pathos — azob, dard, kasallik), patologik harakter — shaxsning konstitutsional va genetik sabablarga alokador norasoligi. Irsiy, tugʻma va qayotda orttirilgan boʻladi. I.da bemorning aklidroki saqlanib qolsada, feʼl-atvo-ri, hissiyoti, xulqining chuqur va do-imiy tarzda buzilishi kuzatiladi. P. alohida patologik holat ekanligi va uning asosiy belgilarini rus psixi-atri P. B. Gannushkin asoslab bergan. P.da shaxs xususiyatlarining noraso boʻlishi yoki buzilishi (anomaliyasi) ularning jamiyatga moslashuvida qi-yinchilik tugʻdiradi va baʼzan toʻsqinlik ham qiladi. Bu holat shaxsning hayoti davomida ayrim oʻzgarishlarga uchrasada, umuman olganda doimiy xa-rakterga ega boʻladi. P.ni tavsiflashda 9- va 10-Xalqaro kasalliklar tavsifi qoʻllanadi. Bunga koʻra, P. xilma-xil tarzda namoyon boʻladi. P.ning garano-yel, affektiv, astenik, hissiy loqayd, beqaror, mozaik hamda jinsiy buzuqlik turlari tafovut qilinadi.

P. asosida konstitutsiyaviy moyillik, boshqacha aytganda, irsiy qonu-niyatlar yotadi. Bundan tashqari, homilador ayolning boshidan kechirgan bosh miya kasalliklari yoki shikastlanishlari oqibatida ham kelib chiqadi. Ja-miyatning taʼsiri, oiladagi notoʻgʻri tarbiya (bolani juda erkalatib yuborish yoki nazoratsiz qoldirish va boshqalar) ham P.ni vujudga keltiradi.[1]

ManbalarTahrirlash

  1. OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil